İsrail, HAMAS'ı muhatap almamak için saldırıyor

HAMAS'ı ortadan kaldırmak amacıyla Gazze Şeridi'ne 'Dökme Kurşun' adlı operasyonu başlatan İsrail ordusu, kıyıma ve yıkıma dayalı hamlelerini hızlandırırken beraberinde çözümsüzlük süreci içerisinde sürüklenen ve kanayan yara haline gelen Filistin sorununun daha da içinden çıkılmaz bir hal almasına sebebiyet vermiştir. "Şimdi savaş zamanı" diyen İsrail Savunma Bakanı Ehud Barak'ın sözleri de bu nedenle kaygı verici niteliktedir. Filistin topraklarında yaşanan ve tedirginliği artıran bu gelişmeler karşısında, tüm bölgesel ve uluslararası barış girişimleri işlevsiz bir hale gelmiştir.

Ortadoğu dörtlüsünün son toplantılarında belirtilen yeni Yahudi yerleşim birimlerinin kurulmasına son verilmesi, Filistin ve İsrail arasında diyalogun sağlanarak barış için iki devletli çözüm çerçevesinde bir yol haritası oluşturulmasının desteklenmesi ve Filistinliler tarafından da kabul edilen bu kararlar, İsrail tankları tarafından yerle bir edilmiştir.

Gazze'ye yönelik bu acımasız saldırı, HAMAS füzelerine karşı basit gerekçeler taşıyan bir güvenlik operasyonu olarak değerlendirilmemeli; harekâtın siyasal ve stratejik hedefler güttüğü göz ardı edilmemelidir. Tel-Aviv, ateşkesle geçen süreyi askerî açıdan hazırlık, istihbarat toplama ve kamuoyunu yanıltmak için kullanmış ve ateşkesin HAMAS tarafından sona erdiğinin açıklanmasının ardından Gazze'den fırlatılan Kassam füzeleri, bu planın uygulamaya konulmasının çok daha önce düşünüldüğünü göstermektedir. İsrail'in önde gelen gazetelerinden Haaretz'in Yahudilerin Hanuka (Işıklar) bayramının son günü gerçekleştirilen bu müdahalenin arka planından söz ederken, Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas'ın Mısır Devlet Başkanı Hüsnü Mübarek'le operasyon öncesi yapmış olduğu görüşme ve açıklamanın üzerinde durması askeri harekatın bu iki liderin bilgisi dahilinde gerçekleştiği iddiaları yönünden manidardır.

Öteden beri HAMAS'ın roket saldırılarını önleyemeyen İsrail'i asıl endişelendiren husus ise roket menzilinin her geçen gün artması olmuştur. İsrail'i tedirgin eden ve operasyona doğru iten bir başka neden ise HAMAS'ın yeni süreçte 'siyasi' muhatap alınması yönündeki baskılara maruz kalmasıdır.

HAMAS'ın 2007'de Gazze'nin kontrolünü eline geçirmesi, İsrail'in uyguladığı acımasız ablukaya rağmen halk desteğini kaybetmemesi, bu örgüte karşı geliştirilen izole etme ve tanımama politikasının sertleşeceği yönündeki sinyaller, yaşanan son durumun göstergesi niteliğindedir. 2006 yazında Lübnan'daki Hizbullah yenilgisinden sonra İsrail, her anlamda güçlenen HAMAS'tan bir darbeye daha maruz kalmaktan endişe ederek böyle bir önleyici vuruşu tercih etmiştir. Gazze'ye saldırının asıl sebebi ise Filistin ve İsrail'de yapılacak seçimlerdir. Başbakan Ehud Olmert, Dış İşleri Bakanı Tzipi Livni ve Savunma Bakanı Barak, Gazze'ye saldırı emri vererek Şubat'ta yapılacak genel seçimlerde sandıktan birinci parti çıkmasına kesin gözüyle bakılan Likud'un önünü kesmek istemektedir. ABD, Başbakan Olmert'in bölgesel barışın sağlanmasında temel bir aktör olduğunun altını çizerek, kendisine verdikleri destekten cesaret alan Olmert'in giderek sarsılan imajını kurtarmak için yeni bir savaşa sarılabileceği ihtimali bölgedeki senaryolar arasında en korkulan seçenek olarak karşımıza çıkmaktadır.

Özetle Olmert'in siyasi güç ve itibarını kaybetmesi sonucunda Netanyahu gibi 'kurt' bir politikacının giderek güç kazanması ve ortaya çıkan siyasi çekişmeler nedeniyle İsrail'i temsilen uzun vadeli çözüm anlaşmalarını imzalamayı kimin göze alabileceği sorununun ortaya çıkması; Tel-Aviv'in Lübnan yenilgisinden sonra Arap âlemine karşı intikamcı bir yaklaşım ortaya koyması ve bu bağlamda 1948'den sonra ülkeyi terk eden Filistinli mültecilere geri dönme hakkı tanımamak, başkenti Kudüs olan Yahudi Devleti'ni ilan etmek, Filistin'e yönelik duvar politikasını sürdürmek yönündeki tehditkâr ve barışçı olmaktan uzak politikaların benimsenmesi göz önünde bulundurulması gereken temel hususlar arasında yer almaktadır.

İsrail'in Gazze'ye yönelik uygulanan ambargoları sertleştirmesi, HAMAS'ı hiçbir zaman muhatap almayacağını ve sadece Fetih'e yönelik dolaylı askeri ve parasal desteğini sürdüreceğini ilan etmesi suretiyle halkı HAMAS'tan soğutup Fetih'e doğru itmesi dikkate alınmalıdır.

Olmert hükümetinin şiddete dayalı bir politika sürdürmekteki ısrarının nedeni, Filistin meselesini çözmek üzere giderek yayılan ılımlı, olumlu ve dengeli bölgesel ve uluslararası hamlelere yönelik olarak Tel-Aviv'in müzakere masasında sıkışacağı ve taviz vermek zorunda kalacağı tedirginliğidir. 2005 yılında demokratik bir seçim sonrası iktidara gelen HAMAS'a karşı yürütülen yıldırma ve yok sayma politikasının sonuçsuz kalması, beklenenin aksine El Fetih ile söz konusu örgüt arasındaki kardeş kavgasının geçici bir uzlaşma ile sonuçlanması İsrail'i daha da öfkelendirmiştir.

Öte yandan İslam âlemindeki denge rolünü ve gücünü başka ülkelere devreden Mısır ise, ağırlığını bir kez daha ortaya koyamadığı gibi başkalarına kaptırdığı prestiji geri alamamıştır. Sorunların bir çözüme kavuşturulması için Mısırın bölgesel ve uluslararası arenaya dönmesinin şart olduğu bir kez daha görülmüştür.

Ankara'nın, Filistinlilere yönelik uygulanan toplu cezalandırmalar, ekonomik yıkım, her türlü şiddet, adil ve gerçekçi olmayan anlaşmaları kabul etmeye zorlayan politikalar yıllardır sonuç vermemiş ve vermeyeceği de bir kez daha ispatlanmıştır. Sorun kökten çözülmediği sürece geçici uzlaşmaların kalıcı bir sonuç getirmeyeceği ve daha şiddetli çatışmaların Filistin topraklarını kana bulamasına engel olamayacağı ortadadır.

İsrail'i barışa taşıyabilecek tek alternatif, bu pervazsız ve bölgeyi ateş çemberi içerisine alacak yaklaşımlar yerine kendi içinde gerçek anlamda siyasî çözüm arayışlarını ve barışı isteyen bir hükümete kavuşması ve iç siyasetinde yeni sesler ve oluşumların önünün açılması olacaktır.

Her halükarda Filistin sorununun çözümü için birleşmekten ve dayanışmadan bahseden, fakat lafta kalan bu sözler yerine uygulamada parçalamayı ve bölünmeyi tercih eden HAMAS -Fetih ikilisi kendilerinin alevlendirdiği yangını yine kendileri söndürmek mecburiyetindedirler.

Bir kez daha anlaşılmıştır ki, İsrail-Arap uyuşmazlığını sona erdirebilmek için gerçek anlamda siyasi çözüm arayışlarını ve barışı destekleyecek, iç siyasetinde yeni sesler ve oluşumlar barındıracak ve temiz bir sayfa açma zaruretini benimseyecek yeni zihniyetlerin ortaya çıkması elzemdir.

*Prof. Dr. Kocaeli Üniversitesi Öğretim Üyesi