Borsa ne zaman yeniden yükselir?

Herkesin merak ettiği sorunun cevabını vereceğim. Tam tarih vereceğim. Ama önce sabrederseniz bugünkü meselelerin anlam dünyasına dair söylenecekler var.

Evvela borsanın devamlı yükselmek zorunda olan bir gösterge olduğu kanaati içinize işlemişse sıkıntı var demektir. Ürün ve davranış yapıları, borsaları rayından çıkarmış demektir.

Borsalar şirketlerin yükseldiği bir dönemde yaygınlaştı. Şirketler büyürken borsalar da büyüdü.

Ama eski sanayi artık para etmiyor. Çok değerli olduğu halde para etmiyor. Bakış açımızda çarpıklıklar var herhalde.

Teknoloji hisseleri ile finansal kurumların hisseleri kaldı yükselme karakteri taşıyan. Finansal kurumlar yıkılmak için bir rüzgâr bekliyor. Teknoloji tarafı ise kırılgan bir borsa gelişimine işaret ediyor.

Dünyanın hiçbir yerinde sanayi şirketlerinin hisseleri yürümüyor.

Sistem tıkandı, kapitalizm tıkandı. Güç, tekno-oligarkların eline doğru geçiyor güç. Veriyi kontrol edenin eline.

Aslında durum, Schumpeter’e kulak vereceksek kapitalizmin tam da hedefine doğru bir gelişmedir. O, kapitalizm tekelleşmesini tamamladığında başarıya erişecek demişti. Kapitalizm, vazedildiğinin aksine tekelcidir, demişti.

Bu çerçeveye göre önümüzdeki dönemde borsalar var olmaya devam edecekse hangi şirketlerin hissesinin yükseleceği de anlaşılır; elde ettiği veriyi nasıl kullanacağını bilen şirketler… Teknoloji şirketlerinin meziyeti budur. Sanayiye göre daha değerli algılanmalarının nedeni de budur. Sanayi veriyi üretime çevirirse bu algılar değişir.

Ya diğer hisseler? Diğerleri faaliyetlerini durdurmuş nakit zengini şirketler olup ortalama bir faaliyet dışı getiriyle yollarına sonuna kadar devam edebilir. Yahut yeterince düşebildiklerinde yükselebilen şirketler olabilirler.

Peki bizim borsa?

Bizim borsa için de şartlar aynı. Yani yeterince düşerse yükselir. Peki, yeterince düştü mü?

Hayır.

Yeterince düştüğünü; fiyatın yeniden gerçeği yansıtmaya başladığını gördüğünüzde anlarsınız.

Ve fakat yeniden yükselişin başlayacağı zaman yeterince düşüş olduğuna ikna olduğumuz zaman olmayacak. Çünkü bizim örneğimizde başka kriterler de var.

Aslında bu fon işleri tam başladığı sıra endeks 7 binlere düşecekti. Fakat 8 bindeyken foncular tuttular, yukarı çevirdiler. Borsa 7 bine düşebilseydi bu kadar zemin bulamazlardı zaten. Belki fon diye bir şey hiç yaşanmayacaktı. Operasyonu o aralıkta çektiler.

Şimdi de düşebileceği yere kadar düşmeli. Tutulmamalı.

Sonra, bir iş bu kadar mı beceriksizce yönetilir, durumu sona ermeli.

Ondan sonra kottan çıkması gereken şirketler kottan çıkarılmalı.

TMSF’ye devredilmesi gereken şirketler TMSF’ye devredilmeli.

Fon olayı hakkında bilgisi olan herkes ifadeye gitmeli.

Sorumluluğu olanların tamamı görevden alınmalı.

Mesuliyeti tespit edilenler kolay kolay çıkmamak üzere cezaevine girmeli.

İşte bu şartlarda son kişi de alındığı gün borsayı tutmamışlarsa yükselir.

Evet, borsanın ne zaman yeniden yükseleceğini soranların beklediği tam tarih budur.

Son karanlık işlemin de aydınlandığı, sorumluluk zincirinin tamamlandığı ve fiyat keşfinin yeniden güvenilir olduğu gün.

Olay likidite krizi olarak kalsaydı başka türlü söylerdik. Ama siyasi ve kriminal yönleri nedeniyle kalamadı. Madem öyle kriterler bunlardır.