Esad gitmeden de olur

Mısır, Tunus ve Libya'dan sonra domino etkisinin ulaştığı ve Türkiye açısından en kritik ülkelerden biri olan Suriye'de son iki günde 10 kişinin silahlı gruplar tarafından öldürülmesiyle öfke doruğa çıktı. Ülkenin güneyindeki Dera kentinde geçen Cuma başlayan gösteriler iki gün önce başkent Şam'a ve diğer kentlere sıçrarken, Lazkiye'de askerler ve silahlı kişiler arasında şiddetli çatışmalar yaşanmaya başladı. Çatışmalarda muhaliflere göre devlet güçleri tarafından 12 kişi öldürüldü. Ancak Beşşar Esad yönetimi saldırıların kimliği bilinmeyen silahlı gruplar tarafından düzenlendiğini, ölenler arasında askerlerin de olduğunu öne sürdü.

Gösterilerin başladığı Dera kentindeki çatışmalarda 100'den fazla kişinin öldüğü iddia edilmişti. Kepenklerin dün indirildiği Lazkiye kentini bir yandan da mezhep çatışması korkusu sardı. Bazı kaynaklar “Alevilerle Sünniler arasında bir çatışmadan endişe edildiğini, bu nedenle din adamlarının halk temsilcileriyle görüşmeler yaptığını” açıkladı.

Esad yönetiminin halka karşı doğrudan şiddet kullanmaktan çekindiği ifade edilirken gösterilerin başlamasının ardından hükümet 48 yıllık olağanüstü hali kaldırmış, maaşlara yüzde 30 zam yapılması kararı almıştı. Dahası bu hafta içinde hükümetin istifa etmesi bekleniyor. Şam yönetiminin Kürtler lehine de bir takım düzenlemeler yapacağı, kimliksiz Kürtlere kimliklerinin verileceği, toprak alım satımlarıyla ilgili düzenlemelerin yapılacağı belirtiliyor.

Uzmanlar ayaklanmaların Esad'ın devrilmesiyle sonuçlanmayacağını belirtirken Ortadoğu uzmanı Hüsnü Mahalli, Esad'ın halk tarafından sevilen bir lider olduğunu ancak çevresinde yolsuzluklara, usülsüzlüklere bulaşmış birçok kişinin bulunduğunu, halkın asıl bunları istemediğini belirtti. Esad'ın, son 10 yılda halkın lehine birçok ekonomik, sosyal ve kültürel açılım yaptığı ancak bunların yetersiz kaldığı ifade edilirken buna neden olarak da “çeteler ve eski iktidarın kalıntıları” gösteriliyor.

Ankara yönetimi Suriye'deki muhalefet hareketinin bir iç savaşla sonuçlanmaması için yoğun bir diplomatik temas trafiği yürütüyor. Başbakan Recep Tayyip Erdoğan Şam yönetiminin reform kararı almasından sonra Suriye lideri Beşar Esad'ı arayarak çabalarından dolayı tebrik etmişti. Dün ise Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu, Suriye Dışişleri Bakanı Velid Muallim'i arayarak, reform sürecinin ilerlemesi yönünde atılacak adımların destekleneceğini söyledi. Davutoğlu, “Türkiye'nin her türlü desteği vermeye ve katkıda bulunmaya hazır olduğunu” söyledi.

Uzmanlara göre Türkiye'nin Suriye'de barışçıl çözüm yolu için özel çaba sarfetmesi gayet normal çünkü Türkiye'nin bölgesel projesi açısından Suriye çok önemli bir ülke. Suriye'de herhangi bir karışıklık ve iç savaş, ya da Irak'taki gibi bir mezhepsel çatışma durumunda Türkiye'nin bütün Ortadoğu projesi çöker. Çünkü Türkiye'nin bölgesel açılımlarının ilk ve en önemli ayağı Suriye olarak görülüyor. Batı ülkelerinin şu an Arap dünyasına yönelik ana projesinin en temel hedefinin Türkiye ve Suriye olduğu belirtiliyor.