Başbuğ"un söylem ve tutumu...

Genelkurmay Başkanının Çarşamba günü yaptığı basın toplantısı dün köşe yazarlarının çoğununun gündem maddesiydi. Başbuğ''un çok fazla konuşmaması, gündem oluşturmaması, siyasi alana dönük yorumlar yapmaması, askerin kendi alanına çekilmesi, bu toplantıların gereğinden fazla abartılmaması şeklinde eleştiri getirenler bile, köşelerini bu konuyu değerlendirmeye ayırmışlardı. Bir zamanlar MGK toplantıları ülke gündeminin birinci maddesi olur, nasıl bir bildiri yayınlanacağı merakla beklenirdi. MGK''yı ülke yönetiminde çok önemli hale getiren biraz da medyanın bu abartısıydı.

Orgeneral Başbuğ''un konuşmalarını ilkesel temelde eleştirip, olması gerekenleri vurgulamak da elbette bir yoldur. Asker-sivil ilişkilerinin gelişmiş demokrasilerdeki gibi işlemesi herkesin temennisidir. Ancak Türkiye özelinde durumu daha gerçekçi bir şekilde masaya yatırdığımızda “karamsar” değil, “iyimser” tahliller yapmak da mümkündür. Neticede “kendine özgü” bir durum yaşıyoruz. Yorumların da olması gerekeni vurgulamakla birlikte, bu kendine özgü durumun alışkanlıkları, teamülleri ve yaklaşımları çerçevesinde yapılması yerinde olacaktır.

Öncelikle İlker Başbuğ, ayak üstü konuşmak, bildiri yayınlamak, anlık tepkiler vermek yerine sene başında belirlenen şekilde bir toplantı gerçekleştirdiğini ve bunun tanımlanmış, sınırlanmış, kayıt düşülmüş bir etkinlik olduğunu vurguladı. Askerin her olay karşısında görüş belirtmesi veya aklına esenin konuşması yerine, bu işin sınırlı ve planlı bir şekilde yapılması önemlidir. Genelkurmay Başkanı''nın konuşması geniş bir yelpazede birçok konuyu kapsıyordu, bu da belki eleştirilebilir. Ancak sivil siyaseti rahatsız etmekten kaçınmaya çalışması, hükümet politikalarına atıf yapması pozitif noktalardan biridir.

Daha önceki dönemlerde lüzumsuz irtica ve laiklik gerilimin tırmandırıldığına, iktidarın açıkça zan altında bırakıldığına şahit oluyorduk. Genelkurmay başkanları neredeyse kendilerine bağlı oldukları Başbakan''la ilişkilerinde soğuk savaş yaşıyorlardı. Başbuğ''un bu psikolojik kıskaçtan çıkmış olması, ilişkileri normalleştiren bir tutum içinde Başbakan''a atıf yaparak, uyumlu bir işbirliği görüntüsü vermesi de kayda değerdir.

Başbuğ''un toplantı boyunca takındığı tavır, çift taraflı bir hassasiyeti ortaya koymuş, dengeci bir görüntü vermiştir. Süren yargılamayla ilgili bir kısım soru işaretleri ortaya koyarak imalarda bulunması, süreçten duyduğu rahatsızlık olarak algılanmıştır. Kazılardan çıkan mühimmatla, ses kayıtlarıyla, GATA''yla, itirafçı tanıklarla ilgili rahatsızlıklarını ifade etmesi, davaya olan bakışına yönelik bir fikir vermektedir. Ancak diğer taraftan bakıldığında Genelkurmay Başkanı hukuki sürece saygılı olmak, sabırla davanın sonuçlanmasını beklemek gibi söylemlerle TSK''yı yargılamada taraf olmaktan çıkararak daha tarafsız bir konuma çekmeye çalışmıştır. Bu nokta bence çok önemlidir. Başbuğ''un gerek hukuka saygılı olmak, gerek demokratik rejime bağlı olmak, gerek darbecilere müsamaha göstermemek yönündeki beyanları ordunun nizami çizgide tutulması yönünde bir irade ve kararlılık yansıtmaktadır. Başbuğ demokrasiyi, hukuku, AB''yi, hükümeti bir gocunma, çekinme yaşamadan konuşmasında kullanabiliyor ve bir samimiyet görüntüsü veriyor. Bunlar beylik laflar değil, tabii ve olması gereken bir durum olarak sahici bir şekilde kullanılabiliyor.

Başbuğ''un PKK ile mücadele, Eve dönüş yasası, Kuzey Irak Yerel Yönetimiyle ilişkiler, AB ve Ermenistan konularında ön kesici bir tavır takınmaması, devam eden süreçlere önem atfetmesi de daha önceki dönemlerle kıyaslandığında daha yapıcı bir tavırdır.

Ben, bir kısım eleştirilerim olsa da, önceki dönemdekilere nispetle Başbuğ''un takındığı tavrı ve söylemleri daha olumlu buluyorum. Burada önemli olan, meselenin Başbuğ''un şahsına, onun kişiliğine bağlı bir iyileşme olarak kalmamasıdır. Gerek Hükümetle ilişkiler, gerek ülke meselelerine bakış açısı, gerek TSK''nın siyasal sistem içindeki konumu gibi konularda kişilere bağlı iyileşmeler yerine, daha kurumsal ve uzun vadeli bir normalleşmenin sağlanması yerinde olacaktır. Bu süreç taşların daha fazla yerli yerine oturduğu, kurumsal geleneğe dönüştüğü bir hal almalıdır.