Enflasyon neden böyle

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan kasım ayı enflasyon verileri sürpriz çıktı.

Peki, rakamlar bize ne anlatıyor, piyasa uzmanları rakamları nasıl değerlendiriyor.

Bardağın dolu ve boş tarafında neler var?

Bakalım:

TL''deki değer kaybının sürmesine rağmen, hem gıda fiyatlarında düzeltmenin başlaması hem iç talepteki yavaşlamanın bir sonucu olarak enflasyonun hız kesmesi makroekonomik istikrar açısından olumlu.

Tüketici enflasyonu (TÜFE) yüzde 0,5''lik beklentilerin altında yüzde 0,01 olarak gerçekleşti.

Üretici enflasyonu ise (ÜFE) yüzde 0,6 oranında arttı.

Böylece yıllık enflasyon TÜFE''de yüzde 7,7''den yüzde 7,3''e gerilerken, ÜFE''de yüzde 6,8''den yüzde 5,7''ye indi.

*

Enflasyonun beklentilerden iyi gelmesinde hem gıda fiyatlarındaki düşüş hem çekirdek enflasyona giren ürünlerdeki fiyat artışlarının sınırlı kalması etkili oldu.

Gıda fiyatları kasım ayında yüzde 1,5 düşerek yıllık bazda yüzde 11''den yüzde 10''a indi.

Hesaplamalara göre, işlenmiş gıda fiyatları hız keserken, işlenmemiş gıda fiyatları yüzde 3,5 oranında düştü.

Yıllık bazda ise işlenmemiş gıda enflasyonu yüzde 15''ten yüzde 13''e inerken, işlenmiş gıda enflasyonu yüzde 7,4 ile 29 ayın en düşüğüne indi.

Çekirdek enflasyon olarak izlenen I endeksi aylık bazda yüzde 0,6 artarken, art arda altı aylık artıştan sonra yıllık bazda yüzde 7,5''ten yüzde 7,2''ye indi.

Ekim ayında keskin bir şekilde artan giyim fiyatlarının bu ay mevsimselliğin ötesinde keskin bir şekilde düşmesi dikkat çekici.

*

Yıllık bazda Ekim''de bir önceki aydaki yüzde 6,4''ten yüzde 9,1''e yükselen giyim enflasyonu kasım ayında yüzde 6,0''ya geriledi.

TL''nin avro-dolar sepetine karşılık yüzde 1 değer kaybettiği kasım ayında araç fiyatlarındaki yüzde 0,5''lik ve cep telefonu ücretlerindeki yüzde 5''lik düşüş de çekirdek enflasyonu aşağı çekti.

*

Öte yandan mevsimsellikten arındırılmış çekirdek enflasyon göstergeleri enflasyondaki yavaşlama trendinin başladığına işaret ediyor.

Üç aylık ortalamaların yıllık verilerine göre çekirdek enflasyondaki artış ekim ayındaki yüzde 8,9''dan kasım ayında yüzde 7,8 ile dört ayın en düşüğüne indi.

Dokuz çekirdek enflasyon endeksinden sadece birinde yıllık bazda bir önceki aya göre artış kaydedilirken, işlenmemiş gıda fiyatlarını dışlayan B endeksi yüzde 6,7 ile altı ayın en düşüğüne indi.

Enflasyonu oluşturan 12 mal grubundan 6''sında enflasyon yüzde 6 ve altında gerçekleşti.

*

Piyasa uzmanları TL''deki değer kaybının sürmesine rağmen hem gıda fiyatlarında düzeltmenin başlaması hem iç talepteki yavaşlamanın bir sonucu olarak enflasyonun hız kesmesi makroekonomik istikrar açısından olumlu buldu.

Küresel deflasyonist gelişmelerin de katkısıyla kasım ayında beklentilerden iyi gelen enflasyon verisinin geleceğe dönük beklentilerde iyileşme sağlayabileceği bekleniyor.

Bu durumun TL üzerindeki baskıyı hafifletirken, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası''nın manevra alanını genişletebileceği ifade ediliyor.

*

Ayrıca yılbaşından bu yana yüzde 6,9 olarak gerçekleşen enflasyonun, aralık ayında aylık bazda yüzde 0,1 veya altında kalması TCMB''nin hedefi yakaladığı anlamına gelecek ve kredibilitesini artıracak.

TL''deki gelişmelere ve gıda fiyatlarındaki düzeltmenin seyrine göre bu ihtimal yüksek.

Bununla birlikte uzmanlar kasım ayındaki iyileşmeye her sene aralık ayında yapılan bazı indirimlerin erkene çekilmesinden de kaynaklanmış olabileceği düşüncesiyle temkinli yaklaşıyor.

Bu nedenle ekonomik aktivitede kayda değer bir yavaşlama beklenmiyor.

Borçlanarak tüketme alışkanlığına son verilmesi ve cari açığın azaltılması için kredi kartlarına taksitlerde sınırlandırma kararının bir an önce uygulamaya konması gerekiyor.

Tüketim canavarına dönüştürülen insanoğlunu kurtarmazsak, dünya denilen gemi, birilerinin fazla yemesi, birilerinin de açlıktan ölmesi yüzünden batacak.