Eksene değil, yörüngeye sokma çabası...

Türkiye''nin dış politikasında ve uluslar arası ilişkilerinde Avrupa''nın, Türk ve İslam dünyasının, komşu/civar ülkelerin ve ABD''nin özel bir yeri ve önemi vardır. Türkiye, Asya''ya ve Türk dünyasına sırtını dönemez. Türkiye İslam dünyasına, Ortadoğu''ya da sırtını dönemez. Türkiye komşularla ilişkilerini gözden çıkaramaz. Türkiye''nin dışpolitik ekseninde AB ve ABD''nin özel bir yeri vardır.

Türkiye gibi ekonomik, kültürel, sosyal ve siyasal bağları tüm bu bölgelere uzanan, menfaatleri tüm bu bölgeleri kuşatan bir ülkenin tek bir bölgeyi tercih edip, diğerlerini yok sayması mümkün değildir. Burada bir alternatiflik durumu sözkonusu olmadığı gibi, bir önem sıralaması yapmak da çok anlamlı değildir. Eğer dışpolitikada bu bölgelerden bazıları ihmal edilirse bunun eleştirilebilir bir yanı olabilir, ancak bu bölgelerin hepsiyle birden ilişki kurulmasının tartışılabilir bir yanı yoktur.

Son dönemde yaşanan "eksen kayması", "neo-Osmanlıcılık", "İslam dünyasına yüzünü dönme" gibi tartışmalar bu açıdan kasıtlı ve ideolojik önyargılara dayanan tartışmalardır. AK Parti öncesinde bu bölgelerle ilişkilerin zayıf olması, hatta bu bölgelere yönelik antipatinin var olması, AK Parti''nin yanlış yaptığını değil, önceki iktidarların basiretsizliğini veya çapsızlığını gösterir. Edilgen, pasif, çapsız, vizyonsuz bir dışpolitika böyle bir atalete, böyle bir vurdumduymazlığa sebep olabilir. Ancak Türkiye''nin bu gün yaptığı uluslararası ilişkileri normalleştirmekten başka bir şey değildir.

On yıllar boyunca yanıbaşında, Ortadoğu''da yaşanan hiçbir olaya tepki gösteremeyen, müdahil olamayan, bırakın süreçlerde yer almayı, gelişmeleri bile yorumlayamayan bir yönetim anlayışının, Türkiye''nin bu bölgeye yönelik aktif bir tutum takınmasını, duyarlı bir tavır geliştirmesini eleştiri konusu yapması mümkün de değildir, doğru da değildir.

Anlaşılan birileri Türkiye''nin Suriye ve Libya ile vizeleri kaldırmasından, Rusya ile ekonomik işbirliğini geliştirmesinden, Ermenistan ile ilişkileri normalleştirmesinden, İsrail''in hatalarını yüzüne vurmasından son derece rahatsızlık duymaktadır.

Türkiye, İsrail gibi İran''ın nükleer silaha sahip olmamasını isteyebilir, ancak İsrail gibi savaş veya askeri müdahale yönteminin kullanılmasını istemek zorunda değildir. Bütün dünya İsrail''in hak-hukuk tanımayan, gayrı insani dayatmalarına çanak tutmak, onun yanlışlarını görmezden gelmek, onun şımarıklıklarına katlanmak zorunda da değildir. İsrail''in etkili olduğu lobiler marifetiyle Türkiye aleyhine başlattığı karalama kampanyası bir yandan Erdoğan''ı bin Ladin''le kıyaslayan yorumların çıkmasını, diğer yandan neo-Osmanlıcılık tartışmalarının ateşlenmesini sağlıyor. Türkiye içinde AK Parti düşmanlığıyla maruf olan laikçi kesimin "eksen kayması" tartışması başlatması iç siyasete yönelik bir manipülasyondur. Türkiye dışında estirilen "neo-Osmanlıcı" fırtınası da Türkiye''yi mevcut aktif ve onurlu dışpolitika yerine geçmişin uydu ülkesi haline getirip eksene değil, "yörünge"ye sokma çabasıdır. Türkiye''yi yörüngelerine oturtamayanlar, eksen kayması tartışması çıkarıyorlar. Evet, Türkiye''nin ekseni, kendi ulusal menfaatleri yönünde kaymıştır.

Osmanlı''nın etkin olduğu bölgelerde Türkiye''nin pasif kalmasını istemek de o zaman neo-emperyalizm olarak adlandırılabilir. Türkiye''nin yüzü batıdan doğuya, laik dünyadan İslam dünyasına dönmemiştir. Çok boyutlu dışpolitika elbette çok yönlü bir dışpolitika olmak durumundadır. Bugün Ortadoğu''da en fazla söz sahibi olan veya ortalığı karıştıran ülkeler İngiltere, Almanya ve Fransa''dır. Bu ülkelerin bölgede etkin olması onları ne neo-Osmanlıcı yapıyor, ne yüzlerini batıdan döndürüyor, ne bir eksen tartışmasına sebep oluyor. Avrupa''nın lider ülkeleri bir yandan İran''ı uyarırken, diğer yandan alttan alta ekonomik işbirliği yapıyorlar. Türkiye''yi bu tür kampanyalarla köşeye sıkıştırmak isteyenler, aslında kendi inisiyatif alanlarını kaybetmekten, Türkiye''nin etkinlik kazanmasından korkuyorlar. Bizim yerli jakobenler de kendi küçük hesapları sebebiyle Türkiye''nin ulusal menfaatlerinin zafiyete uğratılmasına sebep olacak böyle bir yaygara yapabiliyorlar.