Zıvanadan çıkmak…

Çok kolaydır…

Hele ki toplumsal, siyasal olaylarda.

27 Mayıs darbesinden sonra, aynı gün darbenin güçlü Albayı Alparslan Türkeş, basının karşısındaydı.

Demokrat Partililerin de normal vatandaş gibi sivil mahkemelerde yargılanacaklarını; Adnan Menderes ve Celal Bayar"ın haklarında bir şikâyet yoksa hür vatandaşlar olarak gezebileceklerini söylüyordu. Öyle ki, bir süre sonra yapılacak hür seçimlere bile katılabilecekti DP.

Zaten birkaç gün sonra darbeyi yapan Milli Birlik Komitesi, Dışişleri Bakanlığı"na yazdı; 56 Demokrat Partilinin İsviçre"ye biner dolar maaşla gitmeleri için pasaportlarının hazırlanması emri verildi.

Oysa, Menderes"i gözaltına alan uçak Kütahya"dan; darbenin lideri olmayı kabul eden eski Kara Kuvvetleri Komutanı Cemal Gürsel"i İzmir"den Ankara"ya getiren uçaklar daha havadayken ülkenin kaderini belirleyecek üçüncü uçak İstanbul"dan havalanmıştı.

O uçakta ülkenin en önemli Anayasa hukukçuları vardı.

Onların Gürsel"le yaptıkları toplantıdan sonra ne pasaport, ne sürgün, ne sivil mahkeme… hepsi buhar oldu.

Cemal Madanoğlu"nun önerisiyle getirilen hukukçular ne yapacaklarını bilmeyen darbecilere akıl verecekti.

Verdiler.

Hiç akıllarında olmayan şeyler söylediler.

Yapılanları yeterli bulan askerlere, "sakın ha…" dediler.

Hukukçu, üstelik Anayasa hukukçusu profesörler, ihtilalin meşru olduğunu, Anayasa dahil her şeyi değiştirebileceklerini söylediler. Yeni anayasayı yapmaya da taliptiler üstelik.

Yapacaklardı… CHP"nin 1957 programında savunduğu hemen her şeyi içeren bir anayasa yaptılar sonunda. Milletin oylarıyla iktidara getirdiği hükümetlere, kurduğu Meclis"e Anayasa Mahkemesi, MGK gibi ek ortaklar icad edildi bu anayasada.

Madem ki eski iktidar Atatürk inkılaplarına düşman; şahsi menfaat ve hırslarına kapılmış; gençlerin ölmesine neden olmuş ve sosyal kurumları işlemez hale getirmişti… o zaman darbe de meşruydu.

Öğrenci olayları sırasında kimisi yaralanmış profesörlerin kişisel intikamlarını da almaya çalıştığı açıkça ortadaydı.

Hukukçular, en basit hukuk ilkesini çiğniyor; "suçluluğu ispatlanana kadar herkes masumdur"u tersine çeviriyordu: "DP"lilerin yargılanmaları şarttır… Suçsuzlarsa, yargıda ortaya çıkar" dediler. Yani, aksi ispat edilene kadar bütün DP"liler suçluydu onların mantığına göre.

Sonu idam gibi hazin bir finale ulaşacak, Emine Naskali"nin nefis tanımıyla "Gülünç, mantıksız, kin dolu ve utanç veren; ne var ki son tahlilde Cumhuriyet tarihimizin hazin bir tiyatro sahnesi olan" Yassıada duruşmaları başladı.

Hukukçuların darbeyi yapan askerleri soktuğu yol buydu.

Zıvana, 27 Mayıs 1960 günü o görüşmede çıktı.

Sonra 50 yıl sürdü kısmen geri yoluna sokulması işlerin.

…

Dolayısıyla işlerin toplumsal, siyasal, kültürel olaylarda zıvanadan çıkması çok zor değildir; sonra toparlaması yarım asırda ancak gerçekleşiyor ama.

Bu yüzden bir konuyu tartışırken, bir karar verirken, tepki gösterirken işlerin zıvanadan çıkmasına sebep olacak açıklama, öneri, fikirlerden özenle uzak durmak şarttır.

Bu şarta en çok uyması gerekenler de şüphesiz danışmanlar, akademisyenler, uzmanlar ve gazetecilerdir.

53 yıl önce dün yaşanan bir görüşme Türkiye"ye üç yeni darbe; sayısız darbe girişimi; onlarca cunta; birkaç küçük iç savaş "hediye" etti.

Bütün bu süreç boyunca kaybettiğimiz canların, insan potansiyelinin, maddi maliyetin, kültürel yıkımların ve bölünmüşlüklerin haddi hesabı yok.

Daha o günlerde bölgesel bir güç olabilecekken bu ihtimali bugünlere kadar öteleyen yanlış, şahsi, haksız ve mantıksız bir önerildi hepi topu.

Nelere mâl oldu…

Yazar, çizer, önerirken akılda tutmak gereken önemli bir örnek bu.

Hem de her konuda…