Bölünmüş Irak planı

Irak'ın geleceği ile ilgili tartışmalar, Amerikan Senatosu'nun önceki gün onayladığı yeni planla bir kez daha alevlendi. Önde gelen Demokrat senatör Joe Biden tarafından önerilen ve Irak'ın üçe bölünmesini hedefleyen planın ayrıntıları dün belli oldu. Beyaz Saray tarafından bağlayıcılığı olmayan yeni plan Irak'ın federal sistem içinde bölgelere bölünmesini içeriyor. Ancak planda birkaç başlık bundan sonra da tartışmaların artacağının habercisi.

Senato'da 23'e karşı 75 oyla kabul edilen planın en dikkat çekici tarafı, Irak'ın federal bölgeler olarak bölünmesinin yanısıra toprak bütünlüğünün korunması ve tek ülke olarak kalmasını garanti etmesi. Karar Türkiye'nin de kaygılarının gözetil-diğinin habercisi. Tasarıda, “ABD'nin, federal bir hükümet sistemi oluşturulmasına ve federal bölgelerin kurulmasına izin veren Irak Anayasası hükümleri çerçevesinde Irak'taki önemli gruplar arasında siyasi anlaşma sağlanmasını aktif şekilde desteklemesi” isteniyor.

Kabul edilen tasarıda bir başka önemli konu etnik grupların hedefindeki petrol gelirleri. Bu konuyla ilgili öneriler bölümünde ABD'nin, Irak hükümetinden acilen petrol gelirlerinin paylaşılmasına ilişkin bir yasa benimsemesini ve uygulamasını istemesi çağrısı da yer aldı. Bu madde, medya tarafından petrol gelirlerinin denetiminin Bağdat'ta kalması gerektiği şeklinde algılandı. Planın öneriler bölümünde ABD'nin, içinde BM Güvenlik Konseyi'nin beş daimi ülkesi, Irak'ta askeri bulunan devletler, Körfez İşbirliği Konseyi üyeleri ve Irak'ın komşularının da yer aldığı uluslararası topluluğa çağrıda bulunarak, Irak'ın egemenliğini ve toprak bütünlüğünü tanımalarını istemesi gerektiği dile getirildi.

Planın tespitler bölümünde, “Kuzey Irak'taki üç vilayette Kürt bölgesel yönetiminin idari rolünün tanındığı ve Kürt bölgesinin genel olarak istikrarlı ve barış içinde olduğu” anlatıldı. Senato'da benimsenen tasarıda, Kürt bölgesine yapılan bu atıf dışında doğrudan üç federal bölgenin kurulması yönünde açık bir ifade yer almasa da plan, ABD ve dünya medyası tarafından, Irak'ın “Şii, Sünni ve Kürt bölgelerinden oluşması” çağrısı olarak değerlendirildi. Biden'in önderlik ettiği planın öneriler bölümünde, “birleşik bir Irak içinde federal bölgeler kurulması yoluyla kapsamlı bir siyasi uzlaşma yönünde anlaşma sağlanması için, Iraklılar arasında bir konferans toplanması çağrısı” yer aldı.