Bu karar şaibeli olarak anılacak

AB çevrelerinin, Anayasa Mahkemesi'nin Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin birinci turununun yenilenmesi kararına ilk tepkisi, TSK'nın sert uyarısının gölgesinde kaldığı yönünde oldu. AB kaynakları Cumhurbaşkanlığı seçimi için 367 sayısının çok yüksek olduğuna dikkat çekerek, bundan sonraki süreçte isteyen muhalefet partisinin cumhurbaşkanlığı seçimini durdurabileceğini kaydettiler. Aynı kaynaklar, erken seçimin istikrar için olumlu olabileceğine işaret ederken, bundan sonra cumhurbaşkanı adayı için meclis dışında bir isim üzerinde uzlaşma aranabileceğini ifade ettiler. İşte AB'nin görüşleri.

Cem Özdemir (Avrupa Parlementosu(AP) Yeşiller grubu üyesi): Anayasa Mahkemesi'nin kararı askerin muhtırasından dolayı hafifçe gölgelendi. Bundan sonra ordunun baskısıyla böyle bir karar verildiği iddiaları ortaya çıkabilir. Kararla beklenen oldu, Türkiye erken seçime gidiyor. Seçimlerde iki cephe oluşacak, AB yandaşları ve AB karşıtları. AB sürecini destekleyenler AKP'de, buna karşı çıkanlar ise CHP'de buluşacak. Türkiye'deki mitingler gösterdi ki askerin müdahalesine gerek yoktur, halk demokratik haklarını kullanmaya başlamıştır. Tüm sorunların tartışma ve çözüm yeri Meclis olmalıdır. Cumhurbaşkanlığı seçiminde 367 şartı dünyanın hiçbir yerinde olmayan, olağanüstü bir durumdur. Şimdi bütün partilerin liderleri biraraya gelerek seçim sistemini değiştirmek için anlaşmalı. Yüzde 10 barajı, sadece AKP için değil, tüm iktidarlar için meşruiyet sorunu yaratıyor. Bu seçim sistemi deokrasi özürlü bir sistem. Ne yazık ki Türkiye'de iktidarlar barajı değiştirmeye yanaşmıyor. Ya İngiltere'de olduğu gibi dar bölgeli çoğulcu sisteme geçilmeli, ya da Almanya'daki gibi yüzde 5 ile geniş kesimlerin temsil edildiği sistem kabul edilmeli. Abdullah Gül geniş kesimlerin kabul edemeyeceği bir isim değildi. Ancak Bülent Arınç'ın çıkışları yanlış oldu. Zafer sarhoşluğuna girilmesi, karşı tarafta provokasyon yarattı. Bence Arınç'ın sözleri Gül'e faydadan çok zarar getirdi. Sanki sadece eşi başörtülü diye aday gösterilmiş havası yarattı, ancak Gül bunu hak etmiyor. O cumhurbaşkanlığı için iyi bir aday.

Jan Marinus Wiersma (AP Sosyalist Grup Başkanvekili): AB, Türkiye'de neler olduğuyla ilgili belirsizlik içinde, siyasal kriz yayılmış gibi görünüyor. Anayasa Mahkemesi üyelerinin kararlarını kendi Anayasa yorumları üzerine verdiğini düşünüyorum. Askerin açıklamalarını kabul edilemez bulmakla beraber, mahkeme üyelerinin kararından şüphe duymamı gerektiren bir sebep yok. Türkiye'de iki cephe arasında adeta bir çatışma, bir savaş var. Sadece Türkiye özelinde değil, genel olarak yüzde 10 barajına karşıyım. Bu arada Başbakan Erdoğan'ın, genel seçim tarihinin erkene alınması çağrısı, ABD Başkanı Bush yönetiminde olumlu yankı buldu. ABD Dışişleri Bakanlığı'nın Avrupa ve Avrasya'dan sorumlu üst düzey yetkilisi Matt Bryza, erken seçim çağrısının, cumhurbaşkanlığı seçimine ilişkin anlaşmazlığın, Türkiye'nin demokratik ilkeleri ve anayasal süreçleri çerçevesinde çözümlenebileceği anlamına geldiğini söyledi.

AB , Ankara'da yaşanan gelişmeleri dikkatle izlemiyi sürdürürken, Avrupa Komisyonu'nun Genişlemeden Sorumlu Komiseri Olli Rehn komisyon üyelerini Türkiye'deki siyasi krizle ilgili olarak bilgilendirdi. Komiserlerin toplantısının ardından Brüksel, Ankara'ya bir mesaj gönderdi. Komisyondan yapılan açıklamada birliğin özgürlük, demokrasi, insan haklarına saygı, hukukun üstünlüğü ve demokratik sivil gücün askerin üzerinde olduğu vurgulanırken, AB'ye üye olmak isteyen her ülkenin bu temel şartları yerine getirmesi gerektiğine dikkat çekildi. Açıklamada, Anayasa Mahkemesi'nin verdiği kararın not edildiği belirtildi.

Dünya medyası, Türkiye'deki gelişmeler şaşkınlık içinde izliyor. Medya, Anayasa Mahkemesi kararı ve bunun ardından Başbakan Recep Tayyip Erdoğan tarafından açıklanan paketi değerlendirirken tartışma ve çatışmaların süreceği yorumunu yapıyor. BBC'de yer alan bir yorumda, mahkeme kararının Türkiye'yi daha da bölebileceğine inanıyor.

İngiliz The Times gazetesi, Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararının erken seçim kararını “tetiklediği” yorumunu yaparken, New York Times 9 kabul 2 red oyuyla alınan kararla Türk Anayasa Mahkemesi'nin “İslami Cumhurbaşkanı adayını” engellediğini belirtti.

Financial Times ise, Başbakan Erdoğan'ın siyasi kargaşaya son vermek amacıyla erken seçim çağrısı yaptığını belirterek “Erken seçim çağrısı, meşruluk mücadelesine zemin hazırlıyor” dedi.

Joost Lagendijk (AP-TBMM Karma Parlemento Komisyonu Eşbaşkanı): Askerin son açıklamasının ardından, Anayasa Mahkemesi'nin bu kararının, baskı altında mı yoksa kendi iradesi ile mi alındığı büyük bir soru işareti olarak kalacak. Bu sorunun cevabını hiçbir zaman öğrenemeyeceğiz. Bence önümüzdeki dönemde de geriye doğru bakıldığında bu karar hep 'şaibeli' bir karar olarak algılanacak. Meclis'in 367 sayısını bulma şartının getirilmesini yüksek buluyorum. Bu şart, Mecliste azınlığı elde eden partilerin elini çok güçlendiriyor. Ama diğer taraftan baktığınızda da, çoğunluğu ele geçiren siyasi partilerin, diğerleri ile uzlaşmasını gerektirmesi nedeniyle de olumlu bir karar olarak da algılanabilir. Bundan sonra atılabilecek en iyi adım, Türkiye'de erken seçime gidilmesidir. Erken seçim olurusa, o zaman yeni Meclis'in Cumhurbaşkanı'nı seçmesine olanak verilebilir. AB Komisyonu da Türkiye'nin önündeki iki seçimde de “yersiz müdahaleler” olmaksızın, demokratik sürecin işletilmesini istedi.