İslam'a karşı güç birliği

Doğu Türkistan'daki İslami gelişmeleri durdurmak isteyen Çin ise, Rusya ile stratejik ittifakını sağlamlaştırırken Moskova da, bölgedeki askeri varlığını artırmak için gerekli zemini hazırlamış olacak. İstanbul- 25 Ağustos'ta, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan, Rusya ve Çin arasında imzalanan Bişkek Deklerasyonu, tüm sınır aşırı suçlar, İslami gelişme ve özgürlükleri engellemek amacına yardımcı olmak için egemenlik, toprak bütünlüğü ve içişlerine müdahale etmeme gibi konuları da destekliyor. Orta Asya'da iktidarı elden bırakmak istemeyen liderler, İslam'ın önünü kesmek ve özgürlük yanlısı hareketleri durdurmak için sıkı bir işbirliğine giriyorlar. Muhalifleri susturmaya çalışan liderler, ülkelerindeki Müslümanlar'ın diğerleriyle birleşmesinden korkuyorlar. İmzalanan belgenin sınır kontrolü ile ilgili bölümü özellikle dikkat çekiyor ve şu ifadeleri içeriyor; "Tüm taraflar kendi topraklarının 5 devletten herhangi birinin egemenliğine, güvenliğine... zarar verecek faaliyetlere yönelik olarak kullanılmasına engel olacaklarını bildirirler". Bu ay içinde Özbekistan uçakları, Tacikistan'da bulunan Özbek muhaliflerin yaşadığı bölgeleri bombalamıştı. Yine son günlerde Tacikistan'dan gelen bazı gruplar güney Kırgızistan'da hükümet güçleriyle çatışıyor.

Bu konular Çin için de çok önemli, çünkü Çin bu konulardan ikisini hükümetin en büyük iki korkusu olarak niteliyor. Pekin, Müslüman Uygurlar'ın yaşadığı ve etnik ve kültürel olarak Çin'in diğer kısımlarından çok Kazakistan, Kırgızistan ve Tacikistan'a yakın olan insanların olduğu Doğu Türkistan bölgesindeki bağımsızlık hareketlerinden çekiniyor. Çin hükümeti hareketi bastırmak için çok sayıda Müslüman'ı idam etti, yüzlercesini ise hapiste tutuyor. Uygur Türkleri'nin dışarıdan destek almasını istemeyen ve buradaki eylemlerini kapalı kapılar ardında bırakıp, dünyaya yansımasını engellemeye çalışan Pekin, iyi korunmayan sınırın dış destek için bir koridor haline gelmesinden korkuyor. Egemenlik ve içişlerine müdahale etmeme ile ilgili anlaşmalar, Çinliler'in ülkeyi istikrarsızlığa sürüklemeye yönelik dış müdahale korkularının devam ettiğini gösteriyor. Doğu Türkistan'da yaptığı idamlar ve insan hakları ihlalleri yüzünden sürekli eleştirilen Çin, deklarasyona BM Güvenlik Konseyi onayı olmaksızın herhangi bir güç kullanımına karşı olunduğu yönünde bir madde koydurttu. BM Güvenlik Konseyi'nde veto hakkı bulunan Rusya ve Çin, ABD ve NATO'nun Kosova'da BM onayı olmaksızın yaptıkları müdahaleye doğrudan bir referans göndermiş oldu.

Orta Asya ve Kafkaslar'da askeri varlığını ve nüfuzunu kaybetmekten korkan Rusya, deklarasyon ile asker sayısını artırma ve istediği gibi müdahale hakkını da elde etmiş oluyor. Kırgızistan ve Tacikistan'da oldukça yoğun bir Rus askeri varlığı mevcut. NATO'nun doğuya yayılma politikası nedeniyle korkulu günler geçiren Rusya, Orta Asya liderlerini etkisi altında bulundurarak, Batı'nın bölgedeki hakimiyetinin önüne geçmeye çalışıyor. Çin ile stratejik işbirliğine girerek, ABD'ye karşı ittifak oluşturan Moskova, Çeçen savaşında olduğu gibi, bir yenilgiye uğramamak için Orta Asya ülkelerindeki İslami gelişmelerin durdurulması yönünde, Kıgız, Tacik ve Kazak liderlere destek verirken aynı zamanda elindeki gücü kaybetmemeye ve hatta eski Sovyetler Birliği hayallerini yeniden kurmaya çalışıyor.