Hz. Peygamber"le “buluşmak”...

Koleksiyoner Mehmet Çebi, bir güzellik yaptı ve âlemlere rahmet olarak gönderilen Efendimiz''in (asv) velâdeti münasebetiyle nefis bir Hilye-i Şerif sergisi açtı CRR (Cemal Reşit Rey)''de. Benim son anda haberim oldu bu güzel sergiden. Sevgili Hüseyin Aslan kardeşim haber vermeseydi, böyle bir sergiden haberim bile olmayacaktı.

Hilye-i Şerif, Efendimiz''in sûretini ve sîretini yazıyla “resmeden” (resmetmek, tarif etmek demektir aynı zamanda) çeşitli hat tablolarından oluşturulan bir sanat geleneği: Her güzel şeyi sanata dönüştürme inceliği ve zarafeti gösteren Osmanlı medeniyetinin peygamber sevgisinin ve aşkının önemli göstergelerinden biri ve bize özgü bir gelenek.

Bu kutlu “geleneğin” bugüne kadar büsbütün ihmal edilmesi, bizim İslâm''la kurduğumuz ilişkinin büyük bir yara almasının bir sonucu elbette.

Ancak son yıllarda, hatta son onyıllarda “geleneksel” İslâm sanatlarıyla daha sahici ve daha derinden olmasa bile daha yakından ilgilenmeye başladığımız gözleniyor: Bu canlanmada, ilgi yoğunlaşmasında hatta ilgi patlamasında 1990''lı yıllardan itibaren yerel yönetimlerin yaptığı faaliyetlerin, açtığı kursların payını göz ardı edemeyiz. Her ne kadar bu çabaların estetik kaygı''dan çoğu zaman uzak olduğu gözlense de, sonuçta “geleneksel” sanatlarımızın dünyasını hayatımıza girdiriyor olması bakımından takdir edilmesi gerekiyor.

İslâm sanatlarıyla ilgimiz, sosyolojik ve ekonomik ilgilerin ötesine götürülebildiği, teorik, entelektüel ve sahici bir bilince dönüş/türül/ebildiği zaman bu sanatların, sanat türlerinin gerçek anlamda dirilmesinden, hayatımızın bir parçası hâline gelmesinden sözetmemiz mümkün olabilir.

İslâm sanatlarına hâlâ “geleneksel” diyoruz. Bütün sorun burada gizli. “Geleneksel” yani bizim dışımızda… Hayatımızın içinde değil… Bizimle, hayatımızla içli-dışlı değil… Bize, bizim hayatımıza, hattı harekâtımıza yön vermiyor, bir şey söylemiyor… “Çağdaş” değil yani.

İslâm sanatlarını, “geleneksel” diye niteleyen zihin kalıbı, dolaylı olarak da olsa peşinen İslâm''ı da hayatın dışına iten ama bunu göremeyen, idrak edemeyen bir zihin kalıbıdır aslında. O yüzden önce zihnimizi dirilterek, kendi zihin, fikir ve sanat dünyamızı inşa ederek, vücut buldurtarak başlamak durumundayız işe. Modernliğin, kendisini, kendi söylemlerini ve eylemlerini meşrûlaştırmak için icat ettiği “geleneksel-çağdaş” karşıtlığını, dışlayıcılığını, ötekileştiriciliğini yıkarak, aşarak koyulmalıyız yola. İslâm''ın hayat, hakikat ve sanat idrakini hayatımız, hakikatimiz ve sanatımız kılma yolculuğuna çıkarak…

İşte CRR''deki Hilye-Şerif sergisi, bizatihî böyle bir işi gerçekleştirmiş olmakla, bizi, Efendimiz''le buluşmaya davet ediyor… Bizatihî Hilye-i Şerif tabloları, Efendimiz''le türlü şekillerde, türlü boyutlarda, türlü düzlemlerde irtibata geçmemize, O''nun sûretinin ve sîretinin özellikleriyle çeşitli renk, şekil, düzlem denemeleriyle rabıta kurmamıza imkân tanıyor. Yalnızca bu nedenle bile olsa bu serginin gerçekleştirilmiş olması her türlü takdiri, tebriği hak ediyor.

Ancak bu sergi, hem klasik tarzı temsil eden hat ve tezhip sanatçılarımızın güzide eserleriyle, hem de klasik tarzdan büsbütün kopmadan, klasik tarzı yeniden yorumlayan denemeleriyle, Hilye-i Şerif tabloları uygulamasına yeni ve derin kapılar açan, klasik tarzı yeni ufuklara taşıyan özgün eserleriyle hem İslâm sanatlarını, hem de daha önemlisi de Hilye-i Şerif uygulamasıyla bizatihî Efendimiz''in sûretini, sîretini bizimle buluşturuyor olması bakımından öncü bir sergi; önaçıcı bir girişim…

Sergide en fazla dikkatimi iki genç sanatçımızın eserleri çekti: Gürkan Pehlivan''la Levent Karaduman. İkisi de henüz 30''lu yaşlarının başında ve ikisi de hat sanatımızın yaşayan en imaginatif, en sahici üstadlarından Fuat Başar''ın öğrencisi.

Sergide dikkat çeken en önemli yeniliklerden biri de bir “Türk” geleneği olan Hilye-i Şerif uygulamasına Irak''tan, Suriye''den, İran''dan sanatçıların da mü/dâhil olmuş olmaları. Bu açıdan bu kutlu uygulamanın medeniyetimizin diğer havzalarının çocuklarınca da benimsenmiş olması, gelecek adına, geleceğimiz adına umutlanmamız için yeterince sevindirici bir gelişme: Düşünsenize, medeniyet coğrafyamızın bütün havzaları Efendimiz''le buluşuyor olacak artık.

Hilye-i Şerif''lerin başmakam, göbek, kuşak ve etek bölümlerinden oluşuyor, bildiğiniz gibi: Bu uygulamanın yaygınlaşmasıyla birlikte “etek” bölümünde yer alan Hz. Ali Efendimiz''in Sevgili Peygamberimiz''in özelliklerini tasvir ve tarif ettiği şu husûsiyetler artık bizim de sûretimiz ve sîretimiz olacak topyekûn:

“Rasulullah, insanların en cömerti, en doğru sözlüsü, en arkadaş canlısıydı. O''nu ansızın görenler heybetine kapılırdı; şahsıyla yakınlık kuranlarda bu hâl, sevgiye dönüşürdü.”

Bu güzide sergiyi kaçırmayın derim. Efendimiz''le buluşma''dan, konuşma''dan, hâlleşmeden, hâlimizin düzelemeyeceğini bilelim, derim. Ve bu serginin, geçici olarak değil, kalıcı olarak devam etmesini, bunun için ne gerekiyorsa yapılması gerektiğini hatırlatmak isterim.