AB'nin üyelik kriterleri

İSTANBUL- AB üyesi ülkeler, son 10 yılda Birliğe ekonomik kimliğinin ötesinde siyasi bir yapı kazandıran önemli anlaşmalara imza koydu. Maastricht anlaşmasıyla, ekonomik ve parasal birliğin gerçekleştirilmesi için ülkelerin kamu açığı, enflasyon oranı, faiz oranı gibi parametrelerine sınırlamalar getirilirken, Kopenhag kriterleriyle üye olabilmeleri için demokrasinin güvence altına alındığı istikrarlı bir kurumsal yapı, hukukun üstünlüğü, insan hakları ve azınlık haklarına saygıyı kapsayan siyasi kriterleri yerine getirmesi koşulu öngörüldü. 1 Mayıs 1999'daki Amsterdam Anlaşması ise, temel hak ve özgürlükler ile İnsan Hakları Sözleşmesi'ne riayeti, tam üyelik için koşul olarak ortaya koydu.

10 Aralık 1991'de imzalanan, AB'de ekonomik ve parasal birliğin gerektirdiği makro-ekonomik istikrar ve bütünleşmeyi temin eden Maastrich Anlaşması, şu temel kriterleri getirdi:

Kamu açığı, GSYİH'nın yüzde 3'ünden az olmalıdır.

Toplum kamu borcunun GSYİH'ya oranı yüzde 60'ı aşmamalıdır.

Enflasyon oranı, 1999 yılından önceki son 12 ay içerisinde en düşük enflasyon oranına sahip 3 üye ülkenin enflasyon oranları ortalamasının en fazla 1.5 puan üzerinde olabilir.

Uzun dönem nominal faiz oranları, en düşük ortalamaya sahip 3 ülkenin faiz oranları ortalamasından en çok 2 puan fazla olabilir.

Avrupa para sisteminin döviz kuru mekanizması çerçevesinde belirlenen normal dalgalanma marjlarına en az son 2 yıl boyunca ciddi sapmalar gözlenmeksizin uyulmalıdır.

Haziran 1993'de gerçekleştirilen Kopenhag Zirvesi'nde, aday ülkelerin AB'ye üye olabilmeleri için karşılamaları gereken 3 kriter ise şöyle açıklandı:

Siyasi kriterler: Demokrasinin güvence altına alındığı istikrarlı bir kurumsal yapı, hukukun üstünlüğü, insan hakları ve azınlık haklarına saygı.

Ekonomik kriterler: İyi işleyen pazar ekonomisi ve AB içindeki piyasa güçlerine ve rekabet baskısına karşı koyabilme kapasitesi.

Topluluk Müktesebatının Kabülü: Avrupa Birliği'nin çeşitli siyasi, ekonomik ve parasal hedeflerine bağlılık." Bu kriterler, Aralık 1995'de düzenlenen Madrit Avrupa Zirvesi'nde onaylandı.

1 Mayıs 1999'da yürürlüğe giren Amsterdam Anlaşması ise, temel hak ve özgürlükler ile Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne riayet etmeyi, tam üyelik için bir koşul olarak ortaya koydu. Amsterdam Anlaşması ayrıca, kamu sağlığı ve tükecinin korunması gibi politikaları geliştirirken, tüm topluluk politikalarının tanım ve uygulamasına çevre boyutunu da entegre ediyor. Anlaşmanın içeriğinde, ortak dış ve güvenlik politikası, özellikle iltica ve göç konularında koordinasyonu güçlendirecek adalet ve içişleri alanında işbirliği ile Topluluk faaliyetlerinde şeffaflığın artırılması amacına yönelik kurumların dokümanlarına erişimin kolaylaştırılması ve karar alma prosedürünün basitleştirilmesi konusunda düzenlemeler de bulunuyor.