Hüsn-ü zan esas olmalı...

Son dönemlerde en fazla öne çıkan kavramlar arasında “güven ve istikrar” geliyor. Güven duygusu ve iyimserlik, siyasetten ekonomiye kadar bir çok alanda süreci etkileyen bir faktör haline gelmiş durumda.

Benzer şekilde toplumsal ilişkiler ve sosyal doku açısından da güven, itimad ve iyimser bakış büyük önem taşıyor.

İnsanların birbirine güvenmesi, itimad duyması, iyi niyetle bakması, barış, dayanışma ve kardeşliğin temelidir. Töhmet, güvensizlik, kötü niyet toplumun ruhunu söndürür, toplumsal huzuru zehirlemeye başlar.

Toplumsal ilişkilerde insanların birbirlerine beslediği “zan”lar çok belirleyici oluyor.

Zan, birisiyle veya bir olayla ilgili geliştirilen tahmin, kanaat ve görüştür. Eğer işleri kötüye yoruyor, kötü tahmin ve hükümlerde bulunuyorsak su-i zan; işleri iyiye yoruyor, meselelere güzel tarafından bakıyorsak hüsn-ü zan ortaya çıkıyor.

Zan, tahmin olduğu için, eğer ortada kesin ve sabit bir durum varsa zaten zan değil, gerçek bilgi sözkonusudur.

Kişi veya olaylarla ilgili gerçek, kesinleşmiş, açığa çıkmış bir bilgi değil de, tahmin veya yorumlarla hareket ediliyorsa o zaman zan ile hareket ediliyor demektir.

İnsanları kötülemek, karalamak, mesnetsiz şekilde suçlamak sadece bireysel bir kötülük değildir. Bu eylemin yaygınlaşması toplumsal bir hastalık üretir.

İnsanları hak etmedikleri ve yapmadıkları bir suçla itham etmek demek olan iftira büyük bir kötülüktür. İftiranın toplum içinde konuşulur olması su-i zannın yaygınlaşmasına sebep olur. Gıybet ve dedikodu ile yayılan laflar, yeni iftiralara kapı açar.

Bu zincirleme durum, adaletin, hakkaniyetin, maneviyatın çökmesiyle devam eder.

Eğer bir toplumda herkes birbiri hakkında kötü düşünmeye, töhmette bulunmaya, karalayıcı dedikodular yaymaya başlarsa, bu toplumun sağlıklı bir dokuya sahip olması zordur.

Modern dönemlerde su-i zannın hüsn-ü zannın yerini almaya başlaması ciddi bir sosyal rahatsızlık sebebidir.

Sürekli işleri kötüye yoran, kötü bakışa sahip, felaket tellallığı ve kriz çığırtkanlığı yapan insanların iç dünyaları da kararmış demektir.

Güven ve itimadın önem taşıdığı geleneksel yapımızın bu olumsuz alışkanlıkların tesiri altına girmemesi gerekiyor.

Bununla birlikte su-i zanna sebep olabilecek hallerden kaçınmak da önemlidir.

Ferdi hatalar umuma mal edilemeyeceği gibi, bir ferdin bir çok iyi tarafının yanında tek bir kötü tarafıyla muameleye tabi tutulması da doğru değildir.

Hukuken durumu netleşmemiş, sübuta ermemiş konularda ahkam kesmek de bir başka yanlıştır.

Hüsn-ü zan ise saflık ve duyarsızlığa da sebep olmamalı, hukuksuzluğa kapı açmamalıdır.

Olup biten işlere karşı duyarlı olmak, hukukiliği gözetebilmek, gelişmeleri hassasiyetle takip etmek de gereklidir.

Kıskançlık, çekememezlik veya rekabet damarıyla meseleleri değerlendirip, hata ve günah aramak, insanlar hakkındaki iftira veya karalama kampanyalarına destek vermek iyi bir özellik değildir.

Her türlü gelişmeyi hakikat ve hukuk terazisiyle tartmak, sağduyu ve aklı selimle değerlendirmek gerekir…

Körü körüne bir hüsnü zan da doğru değildir. İnsanın kendisinin ve çevresindekilerin hukukunu korumak ve adaleti kaybetmemek açısından da müteyakkız olması gerekir.

Hüsn-ü zannın unutulduğu, su-i zan''ın yaygınlaştığı bir ortamda toplumsal ilişkiler derin bir yara aldığı gibi, hukuk ve adalet kavramları da aşınır.

Toplumun güvenini kaybedecek işlerden kaçınmak ne kadar önemliyse, toplumda yerleşik güven ve itimad iklimini zehirlemekten kaçınmak da o kadar önemlidir…

Asıl olan güven, hak ve hukuktur. Her türlü zan, adalet ve hakkaniyet temelinde ortaya çıkmalıdır.