Gitmedi sırdaşını atadı

31 yıllık Hüsnü Mübarek rejiminin devrilmesini amaçlayan Mısır'daki halk isyanı geri dönüşü olmayan bir süreç başlattı. En az 79 kişinin öldüğü olaylara, polis ve asker arasındaki çatışma da eklendi. Halkın, hükümet binasını ele geçirme çabasına destek veren ordu mensupları ile, Mübarek rejimi taraftarı olan polis arasında çatışmalar yaşandı. Sokağa çıkma yasağına rağmen binlerce Mısırlı barikat dinlemeden eylem yerlerine akın ederken Savunma Bakanlığı yasağa uyulmaması halinde ordunun yönetime el koyacağı uyarısında bulundu. Genelkurmay Başkanı Sami Anan ise ABD'de bulunuyordu. Anan'ın, gezisini yarıda keserek Mısır'a dün döndüğü açıklansa da, isyanın kaderini belirleyecek kilit konumdaki ordu sessizliğini korudu.

Mübarek'in istifa emrini dün yerine getiren Mısır hükümeti, kendisini feshederken Mübarek tarihi bir adım atarak, yönetimde olduğu 31 yıldan bu yana ilk kez bir yardımcı atayarak Mısır İstihbarat Başkanı Ömer Süleyman'ı Devlet Başkanı Yardımcısı yaptı. Süleyman'ın atanmasının, muhtemel bir iktidar devri planını gösterdiği ve halefi olarak gösterilen oğlu Cemal Mübarek'in gözden çıkarılmış olabileceği şeklinde yorumlandı. Mübarek ardından Sivil Havacılık Bakanı ve eski Hava Kuvvetleri Komutanı Ahmet Şefik'i yeni hükümetin yeni başbakanı olarak atadı. Her iki isim de Mübarek'e en yakın isimler olarak biliniyor.

İlkin başkent Kahire'de başlayan olaylar diğer bir çok kentin yanısıra Sina Yarımadası'na da sıçradı. Gazze Şeridi'nin Mısır tarafında Mısır asker ve polisleri ile bölgede yaşayan Bedeviler arasında çıkan çatışmalarda en az 12 kişi öldü. Kentlerdeki çatışmalarda polis gerçek mermi kullanırken en az 10 polis de öldü. Halka müdahale etmemeye gayret eden eden ordu messuplarından bazıları ise protestolara dahil oldu. Öte yandan cezaevlerinde isyan olayları yaşanırken ülkenin önemli tarihi eserlerinin bulunduğu müzelerde yağmalama başgösterdi. Muhalif eylemciler bazı müzelerin etrafında yağmalamaya karşı insan zinciri oluşturdu. Ordu birlikleri, turistlerin piramitlere girişini tamamen yasakladı.

Olaylara her ülke kendi beklentisine uygun tepkiler verdi. Bazı kesimler tarafından, isyanı başlatan güç olarak görülen ABD, Mısır halkının taleplerinin dinlenmesi çağrısını yineledi. Obama Mübarek'i arayarak halkın taleplerine kulak verilmesini istedi. ABD Dışişleri Bakanı sözcüsü P.J. Crowley de Mısır hükümetinin önce "desteyi karıştırıp, sonra da değişime karşı çıkamayacağını" söyledi. Önceki gün de Obama Mısır halkının karşısında olmadığını açığa vuran 'ılımlı' bir açıklamada bulunmuştu. İran Mübarek'in istifasını isterken İsrail sessiz kalma kararı aldı. Suudi Arabistan ise Mübarek'e destek verdiğini duyurdu.

Mübarek'in devlet başkanlığı yardımcılığına atadığı Gizli Servis Şefi Ömer Süleyman, oğul Cemal Mübarek'in yasal halef olabilmesi için ordunun desteğini sağlamaya çalışmasıyla biliniyor. 'Mübarek'ın sırdaşı' olarak da bilinen Ömer Süleyman 1954'te Askeri Akademi'ye girdi ve eski Sovyetler Birliği'nde de askeri eğitim aldı. 1993'ten bu yana da Mısır Genel İstihbarat Hizmetleri'nin başkanlığını yapıyordu. Bu görevi esnasında Süleyman, İsrail ve ABD ile ilişkiler gibi alanlarda önemli görevler üstlendi. Ömer Süleyman, 1990'larda devlete karşı ayaklanmanın başını çeken İslami grupların parçalanmasının da arkasındaki beyindi. Süleyman, 1962'deki Yemen, 1967 ve 1973'teki Arap-İsrail savaşlarına katıldı.

Mısır'da kan gövdeyi götürürken genelkurmay başkanının ABD'de bulunması akıllara 'Washington yönetminden komut mu bekleniyor?' sorusunu getirirken dün komutan Sami Anan'ın Mısır'a dönüp dönmeyeceği ve ordunun takınacağı tutumun ne olacağı konusu belirsizliğini korudu. Önceki gün ABD'yi ziyaret eden bir askeri heyete başkanlık eden Mısır Genelkurmay Başkanının, ziyaretini kısa keserek ülkesine dönmeye hazırlandığı bildirilmişti. Amerikalı Genelkurmay Başkan Yardımcısı General James Cartwright, 'Sanırım bugün (dün) dönmeyi planlıyor' ifadesini kullandı. Öte yandan Mübarek'in dün hükümeti kurmakla görevlendirdiğini Ahmet Şefik de cumhurbaşkanı yardımcılığına atadığı Ömer Süleyman gibi Mübarek'in yakın bir dostu ve çalışma arkadaşı. Eski savaş pilotu Şefik, 1996-2002 arasında Hava Kuvvetleri Komutanlığı yaptı. Mübarek de eski Cumhurbaşkanı Enver Sedat'ın yardımcılığı görevini üstlenmeden önce aynı görevde bulunmuştu.