Kirazdan küpeler...

Granada"dan ayrılan kafile içindeki küçük kız çocuğu olup bitenlerin farkında değildi şüphesiz.

Oysa Katolikler Müslümanlara verdikleri sözü tutmayacak, baskılarını artıracak ve bunun sonucunda ailesi muhtemelen önce Kuzey Afrika"ya oradan Ortadoğu ve sonunda belki İstanbul"a ulaşacaktı kuşaktan kuşağa…

Kim bilir…

Küçük kız çocuğu yola düşen kafilenin sessizliğini anlamaya çalışsa beceremiyor, kendisi de susuyordu.

O, bahçelerinde çiçek açmış kiraz ağaçlarından ayrıldığı için üzgündü.

Yakında güzelim kırmızı kirazları toplayacaktı oysa…

…

Endülüs, farklılıklarını büyük bir zenginliğe dönüştürebilen çok özel ve özgün bir örnek olarak kaldı gitti tarihte.

Sonraki çağlar ve hele modern çağın icadı zihinsel sınırlar o örneğin yanına yaklaşmamıza bile izin vermiyor.

Bu alanın en büyük üstadı Fuat Sezgin hoca, kendisiyle yaptığımız son sohbette Osmanlı"nın bilim, teknoloji, bir arada yaşama alanlarında Endülüs"ü de aştığını söylemişti.

Ama Endülüs"ün dramı onu hâlâ ayrı bir yerde tutuyor bence.

Kısa sürede genişleyen, yıkılma noktasına gerilerken Emevi hükümdarlığının yıkımından sağ kurtulup İspanya"ya gelen Abdullah"ın asıl dirilişini yaşattığı Endülüs sonunda yine de hak etmediği şekilde parçalandı, küçüldü ve yok oldu.

Giden sadece bir devlet değil, bir medeniyetti.

Sonunda 2. Silvester adıyla Papa olacak olan Gilbert"in de Endülüs"te eğitim aldığı biliniyor. Dünyanın her yerinden buraya ister tek tanrılı ister farklı inançtan binerce insanın eğitim için geldiği de biliniyor.

Batı"nın en önemli bilim merkezleri olan üniversitelerin Kordoba"daki sistemin gelişmiş hali olduğu da biliniyor.

O dönem Paris"in en büyük kütüphanesindeki kitaptan fazlasının Kordoba"da rastgele bir evde bulunduğunu söylesem yıkılanın ne olduğu daha iyi anlaşılır herhalde.

Nobel"i iki kere kazanma başarısı gösterebilen ender zekalardan Marie Curie"nin bile "Müslüman Endülüs"ten geriye otuz kitap kaldı, atomu parçalayabildik. Şayet yakılan bir milyon kitabın yarısı kalsaydı çoktan uzayda galaksiler arasında geziyor olacaktık" dediği rivayet edilir.

Sayısız çok önemli bilim adamı yetiştiren ikisinin kaderi de aslında Endülüs"ünkiyle aynıdır.

İslam felsefecisi İbn-i Rüşd ve çağdaşı, muhtemelen arkadaşlığı da olan Yahudi felsefeci İbn-i Meymun"dan bahsediyorum.

İbn-i Rüşd kendisinin ait olduğu topraklarda çok da bilinmedi, okunmadı.

Averroes adıyla Batı"da ünlü oldu, değerli bulundu, günümüze kadar kitapları okutuldu. Alanda çalışanların bile Averreos adının İbn-i Rüşd demek olduğunu geç öğrendiği bir süreç yaşandı, yaşanıyor.

İbn-i Rüşd yok, Averreos var…

İbn-i Meymun ise Musevi felsefesine büyük katkılar yapmış olsa da çağlar boyunca o da kendi dindaşları tarafından anlaşılmadı, çabucak benimsenmedi.

İbn-i Meymun, Hıristiyanlık ve Museviliğin yasaklanmasının ardından yollara düştü, sonunda Haçlı Seferleri"nin yapıldığı Ortadoğu"ya kadar gitti.

Aynı zamanda iyi bir hekim olduğu için Aslan Yürekli Richard"ın teklifine rağmen Selahaddin Eyyübi"nin veziri Fazıl"ın özel doktoru olmayı tercih etti.

İslam şemsiyesi altında bilimin, kültürün, sanatın, estetiğin en nadide örneklerini, döneminin en gelişmiş örneklerini verdi Endülüs…

Sonunda önce kendi iç çekişmeleri ve sonra özellikle 1453"te düşen İstanbul"un intikamı için iyice ateşlenen ve "kendi kıtasında" İslam devleti istemeyen Haçlı zihniyetinin saldırılarıyla yıkıldı gitti…

Giden sadece bir devlet veya medeniyet de değil; aynı zamanda insanlık için özgün bir modeldi.

…

Sarıgazi"de bir kız çocuğu ayağında hem ablasına ait hem yanlış giydiği terliklerle üstelik elinde on kuruş sevinç içinde bakkala sakız almaya gidiyordu.

Yeni meyveye dönmüş bahçedeki ağaçtan koparılmış birer çift kiraz küpe niyetine kulağında.

Çok uzaklardaki gelen gaz mermisi seslerini, sloganları tabii ki duymuyordu.

1492"de Granada"yı terk eden kafiledeki o kız çocuğunun büyük büyük büyük anneannesi olması ihtimalinden tabii ki habersizdi…