Darbecinin yüzünde utanma var mıdır?

Günlerden Perşembe. Zafer Çarşısı''nın önünden Kızılay''a doğru yürüyorum. Atatürk Bulvarı''nda bir polis kalabalığı var.

Bulvarın bir karşısından, bir berisinden, pankart indiriyorlar. Kimisi bombalı veya bombalı süsü verilmiş, kimisi bombasız.

Üzerlerinde ne yazıyordu unuttum. Ama saydım. 11 taneydiler.

Gariptir, kimsede bir telaş, bir korku alameti yoktu. Kimse yolunu değiştirmiyor, kimse dikilip uzun uzun seyretmiyordu.

O gün, sadece ''bu işler zıvanadan çıkmış'' diye düşündüm. Eylem işte, solcular bir sürü pankart asmış.

Ertesi gün. Cuma. Biz, taze üniversite öğrencileri olarak Demetevler''de oturuyoruz.

Televizyonumuz yok. Radyomuz varsa da pek dinlemiyoruz.

Çünkü ''teybimiz var, hariçten gazel okumak yasak.'' Kulakların çınlasın Necati Polat!

Sabah uyandık, sokağa çıktım, kahvaltılık almak için. Baktım darbe olmuş.

Kenan Evren''le adamları memleketin yönetimini ele geçirmiş.

O günkü hissiyatımı söyleyeyim; canım sıkıldı!

21 yaşında bir genç adam olarak, münasebetsiz bir durumla karşı karşıyaydım.

Sokağa çıkma yasağı vardı. Ben sokaktaydım. O gün kafama yapışan paradoks yüzünden, camiler açık olduğu halde Cuma''ya gitmedim.

Kızılay''daki pankartları da o günden beri ''darbe hazırlığı'' olarak tescil ettim.

12 Eylül darbesinin etkileri sürdüğü yıllar boyunca hep canım sıkıldı.

Tabii ki bir 12 Eylül mağduru değilim.

Gençliğini yağlı urgana vermiş nice sağcı ve solcu varken…

Yılları 4-5 metrekarelik hücrelerde heba edilmiş nice genç varken.

Benim mağduriyetimin lafı mı olur?

Ben, sadece, darbe atmosferinde okulun okulluğu kalmadığı için okuldan soğudum. Kendimi zorladıysam da, darbe üniversitesine intibak edemedim. Çok bireysel bir şeydi bu, benim hikayemdi.

Üstüne vazife olmayan insanların, milletin verdiği oylara tecavüz ettiğini gözlerimle gördüğüm için, siyasetten de soğudum. Bu da bireyseldi.

Sıkıyönetim komutanı babamı çağırmış.

(Babam, o herifin bütün sülalesinin okuyamayacağı kadar okumuş bir adamdır. Şehrin müftüsüdür. Milletin saygı duyduğu bir insandır.)

Babama saygısızlık etmiş. Terbiyesizce davranmış. Ukalalık etmiş. Ben bunu yıllar sonra, başkalarından öğrendim.

Öğrendim ama, bugüne kadar, utancımdan, babama, ''O herif-i naşerif sana ne dedi, yaptı?'' diye sorabilmiş değilim.

Bu da bireysel bir hikaye.

12 Eylül darbesinden kalma böyle binlerce, on binlerce bireysel hikaye var.

''Elini uzat'' diyor asker, hücredeki adama.

Hücredeki adam, istese de istemese de uzatıyor.

Asker vuruyor kasaturasıyla. Komplekslerini bastırmak için, elli kere, yüz kere vuruyor adamın açılmış eline.

Yüzlerce, binlerce genç adam, Metris''te veya Mamak''ta veya başka bir yerde, bu kompleks giderme seanslarını aylarca belki yıllarca yaşıyor.

Kadınlar aşağılanıyor, erkekler aşağılanıyor.

Ekranda, utanmadan, ''Copa ne lüzum var'' diyor ''Cunta''nın gözde siyasetçisi, ''çakı gibi gençlerimiz var.''

Cunta''nın başı, ''Bir sağdan bir soldan astık'' diyor. Tarihteki en sefil adalet algısını anıtlaştırırcasına!

Devlet, millet karşısındaki kompleksini şiddet uygulayarak bastırmaya uğraşıyor.

Bütün bunlar olurken, birkaç gazete hariç, bütün basın cunta yalakası.

(O günlerin Yeni Devir''ini saygıyla hatırlıyorum.)

Ve yıllar geçiyor. Bu ihanet, marifet gibi kalıyor geçmişin hatıralarında.

İşkenceciler, öğünerek anlatıyor işledikleri melanetleri yakınlarına.

Kimbilir, belki ''İstiklal Savaşı gazisi'' gibi görüyorlar kendilerini.

Ben, onların insanlara yaptıkları muameleleri, onlara bile reva görmüyorum. Benim aldığım terbiye, zalime bile zulmetmeyi doğru bulmuyor.

Ama şu bari olsun:

Darbe yapmanın, işkencenin, zulmün, ayıp, aşağılık, adice bir şey olduğu bilinsin.

O adamlara, hayatlarında bir defa da olsa, ''neden darbe yaptın? Neden suç işledin'' diye sorulsun.

Hiç olmazsa benim canımın sıkıldığı kadar, onların da canı sıkılsın.

Hiç olmazsa bir defa, insanlara kötülük ettikleri için, memlekete kötülük ettikleri için, ikametgahlarına mahkemeden bir kağıt gitsin.

Hayatlarında bir defa utansınlar.

Yüzlerinde utanma varsa!