Putin'in kazanması ABD ve AB'yi Rusya'ya mahkum etti

Aralık 2007 tarihinde Rusya Federasyonu'nda yapılan parlamentonun alt kanadı Duma seçim sonuçlarına göre, devlet başkanı Vladimir Putin'in bir numaralı aday olduğu Yedinaya Rossiya (Birleşik Rusya) Partisi oyların yüzde 63.3'ünü alarak seçimlerden açık arayla galip çıktı.

Seçim sonuçlarını değerlendirdiğimizde, Birleşik Rusya Partisi'nden başka yüzde 7 oranındaki barajı Rusya Komünist Partisi (yüzde 11.7), aşırı milliyetçi Vladimir Jirinovskiy'in başkanlığındaki Liberal Demokrat Partisi (yüzde 8.4) ve yine Putin'in politikalarını savunan Spravedlivaya Rossiya Partisi (Adaletli Rusya Partisi,yüzde 8) geçmeyi başardılar.

Söz konusu partilerin aldıkları oy oranı da aynen Birleşik Rusya Partisi'nin seçimleri açık arayla kazanması gibi kimse için sürpriz olmadı. Ancak, Komünistlerin beklenenden daha az oy almaları, bir kez daha bu partinin tarih sahnesinden çekinmeye hazırlandığını göstermektedir. Asıl muhalif sağ partiler ise yüzde 2 oranında dahi oy alamadılar. Böylece yeni dönem Rus meclisi 4 partiden oluşacak ve neredeyse gerçek bir muhalefetten yoksun olacaktır. Zira Jirinovskiy ve partisi, eskiden beri Kremlin yanlısı olarak tanınıyor ve kritik anlarda Kremlin'i destekler politikalar izliyor. Adaletli Rusya (Spravedlivaya Rossiya) Partisi'ni de muhalif bir parti olarak nitelendirmek güç. Çünkü, bu partinin de amacı, Vladimir Putin'i ve onun politikalarını desteklemektir.

Seçimlere katılım oranı ise, beklenildiğinden daha yüksekti. Nitekim seçmenlerin yüzde 62'si seçimlere iştirak etti. Vladimir Putin'in seçimler öncesinde televizyon kanallarıyla seçmenlere seslenmesi ve doğru seçim yapmaları konusunda uyarmasının bunda etkili olduğu düşünülmektedir. Nitekim, Putin 29 Kasım'da televizyondan ulusa seslenerek Rus halkını doğru karar vermeleri konusunda uyardı ve bu bağlamda kendi başarılarından söz etmekten de çekinmedi. Parçalanmanın eşiğinde olan Rusya'yı Boris Yeltsin'den devralan ve tekrar “sözü dinlenen” ülke haline getiren Putin, seçimler öncesinde partisi için büyük destek istedi ve “aksi halde aşağılanma ve bölünme sürecine döneriz” uyarısında bulundu.

Putin'in elde ettiği başarılar açık, ancak geleceğe yönelik sözlerinin abartılı olduğunu söylemek mümkün. Bu sözler Rusya'da tek parti dönemine dönüş isteği havasını yaratıyor ve başta Batı dünyası olmak üzere, Kremlin'i demokrasi konusunda eleştirenlere de koz veriyor. Özellikle Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) ülkelerindeki seçimler sırasında karşı karşıya gelen Kremlin ile AGİT gözlemcileri, bu kez de yeni bir sorunla karşı karşıya kaldılar. Rusya'nın AGİT gözlemcilerinin sayısını sınırlaması ve gözlemcilerin Rusya vizesi alma sürecinde sorunlarla karşılaşmalarının ardından AGİT, Rusya'daki seçimlere gözlemcilerini göndermedi.

Bu gelişme, Rusya ile AGİT arasında derin bir anlaşmazlığın bulunduğunu bir kez daha hatırlatmış oldu. Rusya ile AGİT arasındaki sorun, tarafların eski Sovyet coğrafyasındaki, “demokratikleşme süreci” ile ilgili gelişmeleri, farklı algılamalarından kaynaklanıyor. AGİT'in gözlemcilerini Rusya'ya göndermeyeceğini açıklamasının ardından, Kremlin sözcüleri, AGİT'in bu kararı almasında ABD'nin etkili olduğunu ve bu tutumuyla Rusya'daki seçimlere gölge düşürmek istediğini dile getirdiler.

Kremlin ise bu “gölgeye” aldırmadan yoluna devam etmekte ve Mart ayında gerçekleşecek devlet başkanlığı seçimlerine hazırlanmaktadır. Duma seçimlerini aslında Putin'in gerçekleştirdiği reformların halk tarafından beğenilip beğenilmediği konusundaki referandum veya devlet başkanlığı seçimlerinin provası olarak da nitelendirmek mümkündür. Duma seçimleri, Mart ayında yapılacak devlet başkanlığı seçimleri ile ilgili de bazı ipuçları vermektedir. Birleşik Rusya Partisi'nin yüzde 63 oranında oy alması, devlet başkanlığı seçimlerinde Putin'in bırakacağı varisin kazanacağı anlamına gelmektedir.

Putin'in kendisinin aday olmayacağı ve herhangi bir şekilde devlet başkanlığı görevini devam etmeyeceği konusu neredeyse kesinleşmiş bulunmaktadır. Halbuki, Putin istediği takdirde fazla zorlanmadan anayasada değişikliğe giderek üçüncü kez devlet başkanlığı seçimlerine katılarak bu seçimleri kazanma şansına sahipti. Ancak Vladimir Putin'in, yerini varis bırakarak, devlet başkanı olmasından itibaren başlattığı “yönetilebilir demokrasi” politikasını bu konuda da uygulayacağına benzemektedir. Nitekim, Putin bir taraftan üçüncü kez aday olmayarak, “demokratik değerlere” sadık kalacak, diğer taraftan da bir varis seçerek Rus halkından onu desteklemesini isteyecek ve böylece halkı yönlendirmiş olacaktır. Hiç şüphesiz dört yıl sonra Vladimir Putin'in tekrar devlet başkanı olması önünde de hiçbir engel yoktur. Bu dört yıl içerisinde ise Putin bir taraftan milletvekilliği yaparak, diğer taraftan da parti ve ülke siyasetinde önemli rol oynayarak siyasetten uzak kalmamış olacaktır.

Gerek Duma seçim sonuçları gerekse Putin ve Kremlin'in politikaları Batı tarafından yakından takip edilmektedir. AGİT gözlemcilerinin Rusya'daki seçimlerde görev yapmamaları ve Batı ülkelerinin söz konusu seçimleri “anti-demokratik” nitelendirmeleri, Rusya-AGİT ve genel olarak Rusya-Batı dünyası ilişkilerini düzeltmeyeceği gibi, taraflar arasındaki anlaşmazlığın daha fazla artacağına neden olacaktır. Vladimir Putin görevi bıraksa dahi, 2008 yılında Rusya'nın dış politikasında fazla değişikliliklerin olacağını beklemek yanlış olur. Eski savunma bakanı Sergey İvanov gibi Putin'e göre daha sert bir yapıya sahip olan birinin devlet başkanı olması ise, Rusya ile Batı arasındaki ilişkileri daha fazla olumsuz etkileyecektir. Kosova'nın bağımsızlığı, İran'ın nükleer çalışmaları, Gürcistan'daki ayrılıkçı sorunlar, Ortadoğu başta olmak üzere diğer bölgelerdeki sorunların 2008 yılında da gündemde kalacağı benzemektedir. Bu sorunların çözümü ise her geçen gün güçlenen ve tekrar süper güç olma hayalinde olan Rusya'nın katkıları olmadan düşünülemez.

Dolayısıyla Rusya ile Batı arasındaki “pazarlık” ve rekabetin de artacağını söylemek mümkündür. 2008 yılında ABD'de yapılacak devlet başkanı seçimlerini Cumhuriyetçilere göre Rusya'ya karşı daha sert politika izlenmesi gerektiği fikrini savunan Demokratların kazanması halinde, Rusya ile başta ABD olmak üzere Batı arasındaki ilişkilerin daha fazla gerginleşme ihtimali yüksektir. Diğer taraftan Duma ve devlet başkanlığı seçimlerinin Rusya ile Türkiye arasındaki ilişkileri etkileyeceği benzememektedir. Zira, söz konusu iki ülkenin yakınlaşması Rusya'da Vladimir Putin'in, Türkiye'de de Recep Tayip Erdoğan'ın iktidara gelmeleriyle başlamıştır. 2008'den sonra da Türkiye'de AKP'nin, Rusya'da ise Vladimir Putin veya varisinin iktidarda olacağını göz önünde bulundurulursa, ikili ilişkilerde fazla değişikliğin olmayacağı sonucuna varmak mümkündür.

* ASAM Rusya-Ukrayna Uzmanı