Avrupa"nın geleceği "neresi", geleceğin Avrupa"sı "nerede"?

Yaklaşık yüzyıldır -özellikle de son yarım asırdan bu yana- Batı uygarlığını -öncelikle kurumları ve hegemonya biçimleri açısından- büyük ölçüde Amerika temsil ediyor.

Amerika"da düşünce üretilmiyor. Tarihî derinliği, felsefî gelenekleri, özgün kültürel dinamikleri ve "müzikalitesi" olmayan bir yerde, elbette ki, düşünce üretilemez.

Bugün düşünce, hâlâ Avrupa"da üretiliyor, Amerika"da öğretiliyor, bütün dünyada da tüketiliyor.

Batı"da düşüncenin esas itibariyle Avrupa"da üretiliyor olmasının nedeni, modern Batı uygarlığının fikir, sanat ve hayat-dünyasının köklerinin ve dinamiklerinin Avrupa"da geliştirilmiş olması.

Avrupa, yaklaşık yüzyıldır tarihten çekildi. Yarım asırdır yeniden tarihe girmeye çalışıyor. Batı"da düşünce Avrupa"da üretiliyor, dedim ama aslında Avrupa"da üretilen çağdaş düşüncenin özgün bir yanı yok: Postmodern Avrupalı düşünürler, şerhçilik yapıyorlar ve narsisizm çukurunda debelenip duruyorlar sadece.

Avrupa"da modern düşüncenin temellerini Descartes attı. Kant, modern düşünenin gediklerini "devâsâ bir şal"la büyük bir maharetle kapattı. Hegel, abartılı bir şekilde modern düşünceyi, hayat-dünyasını ve modern devleti putlaştırdı.

Nietzsche, modern dünyanın ve düşüncenin temellerinin son derece çürük olduğunu gösterdi; pozitivizmle düşünceyi tıkayan ve donduran modern Avrupa düşüncesinin Avrupa"yı ve bütün insanlığı felâketlerin eşiğine sürüklediğini haykırdı.

Wittgenstein, felsefenin; Heidegger"se düşüncenin bittiğini ilan etti.

Nietzsche-sonrası Avrupa düşüncesi, esas itibariyle şerhçilik"tir: Postmodern düşünce, düşüncenin ve düşünmenin bittiğinin ilanıdır aslında.

Postmodernler, o yüzden, bütün düşünme çabalarını, modernliğin hakikati, hayatı ve insanı bitiren günah galerisinde itiraflarda bulunan zamane "hazcı"ları" ve "seküler hacı"ları"dır. Hazcılık"la "postmodern hacı"lık" birbirinin ikiz kardeşidir ayrıca.

Derrida"dan Foucault"ya, Lyotard"dan Deleuze"e kadar bütün postmodern düşünürler, Batı"da düşüncenin bitişini itiraf eden, itirafı kutsal bir arınma / hac yolculuğuna dönüştüren, işi nomad"lığa / "göçebeliğe" vuran, insanlığı izafileşme ve nihilizm biçimlerinin eşiğine getirip bırakan modern düşüncenin mezar kazıcılarıdır esas itibariyle.

Yalnızca modern düşüncenin değil, Greklerden itibaren bütün antroposantrik (insan-merkezci, yani insanı Tanrılaştıran) Batı düşüncesinin mezar kazıcılarının pîrî elbette ki, Nietzsche"dir.

O yüzden, çağdaş düşüncede Nietzsche, milattır; bütün yollar Nietzsche"ye çıkar.

Ancak Nietzsche"yle postmodern şakirdleri arasında büyük bir fark var: Nietzsche, modernliğe ölümcül darbeyi vuran bir nihilist olarak, nihilizmin insanlığı büyük bir felâketin eşiğine sürüklediğini iliklerine kadar hissetmiş, bu yüzden, insanlığın varoluşsal sorunlarını bütün hücrelerine kadar yaşadığı için 11 yıl boyunca delilikle dâhilik arasında nefes alıp vermeye çalışmıştır.

Postmodernler, Nietzsche"nin üst-insan ahlâkının yanından yöresinden bile geçecek bir yere ulaşamadılar hiçbir zaman.

O yüzden, yalnızca itirafın hazzını yaşayarak, narsisizm yaparak seküler hacılıklarının keyfini sürdüler, sürüyorlar…

Postmodern düşünürlerin itirafçı hazcılıklarının ve hacılıklarının çapının çok gerisine düşen Fransız sosyoloğu Alain Touraine, "Bugünün Dünyası İçin Yeni Bir Paradigma" başlığıyla çevirebileceğimiz yedi yıl önce yayımlanan kitabında, Avrupa toplumunun üç ölümü"nden sözeder.

Touraine"e göre, Avrupa toplumu, yakın tarihte üç ölümle kıyasıya boğuşmuştur…

Avrupa toplumunun birinci ölümü, "dinamik gerilimlerin yokolması"dır. Avrupa toplumlarında, dinamik gerilimlerin kaynağı, demokrasidir, Touraine"e göre.

Avrupa toplumunun boğuştuğu ikinci "ölüm", Nazizm, Komünizm gibi "baskıcı diktatörlüklerin zuhûru"dur.

Avrupa toplumunun mücadele ettiği üçüncü ölüm biçimi ise, "serbest pazar ekonomisinde voluntarizmin yokolması"dır.

Görüldüğü gibi, düşüncenin derinliklerinde yol alabilecek çaptan uzak bir Fransız sosyoloğunun, Avrupa"nın "ölümleri"ne ilişkin sosyolojikleştirici, o yüzden de, asıl sorunu, varoluşsal sorunu göremeyen "gözlemleri" bunlar.

Oysa özelde Avrupa"nın, genelde ise Batı uygarlığının asıl sorunu, ontolojik güvensizlik sorunu yaşıyor olmasıdır. Ontolojisinin olmaması yani.

O yüzden, Avrupa, epistemolojik güvenlik alanlarını alabildiğine genişleterek, varlığını sürdürme, ölümünü geciktirme savaşı veriyor.

Epistemolojik güvenlik alanlarının genişletilmesi, hayata tutunmayı sağlayacak güç üreten araçları elde etme güdüsüdür. Yani amaçların / normların yitirilmesi, güç üreten araçları elde etme güdüsünün yegâne amaç hâline getirilmesi…

Başka bir deyişle, Avrupa / Batı uygarlığının temel sorunu, hakikat fikrinden yoksun olmasıdır. Avrupa"nın hakikat fikrini yitirmesi, Greklerden itibaren, insanın varoluş serüvenini, yer"e / mülk âlemi''ne mahkûm etmesinin kaçınılmaz sonucudur.

Grek insanı, insanın "gök"le, dolayısıyla melekutî âlemle irtibatını koparmış, insanı "yer"e düşürmüştü. Sadece yer"e düşen insanın, her şeyi yerinden etmesi, yerle bir etmesi ve "yersizleşmesi" (ontolojik güvensizlik duygusuna dûçâr olması) kaçınılmazdı.

Melekûtî âlemle irtibatını yitiren pagan Grek insanının, yer"e / mülk âlemine hâkim olma çabasıyla meliklik yolculuğuna soyunması, sonuçta, bilgi de dâhil güç elde etme güdüsünü yegâne gücü katına yükseltmesine, zamanla, bugüne gelinceye kadar, elde ettiği güç tarafından güdülmesine, insanî / aşkın melekelerini yitirmesine yol açtı ve azmanlaştı.

Bakınız: Bütün kıtaların kontrol ve kolonize edilmesi azmanlığı… Bakınız: Bütün medeniyetlerin kökünü kazıma barbarlığı…

Avrupa"nın geleceği"nin "neresi" olduğu sorusu, Avrupalıları da kara kara düşündürtüyor. Avrupa"nın geleceği karanlık çünkü.

Ama geleceğin Avrupası"nda bir umut ışığı beliriyor. Avrupa"nın dışından gelen, şimdilik belli belirsiz bir ışık bu. Avrupa"da, çağın bütün zihin ağrılarının ve ruh donmalarının, Nietzsche"nin deyişiyle "çölleşmenin" nereden kaynaklandığını gören Hakikat medeniyetinin çocukları, öncü kuşakları, geleceğe, Avrupa"yı hakikat"le buluşturacak bir ufka doğru yürüyorlar…

Bütün Avrupa çapında kolları sıvayan Avrupa İslam Toplumu Milli Görüş Teşkilatı (IGMG), Celal Tüter"in öncülüğüyle 2007 yılından itibaren, Avrupa genelindeki üniversite lisans ve lisans üstü öğrencilerini, hem İslâmî ilimlerde, hem de çağdaş düşüncede derin yolculuklar yaptıracak bir yolculuk başlattı.

Celal Tüter, bayrağı Taner Doğan"a devretti birkaç ay önce. İngiltere"de doktora öğrenimini sürdüren, özgüveni, sükûneti, tevazusu, derin sezgi gücü ve birikimiyle sevgili Taner kardeşim, Muhammed Kaplan, Ziya kardeşim ve taze ekibiyle birlikte, bu hayatî yolculuğu yeni ufuklara taşımak için kolları sıvardı…

Türkiye"den Avrupa"ya çalışmaya giden insanımız, dört kuşaktır Avrupa"da. Bugüne kadar hem Avrupa kültürünün, hem de bizim yerli-sömürgeci monşerlerimizin aşağılayıcı muameleleri nedeniyle adeta iki ateş arasında kaldı.

İlk kuşak, yok olmaya direndi. İkinci kuşak, o direnci devam ettirmeye çalıştı.

Üçüncü ve dördüncü kuşaklar, yol ayrımının eşiğine gelip dayandılar: Ya Müslüman olarak Avrupa"da varlık gösterecekler; ya da asimile olarak Avrupa"da kaybolup gidecekler.

IGMG"nin başlattığı üniversiteliler çalışması, en az iki kuşak gecikmiş bir çalışma. Ama 7 yıldır, bir hayli mesafe katedildi. Yüzlerce öğrenci master ve doktora çalışması yapıyor şu an.

Bu arkadaşların, akademiye hapsolmadan, kendi ruh-kökleriyle ve medeniyet kaynaklarıyla doğrudan ve doğurgan irtibatlar kurabilmeleri, Batı düşüncesine derinlemesine nüfûz edebilmeleri için yeni yönetim, "akademik" bir müfredatla uzun soluklu bir yolculuğa çıkıyor.

Türkçe"nin yanısıra Arapça"yı ve birkaç Batı dilini iyi bilen, hem İslâm düşüncesinin kaynaklarına, hem de Batı düşüncesinin metinlerine ana dillerinden ulaşabilen bu genç ve parlak arkadaşlar, önümüzdeki bir kuşaklık zaman dilimi içinde Avrupa"nın geleceğinde iz bırakacak öncü işlere imza atabilecek şekilde kendilerini hazırlıyorlar.

Avrupa"da beliriveren, Avrupa"nın geleceğinde küçümsenmeyecek roller oynamaya hazırlanan bu esaslı ses"e, bu derûnî nefes"e, bu köklü fikir ve varoluş yolculuğuna kulak kesilmekte yarar var.

IGMG"li genç ve parlak arkadaşların çıktıkları bu yolculuklarında yolları açık olsun, Allah yardımını esirgemesin, diyorum.