' Y e r e Y a t ı p D e m o k r a s i y i K u r t a r d ı m '

ANAP iktidarının ilk döneminde merhum Turgut Özal'ın yakınında bulunan eski bakanlardan, Yeniden Doğuş Partisi eski Genel Başkanı Hasan Celal Güzel, 12 Eylül darbesinin ardından yaşanan gerginlikler ve demokrasinin yeniden start aldığı günlerdeki sıkıntıları Yeni Şafak'a anlattı.

Merhum Turgut Özal'ın en yakın çalışma arkadaşlarından olan Hasan Celal Güzel, hergeçen gün dönemine ilişkin ilgilerin arttığı Özal'ın yakınında şahit olduğu ve birçoğu da sivil irade ile askeriyenin temaslarını anlatan ilginç anekdotların sahibi. Güzel'in anlattıkları arasında, 12 Eylül yönetimiyle "barışma" anlamına gelen Köşk'teki Evren-Özal öpüşmesinin fikir babasının Korkut Özal olduğu, Güzel'in Başbakan Özal'ın Genelkurmay Başkanı Necdet Üruğ'u kapıya kadar uğurlamasını önlemek için kendisini yere atması, Milliyet'in demokrasiye geçtikten sonra da haberlerinin sakıncalı olup olmadığını, MGK Genel Sekreteri Haydar Saltık'a soruşları gibi birbirinden ilginç anekdot yer alıyor.

6 Kasım 1983'te genel seçimler yapıldı ve yüzde 42 oy alan Kenan Evren başta olmak üzere 12 Eylül çevrelerine ve birçok jakoben aydına bir sürpriz yaptı ANAP. 'Buçuk' olarak müsaade edilmiş parti, iktidara tek başına geldi. O zamanki toplum mühendislerinin hedefi, iki merkez parti üzerineydi. Merkez sağda, Milliyetçi Demokrasi Partisi, başında da bir'emin' kişi, emekli general Turgut Sunalp. Solda da yine 'emin' bir kişi, o da merhum İnönü'nün Özel Kalem Müdürü ve Başbakanlık'ta çalışmış Necdet Calp. O da merkez solda olacaktı. Al gülüm, ver gülüm sistem devam edecekti. Ama Başbakanlığın başka bir odasından 'buçuk' parti çıktı. O da ANAP'tı. İşte bu buçuk parti, biraz da Evren Paşa'nın son andaki televizyon konuşması ya da dayatmasının da sayesinde iktidara geldi. Toplum mühendislerinin elleri böğürlerinde kaldı. Geldi gelmesine ama herkeste de bir suskunluk, bir korku vardı. 7 Kasım, 8 Kasım, hep yeni bir darbenin beklendiği günlerdi.

Köşk'e çıkarken merhum Özal çok heyecanlıydı. Nasıl bir muameleyle karşılaşacağını bilmiyordu. Ama yine de Evren Paşa'yla yakından tanıştığı söylenebilirdi. Bütün bunlara rağmen rahmetli Özal, kendisine bir darbe yapılmasa da en azından sert bir muhtıra verileceğini bekliyordu. Gayet doğal olarak hiçbir kabahati olmamasına rağmen.

Hem 6 Kasım öncesindeki birkaç aylık dönemde, hem de seçimler yapıldıktan sonra yeni meclis toplanıncaya kadar geçen dönemde Danışma Meclisi devamlı kanun çıkardı. Meşhur MGK ve MKG Genel Sekerterliği kanunu bu dönemde çıkartıldı. Çok ilgi çekicidir, 12 Eylülcüler yangından mal kaçırır gibiydiler. Bu ne asgari siyasi nezakete, ne de hukuka uygun bir işlemdi. Ama merhum Özal bunu görmezlikten gelmeyi tercih etti. Biliyorsunuz epeyce bir aradan sonra, taa Aralık ayının sonunda Başbakanlığa oturdu. Geldiği gün ben de Müsteşarlığa oturdum. O gün bana şöyle demişti: "Bakın Başbakanlık Müsteşarlığı'nı ben de yaptım. Çok önemli bir rolü vardır, koordinatördür devlette. Diğer bir fonksiyonu da devletin sivil kesimiyle asker kesimi arasında da bir koordinasyon görevi ifa eder.

12 Eylül, 6 Kasım'la şeklen bitmiştir ama fiilen bu konudaki alışkanlıklar devam ediyor. O yüzden çok dikkatli bir politika uygulamak zorundayız. Bir taraftan kırıp geçirmeden, kimseyi küstürmeden, suhuletle uhuletle artık demokratik bir yönetim kurulduğunu anlatmalıyız, bunu yaparken kimseyle kavga etmemeye çalışmalıyız; diğer taraftan da taviz vermemeliyiz. Aksi takdirde 12 Eylül alışkanlıkları aynen devam eder." Bu, neye benziyor ? 18 Nisan'dan sonra 28 Şubat alışkanlıklarının aynen devam etmesi gibi. Ama şunu da söyleyeyim ki, 6 Kasım bu bakımdan çok daha şanslıydı. Kapsamlı açık bir askeri darbeden sonra kurulan bir hükümet olmasına rağmen Özal hükümeti çok daha sistemli prensipli bir sivilleşme ve demokrasiye geçişi gerçekleştirdi. Sıkıyönetimin kaldırılması çok önemli bir aşamaydı. Böylece yönetim normala avdet etti. Hükümetin ilk döneminde, gazetelerde zaman zaman bazı yazarların yazıp çizdiği alay ettiği gibi sanki dışarıdaki görünüş ekonomi ile ilgili yönetimin, Özal'a ait olduğu ,ekonomi dışında kalan siyasi konuların ise Evren tarafından yapıldığı ve 12 Eylül devam ettiği şeklindeydi. Zaten 82 Anayasası, içinde bulunduğumuz günlerde dahi 12 Eylül'ün izlerini taşıyan bir Anayasa. Tam demokratik olmadığı gibi, geçici hükümler hala 12 Eylül'ün izlerini taşımaktadır. O zaman bir de Milli Güvenlik Konseyi üyeleri vardı. Onların da bazı yetkileri vardı. Dolayısıyla 12 Eylül'den sonra 83 sonundan itibaren karma bir yönetimin olduğunu 1985'in başına kadar söyleyebiliriz.

O zaman da hassas bir dönemdi, tıpkı 28 Şubat gibi. 12 Eylül'den yeni çıkmıştık. 1983 Aralık ayının son günlerinde, Genelkurmay Başkanı Necdet Üruğ, Özal'ı Başbakan olması münasebetiyle tebrik ziyaretine gelmek için randevu istedi. Ben Başbakanlık Müsteşarı'yım. Turgut Bey, "Ne yapmak gerekir?" dediğinde, "Ben karşılarım efendim, odanıza getiririm" dedim. Sayın Üruğ'u Başbakanlık kapısında karşıladım, makam odasına getirdim. Bir saat kadar görüştüler. Ben de dışarıda oyalanıyorum. "Çıkıyorlar" diye özel kalem müdürü haber verince, protokol kapısı açıldı ve Turgut Bey'le Üruğ Paşa göründü. Baktım, Turgut Bey, tutturdu gidiyor, kapıya kadar geçirecek. Ben hemen düşüyormuş gibi yapıp, Turgut Bey'in üzerine yıkıldım. Turgut Bey, bir yandan beni düşmek üzereyken tutmaya çalıştı, bir yandan da, "N'oluyor?" filan dedi. "Efendim, afedersiniz, ayağım kaydı" dedim. Bu arada, paşa da yürümüş oldu. Ben, "Sayın Başbakan, karşıladığım gibi Sayın Paşa'mı teşyii ederim" dedim. Turgut Bey anladı, odanın kapısından çıkmadı, ben de Necdet Paşa'yı uğurladım. Akşam olunca, keyifli keyifli gülerek, beni çağırdı. "Bundan sonra birşey yapmaya karar verdiğinde önceden haber ver de, oramı buramı çekiştirip durma"dedi. Bu onun teşekkürüydü. Belki detay gibi ama bence demokratik açıdan çok karateristik bir anekdottur. Bu asla, ne Üruğ'un şahsına, ne de Genelkurmay makamına saygısızlıktı. Ama devlette taşlar yerli yerine oturmazsa, seçilmişler atanmışlara olması gereken tavrı göstermezse olmaz..