Türk dış politikası yol ayrımında mı?

Denktaş, 2003'de yaptığı açıklamada, Kıbrıs adasının etrafında dünyanın en zengin petrol rezervleri olduğuna işaret ederek, Avrupa Birliği (AB) ve ABD'nin bu petrol kaynaklarını kendi kontrollerine almak istediğini, bu nedenle Annan Planı'nın derhal imzalanarak, tüm Kıbrıs'ın, Mayıs 2004'te AB'ye girmesi yönünde uğraş verdiğini söylemişti. Ayrıca, Annan Planı'nda, tüm doğal kaynakların “ortak devletin” denetimine verildiğini, Kuzey Kıbrıs'ta akan derelerin dahi ortak devletin kontrolünde olacağını belirten Denktaş, Kıbrıs Türklerinin, AB'ye uyum çalışmasını yapmadan alelacele AB'ye alınmak istenmesinin arkasında yatan en önemli unsurun da bu olduğunu iddia etmişti. Denktaş'ın, benzer açıklamaları, gerek KKTC halkında, gerekse Türkiye'de farklı bakış açılarıyla değerlendirilmiş ve esasa ilişkin bilgi eksikliği sebebiyle Kıbrıs, kamuoyuna “Türkiye'nin uluslararası ilişkilerinde ve özellikle AB'ye dâhil olma sürecinde önemli bir engel ve ülke ekonomisi üzerinde yük” olarak sunulmuştu. Bu bağlamda, KKTC Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş da, “çözümün önündeki engel” ve “Türkiye'yi kendi uzlaşmaz politikaları çerçevesinde kullanan lider” olarak tanıtılmıştı.

Elbette, Kıbrıs Rum Kesiminin de, o dönem çözüme yanaşmadığı ve 2004'de, Rum yönetiminin Annan Planı'na “hayır” dediği hatırlatılabilir. Ancak, Rum yönetiminin, bugün, adanın güneyinde yaptığı sondaj çalışmaları sonucunda ortaya çıkacak gelirden, Kıbrıslı Türklere hakkı olan payı vermek istememesi, Annan Planı'na, neden “hayır” dediğini anlamak için yetmez mi? Ya da Annan Planı hayat bulsaydı, Yunanistan veya Rum Yönetimi, Kıbrıslı Türklere ve Türkiye'ye hakkı olan payı verecek miydi? Kıbrıs Türklerinin “evet” demesi halinde, Kuzey Kıbrıs'a izolasyonların kaldırılacağını taahhüt eden ancak izolasyonları kaldırmak bir yana dursun, Kıbrıs konusunda, Türkiye'ye tutumunu daha da sertleştiren ve Kıbrıslı Rumları, Kıbrıs Cumhuriyeti adı altında adanın tümünü temsil eden meşru bir yönetim olarak apar topar AB'ye üye yapan Batı mı, Türkiye'nin ve Kıbrıslı Türklerin haklarını savunacaktı?

Artık ortada konuşulan sadece Kıbrıs'ın portakal bahçeleri değildir. Bugün geldiğimiz noktada Kıbrıs, Akdeniz'e demirlemiş bir uçak gemisi ve stratejik bir üs olmanın yanı sıra, hem Orta Doğu'nun hem de Kafkasya ve Orta Asya'nın enerji kaynaklarının Avrupa'ya ulaşımı başta olmak üzere “doğal yoldan inşa edilmiş büyük bir enerji platformu hüviyetine de sahiptir.” Öyle ki, Rumların arama yaptığı sahadaki doğalgaz rezervinin “15 trilyon metreküpü” aştığı tahmin edilmektedir. Bu oran mali boyutu ile 7 trilyon doları aşıyor ve rezervlerin AB ülkelerine 100 yıl yetecek miktarda olduğu belirtilmektedir.

Rum Enerji Müdürü Solon Kasinis ise, “36 inç çapındaki ilk boru döşeme işleminin sorunsuz gerçekleşmesiyle birinci aşamanın tamamlandığını” söylemiş ve “hedeflenen 5 bin 800 metre derinliğe de 73 günde ulaşılacağını” kaydetmiştir. Biz de, karşılık olarak, Haziran 1978'de, Batı Almanya Schiffweft Diedrich Oldersum tersanesinde yapılan, 33 yıllık Piri Reis gemisiyle, petrol arama çalışmalarına başladık. Bravo Capitano... Bu arada, Türk kesimindeki Cumhuriyetçi Türk Partisi Birleşik Güçler Parti Meclisi, Meclis'te yapılacak oylamada Türkiye ile imzalanan Kıta Sahanlığı anlaşmasına “hayır” oyu verme kararı aldı. Aman ne bahtiyarlık...

“Yaşanan süreç itibariyle Türkiye'nin kararlılığının test edileceği bir kırılma noktasına doğru ilerliyoruz.” Aslında geçmişte birçok defa Yunan ve Rumlara engel olduk. Örneğin, 1979'da, Spiros Kiprianu'nun Rum yönetimi lideri olduğu dönemde, Rumlar, Mısır'la birlikte petrol macerasına girişti. Ancak Rauf Denktaş, “Bu, bir savaş nedeni olur” açıklaması yaptı ve Türkiye'nin de tepkisiyle, BM devreye girdi. Rum lider Kiprianu, bir açıklama yaparak, “BM Genel Sekreteri, petrol konusunda geri adım atmamızı istiyor ve Türklerin şaka yapmadığını söylüyor” dedi. Rum tarafı geri adım atmak zorunda kalmıştı. 2007'de, Rum Yönetimi, doğalgaz arama konusunda hem Suriye hem de Mısır'la anlaşmalar imzaladı. Anlaşmaların kamuoyuna açıklanmasından sonra Türkiye, Suriye ve Mısır'a sert tepki gösterdi. O dönem yapılan diplomatik temaslar sonucunda Suriye ve Mısır, doğalgaz arama çalışmalarını durdurmak zorunda kaldı. Rumlar da yalnız kalınca arama faaliyetlerini sürdüremedi. 2009'da ise, Kıbrıs açıklarında Güney Kıbrıs'ın sözde “münhasır ekonomik bölgesi” içinde, Kıbrıs Rum yönetimi adına petrol arama çalışması yapan Panama bandıralı Norveç araştırma gemisine, Türk savaş gemisince müdahale edildiği haberleri Rum basınında yer almıştı.

Şimdi ise durum tam tersi; sürekli tahrik edici açıklamalar yapan Rum Dışişleri Bakanı Markulli, 14 Ağustos'da, Rum tarafının Doğu Akdeniz'de hidrokarbon aramaları konusunda “Türkiye'nin herhangi bir şey yapmaya cesaret edemeyeceğini” iddia etti. Markulli, 18 Eylül'de, Türkiye'nin, “Rumlar adına Doğu Akdeniz'de petrol ve doğalgaz sondajı yapacak Noble Energy şirketinin sondaj platformunun, 12. Parsel'deki sondaj noktasına ulaşmasına tepki göstermediğini, bunun, son haftalardaki aslanlıklarının içi boş olduğunun kanıtı olduğunu” söyledi. Yunanlı Savunma Bakanı Panos Beglitis ise, “silahlı kuvvetlerine güvenen -ben güveniyorum- bir savunma bakanının korkmaması gerekir. Bunu bilinçli olarak söylüyorum ve Türkiye'nin tehditlerinden korkmuyoruz. Gerginlik muhtemelen artacak. Bunun için buradayız. Bölgede ittifaklar oluşturarak en iyi şekilde hareket ediyoruz ve Türkiye'nin izlediği uygulamaların tecridi için diplomatik set inşa ediyoruz” dedi.

Yukarıda yer alan sözlerin sahiplerine, hem kel hem fodul diye çıkışmak isterdik ama maalesef artık değiller. Zira, bu sefer arkalarının sağlam olduğunu iddia etmekte herhalde herhangi bir beis yok. Yunanistan ve Kıbrıs Rum Yönetimi, Türkiye ile ilişkiler konusunda tarihinin en kötü dönemini yaşayan İsrail'i yanına çekmeyi başardı ve süreci iyi değerlendirdi. İsrail ile işbirliği yapmak, Doğu Akdeniz'de, Güney Kıbrıs-İsrail-Yunanistan ittifakını önemli ölçüde sağladı. Takdir edersiniz ki, İsrail'le ittifak demek, artık Amerika ve Amerika'daki Yahudi lobisiyle de ittifak demek. Nitekim, Rum yönetiminin 12. parselde imtiyaz haklarını verdiği Noble Enerji Şirketi de, İsrail'in Delek isimli enerji şirketiyle 25 Ağustos'ta anlaşma imzaladı. Arama çalışmaları için 12. parselin seçilmesi ise tesadüf değil. Bu sözde parsel, İsrail'e en yakın olan alan ve bu parselin seçilmesindeki amaç Türkiye'nin müdahalesinin zor olacağının düşünülmesi. Yine de, İsrail tedbiri elden bırakmıyor ve Dolphin sınıfı denizaltılarını, Kıbrıs Rum yönetiminin doğalgaz aradığı 12'nci parselin çevresine gönderdiği söyleniyor. Eğer gerekirse, İsrail, Sa'ar 5 sınıfı hafif savaş gemilerini de bölgeye gönderebileceğini açıkladı. İsrail'in, insansız hava araçları Heron'ların da bölgeyi ve Noble Enerji platformunu yakından takip ettiği biliniyor. Ayrıca, Türk hava sahası

kendisine kapatılan İsrail, şimdi Yunan hava sahasını kullanıyor. Yunan hava kuvvetlerinin ihtiyaçlarını, artık İsrail savunma sanayisi karşılıyor ve F-16 silah sistemleri dâhil, geniş bir alanda askeri tedarik söz konusu ve daha önce yapılan askeri anlaşmalar pekiştiriliyor. AB, Rusya, İngiltere gibi güçler ise Doğu Akdeniz'de petrol arama ve sondaj çalışmaları konusunda “Rumların en tabii hakkı olduğu” yönünde açıklamalar yapıyor. Ancak Rumları esas memnun eden Moskova'nın tavrı oldu. Zira, Rusya Federasyonu, konuyla ilgili resmi açıklamasında,”Kıbrıs'ın uluslararası hukuk gereğince, kendi özel ekonomik alanında hidrokarbon arama hakkına sahip olduğunu” vurguladı. “Üstelik bu kez Mısır ve Lübnan gibi Müslüman din kardeşlerimiz de işin içinde” ve Türkiye'ye karşı duran tutum almış görünüyorlar.

Türk dış politikası, özellikle son dönemde, Balkanlar'da, Orta Doğu'da, Kafkaslar'da, Orta Asya'da, Karadeniz'in kuzeyinde ve hatta Pakistan'dan Endonezya'ya kadar yeni, güçlü ve kararlı bir politika anlayışı benimsedi. Çok boyutlu bir dış politika anlayışı ortaya koyan Türkiye, çevresi ile ilişkilerini düzeltmeye ve ticaretini arttırmaya başladı. Ancak, bir gerçek daha var ki, bu yeni dış politika anlayışı, Türkiye'nin, Batı Avrupa Merkezli mi, yoksa Orta Doğu/Asya merkezli mi bir rol üstleneceği tartışmasının yaşanmasına yol açtı.

Görünen o ki, Türk entalijansiyası artık bir tercih yapmak zorundadır. Türkiye, ya Batı merkezli dış politika anlayışını devam ettirecek, ya da Orta Doğu ve Asya'da etkili rol oynamayı tercih edecektir. Eğer, Türk dış politikasını belirleyenler çok boyutlu dış politika anlayışını sürdürme niyetindeyse, hiç olmazsa, bu politikanın gerekliliği olan “uluslar arası ilişkilerde denge” siyasetine önem vermek zorundadır. Siyasi tarih başka türlüsüne izin vermez.