Devrim İsrail'e uğrayacak mı?

Benjamin Netanyahu'nun son Moskova gezisi esnasında “Arap aleminde yaşanan ayaklanmaların radikal İslam'ın önünü açma ihtimali yüksek olup; bu güçler nükleer silaha kavuştuğu taktirde bölgedeki mevcut sorunlar daha da büyüyecektir” yönündeki açıklaması, son dönemde batılı ülkeler nezdinde yoğun bir mekik diplomasisine girişen İsrail'in bu ülkelerden aldığı desteği artırmanın hesabını yaptığını göstermektedir. Anlaşılan bölgedeki tek demokrasi ve istikrar sahibi ülke olduğu iddiası ile hareket eden İsrail'in Arap alemindeki hareketlilikten çıkardığı ilk ders yaşanan gelişmelerden olumsuz şekilde etkileneceği olmuştur.

Netanyahu hükümeti Arap alemindeki gelişmeleri ilk etapta Mübarek rejiminin ayaklanmaların üstesinden geleceği yönünde yorumlamış, olayların aksi bir istikamet kazanması üzerine bölgedeki hareketliliğin geçici olduğu, Tunus ile Mısır'ın dışına taşmayacağı iddiasında bulunmuştu. Ancak tüm bu öngörülerinde yanıldığını görünce batının desteğini kazanmak üzere strateji belirlemek zorunda kalmıştır. İsrail son yirmi yılda 1979'da İran Şahı'nın düşmesi ile birlikte İran'ı, Mavi Marmara saldırısı sonrasında da Türkiye'yi kaybetmesine rağmen Mısır'ın da sırada olduğunu görüp gerekli dersleri çıkarmayı başaramamıştır. Başka bir deyişle İsrail hükümeti, Araplarla uzlaşma yönünde Türkiye'nin sunduğu teklifleri ve Mahmud Abbas'ın sürekli olarak yenilediği barış planlarını kabul etmek yerine 2008 yılında Gazze'ye yönelik “dökme kurşun” saldırısı örneğinde olduğu gibi agresif ve sert bir politika izlemeyi tercih ederek hem ülkemizle olan ilişkileri alt üst etmiş hem de bölge ülkeleri ile barışma fırsatını elinin tersi ile itmiştir.

Yaşanan gelişmeler karşısında İsrail'i tedirgin eden konulara bir göz atacak olursak:

-Mübarek rejimi ile doğalgaz alımı hususunda, gaz maliyetinin 2,65 dolara ulaştığı bir dönemde 20 yıl boyunca yıllık 1,7 milyar metreküplük bir gazı BTU başına 70 cent ve 1,5 dolarlık fiyatlarla almak hususunda anlaşarak büyük kâr sağlayan İsrail'in yıllık hacmi 2,5 milyar dolara ulaşan bu ticarette koşulların değişmesi daha da kötüsü tamamen kesilme ihtimali doğmuştur.

-Mısırlı Müslüman Kardeşlerin iktidara geldikleri taktirde İsrail'le yapılan 1979 CampDavid Anlaşmasının revize edileceği yönündeki açıklamaları ile Kahire'nin mevcut yeni yönetiminin Hamas'a daha ılımlı bakması ve bunun ilk yansıması olarak Refah sınır kapısındaki kontrollerin yumuşaması, İsrail'i huzursuz etmiştir.

-Ve son olarak Türkiye-İran ilişkilerindeki ılımlı sürecin bir benzerinin İran ile Mısır arasında yaşanması ve bu şekilde Tahran yönetiminin uluslararası izolasyonu kırmayı başarması ihtimali Netanyahu'nun uykularını kaçıran gelişmeler olarak ön plana çıkmaktadır.

Nitekim Netanyahu hükümetinin Washington nezdinde yoğun bir diplomasi trafiğine girişmesi ve bu görüşmelerde İsrail ordusunu denklemin temel taşı olduğu fikrine ağırlık vererek 20 milyar dolar askeri yardım talep etmesi, akabinde küçük çaplı da olsa Gazze'ye saldırılar düzenlemesi Tel Aviv'de yaşanan panik havasını gözler önüne sermiştir. Bu noktada Arap-İsrail anlaşmazlığını en kısa süre içerisinde bitireceğinin sözünü veren Obama yönetimine İsrail'i barışa zorlamak yönünde büyük görev düşmektedir. Fakat anlaşılan odur ki Amerikan yönetimi bunun yerine İsrail'in koruyucu meleği olmaktan vazgeçmeyeceğinin sinyallerini vermektedir. Nitekim Yahudi yerleşimlerinin durdurulmasına ilişkin Güvenlik Konseyi'nde yapılan oylamada 14 üye ülkeye karşı ABD tek başına direnmiş ve kararı engellemek için veto kartını kullanmak zorunda kalmıştır. Bu bakımdan Arap-İslam aleminde büyük prestij kaybına uğrayan Obama yönetimi içeride İsrail lobisinin desteğini sağlamak ile bölgede barışı tesis etmek arasında bir tercih yapmak zorundadır.

Bu durumun farkında olan Netanyahu, gerek Obama'nın desteğini arttırarak korumak gerekse barışa yönelik zorlamalara karşı zaman kazanmak için hamleler geliştirmekten çekinmemektedir. Bu çerçevede Tel Aviv hükümeti geçici bir Filistin devleti ilanına hazır olduğunu, İsrail'in güvenliğinin batının güvenliği ile aynı anlama geldiğini, kitle imha silahlarının Arap-İslam aleminin elinde bulunmasının İsrail açısından büyük bir tehlike arz ettiği ve bu durumun soğuk savaş döneminde SSCB'nin oluşturduğu riskten farklı olmadığı yönünde hamleler geliştirmektedir. Netanyahu hükümeti batıyı İsrail'in istikrarı ya da Arap âlemindeki demokratik açılım talepleri arasında bir tercihte bulunmaya zorlamakta ve İsrail'in güvenliğinin tercih edilmesi yönündeki tezleri ön plana çıkarmaktan çekinmemektedir. Fakat İsrail'in görmek istemediği husus, değişimin dünyanın herhangi bir yerinde değil Ortadoğu gibi kritik bir bölgede gerçekleştiği ve İsrail'in aslında otuz yıldan beri sürdürmekte olduğu bu politikanın artık sonuç getirmeyeceğidir

Özetleyecek olursak İsrail ve batılı ülkelerin tercih ettiği yolsuzluklara bulaşmış baskıcı rejimlerin yerini, halkı kucaklayan yönetimlere bırakacağını ve bu yeni yönetimlerin İsrail'in yıllardan beri işlemekte olduğu demokrasi yerine istikrar kartını kabul etmeyeceklerini görmek zorundadır. Dolayısıyla Batı'nın İsrail'e olan desteğini sürdürüp sürdürmeyeceği artık sadece bir zaman sorunu halini almıştır. İsrail'in, oyun kurucu rolünü, batının gelişmeler karşısında daha müdahaleci olacağını ve yeni alternatifleri bulunabileceğini gösteren gelişmeler karşısında kaybetmesi artık hiç de uzak bir ihtimal değildir.

Bu açıdan İsrail'in yaşanan gelişmeleri farklı bir çerçeveden okumasının zamanın geldiği kanaatindeyiz. Ancak Avigdor Lieberman gibi fanatik isimleri barındıran, dahası kendisi de uzlaşmaz tutumuyla tanınan Netanyahu hükümetinin bölgedeki değişimi barış yönünde değerlendirmesi ihtimali artık çok uzak görünmektedir. Kaldı ki Savunma Bakanı Ehud Barak'ın son Washington ziyaretinde kolundaki saatin değerinin 41.000 dolar olduğunu ifade ederek “biz ABD'den maddi yardımı fakir olduğumuz için değil, Arap aleminde yaşanan gelişmelere karşı alternatif geliştirmek üzere talep ediyoruz” sözlerini sarf ederken aslında Amerikan halkının yarısının bir yıllık kazancının saatinin değerinin altında olduğunu görmezden gelmesi dahi Netanyahu hükümeti ile artık gidilecek yol kalmadığını göstermiştir.

Kanaatimiz odur ki, İsrailli tanınmış düşünür ve muhalif Uri Avnery'nin İsrail'in ciddi bir yol ayrımında olduğunu ve birinci yol olarak bölgenin bir parçası olmak yönünde barışçıl adımlar atmak veya, kendisini bölgeden izole ederek uzlaşmaz tutumunu sürdürmek olan ikinci yolu seçmek durumunda olduğu yönündeki ifadesi önemlidir. Nitekim Tel Aviv'in içinde bulunduğu çıkmazdan ikinci dökme kurşun operasyonunun fitilini yakarak yahut Şeyh Yasin, Mahmud el Mabhuh örneklerinde olduğu gibi Filistinli liderlere karşı suikast girişimlerini sürdürerek çıkmak istemesi büyük tehlikeler barındıracaktır. Bu nedenle yaşanan hareketliliğin sorunların çözümü yönünde değerlendirilmesi için İsrail halkına büyük görev düşmektedir. Bu açıdan İsrail'in erken seçime giderek ve gelişmeleri doğru bir biçimde okuyacak yeni bir koalisyon hükümetine kavuşması büyük önem arz etmektedir.