Türkiye'nin vefasız dostları

Türkiye'de tahminlerin ötesinde özgürlükler inşa edilmesine olanak sağlayan demokratik devrim, Kürt sorunu çözülmeden asla tamamlanmayacak gibi duruyor. İki sene evvel Kürtlerin ağırlıklı olarak yaşadığı bölgeye yaptığım gezide heyecan verici bir şekilde çözüme yakınlaşıldığı izlenimine kapılmıştım. O iyimserlik bugün yerini kızgınlık ve öfkeye bırakmış. Peki ne oldu da böyle oldu?

2005 yazında Başbakan Erdoğan Diyarbakır'a gitmiş ve açık konuşmak gerekirse şok edici bir konuşma yapmıştı. Erdoğan konuşmasında, “güçlü ve büyük milletlerin tarihleriyle yüzleşmeye cesaretleri vardır, geçmişteki hatalarını ve günahlarını farketmeye ve geleceğe güvenle yürümeye hazırdırlar, Kürt sorunu bugün tüm Türkiye'nin sorunudur, kabul ediyoruz, ve yüzleşmeye hazırız” demişti.

Bugün, Türkiye'nin güneydoğusu militarize olmuş durumda. Binlerce asker Kuzey Irak'ta PKK'nın isyancı gerillalarına karşı sınırötesi operasyon için hazır kıta bekliyor. Kürt sorununa demokratik ve barışcı yollarla yaklaşmak isteyen Türkiye acaba yolundan sapıyor mu? Geçen hafta Kürt ve Türk milliyetçiler arasında belki de tek köprü görevini yerine getirebilebilecek olan DTP suçlandı, PKK ile işbirliği yaptıkları gerekçesi ile Anayasa Mahkemesi'ne ulaştı bu suçlama. Partinin destekçileri caddelerde protestolar yaptı, şiddet kendini gösterdi.

Bu üzücü hikayede üç baş kahraman var. İlki Türk devleti. 1999'da PKK lideri Abdullah Öcalan yakalanmış ve yandaşlarına silahı bırakmaları mesajını vermişti. Devlete “faydalı” olmak istediğini söylüyordu Öcalan. Komutanların bu konuya bakışı olumsuzdu ve teklif geri çevrildi. Ordu, askeri bir çözüm dışındaki hiçbir opsiyona sıcak bakmadı ne yazık ki. Bu açıdan Öcalan ile işbirliği yapmak da vatana ihanetti.

Güneydoğu'da çözüm hayallerine darbe vuran ikinci etken ise ABD'den geldi, 2003'de Irak'ı işgal ederek. Türkiye, işgal ile Irak'ta iktidarın parçalanacağını ve PKK'nın bu durumdan faydalanarak sınırda üsler kuracağını biliyordu. Bush'u pekçok kez uyardı ve sadece Türkiye-ABD ilişkilerinde bir çatlama değil, aynı zamanda Ortadoğu'da krizin iyice derinleşeceğini belirtti. Bush bu uyarılara kulak asmadı. Bush'un temel argümanı bölgede doğacak her soruna karşı donanımlı ve hazır olduklarıydı.

Tam anlamıyla Türklerin senaryosu gerçek oldu. Kuzey Irak'taki Kürt rejimi PKK'lı gerillalara barınak sağladı ve bunlar kanlı operasyonlara giriştiler. Bu durum Türkiye'de görülmemiş bir öfke ve nefreti ateşledi, demokratik ve barış temelli tüm yollar adeta tıkandı Kürtler için. Kürtlerin umutlarına son olarak da Avrupa darbe vurdu. İki sene önce bölgeyi ziyarete gittiğimde, bölge halkına en çok umut aşılayan konunun Türkiye'nin AB üyeliği yönünde ilerlemesi geliyordu. Bu, onlar için artık ordunun baskısının nispeten azalacağı, konuşma özgürlüğü ve diğer özgürlükler konusunda olumlu gelişmeler olacağı anlamına geliyordu. Ancak, 2006 Aralık ayında AB'nin kapıyı Türkiye'nin yüzüne sert çapmasının ardından bu beklentilerde önemli değişmeler oldu. AB'nin bu hamlesi Türkiye'deki anti-demokratik güçlere verilmiş bir hediyeydi adeta. Ancak Kürt bölgesinde olduğu kadar etki yapmadı diğer bölgelerde. Brüksel'deki diplomatlar Güneydoğu'daki gelişmeye başlamış ancak olgunlaşmamış demokrasiye büyük bir darbe vurdular. Bu bahsettiğim gayrimeşru siyasetlerin neden olduğu kaçınılmaz kriz bugün Türkiye'yi bir girdaba sürüklüyor. Kuzey Irak'a olası bir saldırı düzenlemek ilk etapta Başbakan Erdoğan'ı büyük bir kahraman yapardı, ancak o da biliyor ki bu hamle PKK'yı bitirmez, ayrıca Türk demokrasisine de büyük darbe vurur. Komutanlar yine güç kazanmış olur ve AB rüyası başlarken bitebilir. Generaller, Bush yönetimi ve AB'nin kibirli politikaları, Güneydoğu'da barış için tüm yolları tıkamış durumda. Başbakan Erdoğan daha kısa bir süre önce bölgede barışı sağlama adına tarihsel bir fırsata sahipken, bugün önünde çok fazla alternatif yok. Bu durum, Türkiye gibi uluslararası arenada güce sahip bir ülkenin akibetinin bile müttefiki olduğunu iddia edenlerin vicdanına kaldığının en güzel örneği.

International Herald Tribune Çv: Evren Tok