SGK reformu ne getiriyor? -1

Üretim süreçlerinde yaşanan küresel rekâbet ve bu süreçlere uyumlu dış ticaret yeniden yapılanması şartlarıyle Avrupa Birliği normlarına uyum düzenlemeleri, ülkemizde de çalışma ve sosyal güvenlik reformlarını zorunlu kıldı.

Bütün değişiklikleriyle 5510 sayılı Kanun, Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası alanlarında, yasa ve bu yasanın gerektirdiği ikincil mevzuat yayınlanarak norm ve standart birliğini oluşturma süreci başlatıldı.

Bu yazı dizisinde sigortalıları etkileyen her hususa olmasa bile, başlıca esasları ortaya koyan ve bunu değerlendiren bir yaklaşımı tercih edeceğim. Bugünkü yazımda ise isteğe bağlı sigortalılık konusunu ele alacağım.

İSTEĞE BAĞLI SİGORTA KİMLERİ KAPSIYOR?

İsteğe bağlı sigortalı olabilmek için uluslararası sosyal güvenlik sözleşmelerinden doğan haklar saklı kalmak kaydıyla, Türkiye''de yasal olarak ikamet eden veya Türkiye''de ikamet etmekte iken sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış ülkelerde bulunan vatandaşlarımız olup;

a) 18 yaşını doldurmuş olmak,

b) Kanuna tâbi zorunlu sigortalı olmayı gerektirecek şekilde çalışmamak veya bağımlı sigortalı (4/a - işçi) olarak çalışmakla birlikte, ay içinde 30 günden az çalışmak ya da tam gün çalışmamak,

c) Kendi sigortalılığı nedeniyle aylık bağlanmamış olmak,

ç) İsteğe bağlı sigorta giriş bildirgesiyle kuruma başvuruda bulunmak, şartlarını taşıyanlar isteğe bağlı sigortalı olabileceklerdir.

BAŞVURUSU VE TESCİLİ NASIL OLACAK?

İlk defa isteğe bağlı sigortaya bildirim işlemi, kurumca hazırlanmış bulunan isteğe bağlı sigortalılık giriş bildirgesinin, başvuru sahibinin ikametini görev bölgesi içine alan kurum ünitesine verilmesi ile gerçekleşecektir.

Ay içinde 30 günden az çalışan veya prim ödeme gün sayısı, ay içindeki toplam çalışma saatinin 4857 sayılı Kanun''a göre belirlenen günlük normal çalışma saatine bölünmesi suretiyle hesaplanan sigortalıların prim ödeme gün sayıları, ayın başından başlanarak mal edilir.

NE KADAR PRİM ÖDENECEK?

İsteğe bağlı sigorta primi, prime esas kazancın alt sınırı ile üst sınırı arasında, sigortalı tarafından beyan edilecek prime esas aylık kazancın % 32''sidir. Bunun % 20''si malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi, % 12''si genel sağlık sigortası primidir.

İsteğe bağlı sigortalı olanlar, bakmakla yükümlü olunan kişi olsa dahi, genel sağlık sigortalısı sayılır ve genel sağlık sigortası primini de ödemekle yükümlüdürler.

İsteğe bağlı sigorta primi, ait olduğu ayı takip eden ayın son gününü geçmemek üzere ödenecektir. Primleri ait olduğu aydan itibaren en geç 12 ay içinde kendileri veya hak sahipleri tarafından, kurumca hesaplanacak gecikme cezası ve gecikme zammıyla birlikte ödenmeyen süreler, hizmet olarak değerlendirilmeyecektir.

BU SİGORTA NE ZAMAN SONA ERER?

İsteğe bağlı sigortalılığın sona ermesi ve yeniden başlaması nasıl olacak?

İsteğe bağlı sigortalılık; a)İsteğe bağlı sigortalılığını sona erdirme talebinde bulunanların, buna ait dilekçelerinin Kurum kayıtlarına geçtiği tarihten önceki primi ödenmiş son günü takip eden günden, b)Aylık talebinde bulunanların, aylığa hak kazanmış olmak şartıyla talep tarihinden, c)Uluslararası sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış ülkelerde iş üstlenen işverenlerce yurtdışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçileri hariç, uluslararası sosyal güvenlik sözleşmelerinden doğan haklar saklı kalmak kaydıyla, ikametin yurt dışına taşındığı tarihten, ç) Sigortalının ölümü halinde: 1)Prim borcu bulunmuyorsa ölüm tarihinden, 2)Prim borcu varsa borcun hak sahiplerince 12 ay içinde ödenmesi halinde ölüm tarihinden, 3)Prim borcunun 12 ay içinde ödenmemesi veya hak sahiplerinin prim borcunu ödemeden aylık talebi halinde en son primi ödenmiş ayın sonundan, d)İşçi ve memur olarak zorunlu sigortalı çalışılmaya başlandığı tarihten bir gün önce, bağımsız çalışanlar (esnaf vb) ise çalışmaya başladıkları tarihten, itibaren sona erer.

İSTEĞE BAĞLI SİGORTALILIK SÜRELERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

İsteğe bağlı sigorta primi ödenmiş süreler, malullük, vazife malullüğü, yaşlılık ve ölüm sigortaları ile genel sağlık sigortası hükümlerinin uygulamasında dikkate alınacak ve bu süreler, hizmet birleştirmesi kuralları gözetilerek 4/b bağımsız çalışan sigortalılığı kapsamında sigortalılık süresi olarak kabul edilecektir.

Daha sonra örnek çözümlere yer verilecek!

Yarın: Emeklilerin Çalışması