Hükümet bir taşla kaç kuş vurdu?

Türkiye, kendisine yakışanı yaptı. İlk defa bu denli sorunun çözümüne ilişkin hem stratejik derinliği olan, hem çözümün rasyonalize edilmesinde müzakereci demokrasiyi tedavüle sokan hem de çözüm sürecini tıkayan aktörleri etkisiz bırakan bir adım attı. Beşir Atalay'ın Kürt sorunu ile ilgili büyük bir özenle altını çizdiği yöntem ve uslüp konusunda gösterilmesi gereken hassasiyete göndermede bulunması, çözüm iradesinin işe nereden başladığını çok açık biçimde gösteriyor.

Atalay'ın sorunun çözümü yolunda daha çok demokrasi vurgusu, hükümetin meseleyi temel bir noktada ele aldığını, uslup ve yöntem konusundaki açıklamaları ise çözüme ilişkin 'samimi' bir yaklaşımı benimsediğini gösteriyor. Duygulara seslenen bu yönüyle de kuşatıcı bir atmosfer yaratarak, geniş hak kitlelerini etkisi altına alan, esasında Kürt kimliğine saygıyı öne çıkaran bu duyarlı tavır, öyle sanıyorum ki, çözümün anahtarı işlevine sahip en önemli argümanlardan biri. Üslup ve yöntem, içeriğin hızını ve sınırlarını belirlemenin de ötesinde tek başına bazen içeriğin de önünde bir etki sağlayabilir ki, bütün büyük devrimler asıl olarak ruhlarda meydana getirilen güçlü etkilerin sonucunda başarıya ulaşmışlardır.

Söylemin samimi bir dil aracılığı ile uzanıp bütün kuşatıcı cepheleri ile yakaladığı Kürt sorunu, aynı zamanda derin bir stratejik çabanın da ürünü olarak yansımaktadır Atalay'ın açıklamalarında. Bu durum ise, çözüm iradesinin hem akla hem de gönül diline birlikte seslendiğini göstermektedir. Bu yaklaşım bugüne kadar, hiç bu denli kapsayıcı bir nitelik taşımadı ne yazık ki. Türkiye kendi meselesini yine kendisine ait bir patentle çözme konusunda bir model geliştirmiş gözükmektedir ki, bu modelin sorunun çözümünde rasyonel olduğu hemen dikkati çekmektedir. Esasen çözüm iradesinin toplumsal mutabakata indirgenmesi muhatabın kim olduğunu da kalın hatlarla çizmiş oluyor..Öcalan'ın muhatap kabul edilmesine yönelik hükümet üzerindeki baskıların artmasına varan süreç de böylece tersine dönmüş oldu...

Kürt sorunun çözümü konusunda hükümetten gelen bu adım, çeşitli kesimler tarafından eleştiri konusu yapılabilir, ancak bu eleştiriler ne kadar güçlü olursa olsun, satranç tahtasına dönüştürülen Kürt sorunu açılımı, çok etkili bir hamle ile çözüm mecrasına girmiş gibi gözüküyor. Altan Tan'ın “iyi hoş da nerde somut adımlar?” diye sorması, bu adımın stratejik değerini tam olarak anlamadığını gösteriyor... Öcalan'ın hükümeti sıkıştıran ve Kürt sorunu konusunda somut açıklamalar yapmaya zorlayan atraksiyonu ters tepmiş olmadı mı dersiniz? Zira, Kürt sorunu konusunda eğer somut adımlar ve hedefler açıklanmış olsaydı, iki yönlü bir tehlike hem hükümeti hem de toplumu geren bir sarmala dönüşebilirdi. Çünkü 10 maddelik çözüm listesi ile alanı işgal eden Öcalan'ın bu önerilerine karşı, öze dair açıklamalar yapılmış olsaydı, benzerlikler dolayısıyla milliyetçi tezlerin gücünü artıran tepkilere göğüs germek zor olabilirdi, düşük profil olması durumunda da reform paketinin, hükümet eleştirilerin merkezine dönüşebilirdi ki böylesine bir tablo Öcalan'ın inisiyatifi belirleme konusundaki stratejisine yağ sürmek olurdu... Hükümet, yöntem ve çerçeve çizmek kabilinden ilk adımı atmak suretiyle, hem Öcalan'ını altındaki zemini boşaltmış oluyor, hem de sorunun çözümünde çok değerli bir mesaj veriyor.

Hemen belirtilmelidir ki, Öcalan'ın muhatap alınması konusunda nerede ise bir koroya dönüştürülen yaklaşım, sorunun çözümünde temel bir engeldir. Her iki kanadın milliyetçi unsurlarının bu bakımdan çözüm iradesinin belirdiği şu kiritik dönemde, biraz daha geride durması, yapılabilecek en büyük iyiliklerden biri. Öcalan da DTP de, eğer hükümetin çizmiş olduğu toplumsal mutabakat ve asıl muhatap konusundaki göndermenin anlamını çözebilirse, sorunun çözümünde daha ileri mesafeler almak mümkündür. Öcalan ve DTP, Kürt halkının iyiliğini istiyorsa, çözüm iradesinin önünde yer almanın dezavantajlarını dikkate alarak, hükümetle ve çözüm açılımını kadük bırakacak küçük taktikler peşinde koşmayı bırakmalıdır. Çünkü, bu tavır ve öne çıkma hem sorunun çözümünü güçleştiren kesimleri- aşırı milliyetçileri ve güvenlik güçlerini- ve söylemlerini daha da güçlendirmekte, hem de toplumsal mutabakatın önünü kesmektedir. Esas olan şey, hükümetin elini zayıflatmak suretiyle çözüm iradesinin yönünü ve kim tarafından belirleneceğine karşı politika yapmak mı olmalı, yoksa akan kanın durmasına imkan veren demokratik adımların atılmasına katkıda bulunmak mı?

MHP de CHP de bu sorun karşısında rasyonel politikalar üretemediği takdirde giderek marjinal bir noktaya gelebilir, bu yaklaşım onları önümüzdeki seçimlerde daha da zora sokabilir. Hükümetin Kürt sorununu çözerek, en azından önemil demokratik adımları atarak öne çıktığı bir zeminde, muhtemel bir erken bir seçimde MHP'nin de CHP'nin de barajın altında kalması mümkün mü? Her iki partiden gelen tepkileri biraz da burdan mı okumak gerekir?

AK Parti, Türkiye'ye ve Kürt sorunun çözümüne yakışır bir hamle ile sürecin yönetimi konusunda söz sahibi olduğunu gösterdi. Kürt sorunun çözümünde artık daha elle tutulur bir politik ufuk belirmeye başladı ki, psikolojik olarak kamuoyu sürecin çözümü ile ilgili ortaya konan çerçeveden mülhem olmak üzere, büyük bir beklentiye girdi... Bu beklenti hükümetin elini de güçlendiren, toplumu da sürecin yönetimi tarafı kılarak, katılımcı çözüm modelini hayata geçiren oldukça önemli bir virajı nitelemekte... Şimdi, sürecin yönetimi konusundaki diğer derli toplu demokratik açılımlar için umutla bekleyebiliriz...

* Siyaset Bilimci