Kalem ve müzik aleti... İnsanoğlunun iki önemli icadı

Hz. Adem yeryüzüne indirilince üçyüz sene müddetle ağlamıştı. Cenâb-ı Hak ona "Niçin ağlıyorsun?" diye sorunca; "Yâ Rabbi, ne cennetten ayrıldığım için, ne de cehennemden korktuğum için ağlıyorum. Arş-ı Azâm''ın etrafında el ele vererek şevk ile semâ'' edip; ''Padişahımız, mâlikimiz ne büyüktür. Mâlikimiz olmasa helâkimiz muhakkaktır. Madem ki sen Rabbimiz ve mâbudumuzsun, bizden daha bahtiyar kim vardır? Sevgilimiz sensin, melce''imiz sensin, kim bize benzer?'' diyerek dolaşan yetmişbin güzel yüzlü meleğe iştiyâkımdan ağlıyorum'' diye cevap vermişti. Bunun üzerine Allah; "Başını kaldır, onları gör" buyurmuş. O da başını kaldırıp bakınca, Arş''ın etrafında bu yetmişbin güzel yüzlü meleğin semâ'' ettiklerini, Cebrail''in bunlara başkanlık ettiğini, Mikail''in ise zâkirbaşılık yaptığını görmüş ve ağlaması kesilmişti." (Ahmed er-Rıfâî, el-Burhânu''l-Müeyyed Tercümesi, İst. 1303, sh. 37-38''den aktaran Süleyman Uludağ, İslâm Açısından Mûsıkî ve Semâ'', Uludağ Yay. Bursa 1992, sh. 333).

Bu kıssadan hareketle Ahmed er-Rıfâî, mûsıkî ve semâ''ın ilâhî, semâvî, melekî, kudsî ve ulvî bir menşe''e sahip olduğunu ifade eder. Buna benzer görüşlere, daha önceleri yaşayan bazı mutasavvıflar da sahiptir. Yine bu ve buna benzer kıssalara bakarak müziğin fıtrî ve ilâhî bir sanat olduğunu söyleyebiliriz.

Müzik, hiç kuşku yok ki insanoğlunun en tabiî ihtiyaçlarından biridir. Ses ve melodi, Allah''ın kuluna verdiği en güzel nimetlerdendir. Müzik, fıtrî bir özellik olduğuna göre, insanla olan birlikteliği de büyük bir ihtimalle Hz. Adem ile başlıyor olmalıdır. Eğer müzik kabiliyeti ya da müzik yapma becerisi, mutasavvıfların söylediği gibi "elest bezmi"nde, ruhların hitâb-ı ilâhîyi işitmeleri ile ilgili ise, müziğin de ilk insanla başlaması kadar tabii bir şey olamaz. Her hâl-u kârda müziğin ilk insanla başladığını, ama sonra her şey gibi gelişme gösterdiğini ve kemal noktasına eriştiğini söylemenin yanlış olmayacağını düşünüyorum.

İlk müzik aletinin tarihi ile ilgili olarak da çok kesin bilgilerin olduğu söylenemez. Ama yazı gibi, giysi gibi, insan için bence çok önemli olan enstrumanın da muhtemelen bir peygamber tarafından yapılarak geliştirildiği söylenebilir. Kesin olmamakla birlikte, sesinin güzelliğiyle bilinen Hz. Davud''un bir müzik enstrumanı yapmış olabileceğine dair bilgiler de mevcuttur. Ama bir müzik aletinin yapımını çok daha gerilere götürebilmek mümkün.

Bütün bunlar bir yana, ben "müzik aleti"nin insanoğlunun dünya hayatındaki en önemli icatlarından biri olduğuna inanıyorum. Tekerlek, ateş, silah, teknolojik gelişmeyle birlikte artan otomobil, uçak, hatta bilgisayar gibi buluşların tümünün netice itibarıyla birer teknik buluş olduğunu, ama insanın iç dünyasını ifadelendirmede, dışa vurmada yeterli olmadıklarını düşünüyorum... kaldı ki bunun böyle olduğu kesin. Ama insanoğlunun iki icadı (veya buluşu) var ki, çok önemli. Bunlardan bir tanesi kalem. Kalem ile hissettiklerinizi ve düşündüklerinizi yazıyor, bilginin ve hissiyatın kalıcılığını sağlamış oluyorsunuz. Diğeri ise müzik aleti. Müzik aletiyle de düşüncenizi ve hissiyatınızı ifade edebiliyorsunuz. Bu iki materyalden başka, insanın kendisini anlatmasını sağlayan ne var, şu anda aklıma gelmiyor. Bu iki materyal, bu "kozmik zindan"da insanın yalnızlığını paylaşıyor, ona yoldaşlık ediyor.

Belki bu küçük alanda maksadımı ifade edemiyorum, -çünkü bu da ustalık isteyen bir iş-, ama her zaman küçümsenen, basit bir eğlence aracı olarak görülen müzik aletinin, insanoğlunun en önemli icatlarından biri olduğunu düşünüyorum. Bir şey daha var, teknolojik buluşlar, çok kısa sürede eskiyor ve kalıcılığı da yok. Ama iki şey var ki nitelik ve işlev olarak da, -neredeyse- biçim olarak da eskimiyor, değişmiyor: Kalem ve müzik aleti.