Kerimov'un hışmı Avrupa'dan döndü

istanbul- Türkiye'de gözaltına alındıktan sonra tutuklanan Özbek muhalif Rüstem Mehmetkulov'un Özbekistan'a iadesi, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne takıldı. Mahkeme Türkiye'nin verdiği iade kararını geçici olarak durdurdu. Dava 23 Mart 1999 tarihinde Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nde esastan görüşülecek. 16 Şubat 1999 tarihinde Özbekistan Devlet Başkanı İslam Kerimov'a yapılan saldırı olayıyla ilişkisi olduğu iddiasıyla Özbekistan tarafından iadesi istenen Mehmetkulov, 3 Mart 1999 tarihinde Atatürk Hava Limanı'nda Türkiye'ye giriş yaptıktan sonra gözaltına alınmış ve tutuklanarak Metris Cezaevi'ne konulmuştu. 11 Mart tarihinde Bakırköy 6. Asliye Ceza Mahkemesi, Mehmetkulov'un Özbekistan'a iadesine karar vermişti.

Mazlum-Der İstanbul Şubesi Başkanı Av. İshak Şadi Çarsancaklı tarafından AİHM'ye yapılan başvuru Strasbourg'da görüşülerek karara bağlandı. Çarsancaklı'nın, Mehmetkulov'un iade edilmesi durumunda telafi edilemeyecek bir zararın ortaya çıkacağı gerekçesiyle yaptığı başvuru olumlu sonuçlandı. Mazlum-Der adına yapılan başvuruda, Rüstem Mehmetkulov'un Özbekistan vatandaşı olup, yıllardır Kazakistan'da yaşadığı, suikast tarihinde Özbekistan'da bulunmadığı belirtildi. Başvuruda, Mehmetkulov'un pasaportundaki giriş-çıkış belgeriyle bu durumun sabit olduğunun anlaşıldığı belirtildi. Başvuruda iadenin gerçekleşmesi durumunda Mehmetkulov'un Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 6. maddesi gereği adil yargılanma hakkından faydalanamayacağı ifade edildi. Başvuruda iadesi halinde Mehmetkulov'un hayati tehlike içinde olacağı ve işkence göreceği konusunda ciddi şüphelerin bulunduğu, ayrıca Kazakistan'ın Başkenti Alma-Ata'da yaşayan eşi ve çocuklarının bilinmeyen kişilerce kaçırılarak Özbekistan'a getirildikleri ve gözaltında tutuldukları şeklinde duyumlar alındığı belirtildi. Özbekistan'da siyasi görüşleri nedeniyle rejim muhalifi olarak nitelenen ve demokrat kimlikleriyle bilinen çok sayıda kişinin gözaltına alındıkları belirtilerek, anılan nedenlerden ötürü Mehmetkulov'un iadesinin durdurulması ve acil olarak tedbir kararı verilmesi istenildi.

Başvuruyu değerlendiren Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Mahkeme Tüzüğü'nün 39. maddesine dayanarak Mehmetkulov'un iadesinin 23 Mart tarihine kadar durdurulmasına karar verdi. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi tarafından 18 Mart 19997da Mazlum-Der İstanbul Şubesi'ne gönderilen yazıda, sözkonusu kararın, Türk Hükümetine de bildirildiği belirtildi. Mahkeme, 23 Mart'ta iadenin temelden engellenmesi için esastan görüşülecek dava için Mazlum-Der'den konu ile ilgili belgelerin gönderilmesini istedi. Mazlum-Der İstanbul Şubesi Başkanı Çarsancaklı, mahkemenin tedbir kararını olumlu bulduklarını belirterek, "Şahıs Türkiye'de gözaltına alınarak tutuklanmış. İnsan hakları derneği olduğumuz için olay bize intikal ettirildi. Ayrıca bize bir de mektup gönderdi kendisi. Avukatıyla görüşerek konuyu inceledik. İade edilmesi durumunda telafi edilemeyecek zararın ortaya çıkabileceği düşüncesiyle, şahsın yetkisini de alarak iadenin durdurulması için Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne başvurduk. Konunun aciliyetinden dolayı mahkeme, Mehmetkulov'un iadesinin tedbiren durdurulması kararı verdi" dedi.

İadenin temelli engellenmesi için davanın 23 Mart'ta Strasbourg'da esastan görüşüleceğini belirten Çarsancaklı, "Türkiye, Avrupa dışında hiçbir ülkeden mülteci kabul etmiyor. Bu yaklaşımı insan hakları açısından kabul edilebilir bulmuyoruz. Siyasi düşüncelerinden dolayı Özbekistan'da insanlar baskı altına alınıyor" şeklinde konuştu. AİHM'nin tedbir kararının Türkiye açısından ilk örnek olduğunu belirten Çarsancaklı, bu nedenle kararın çok önemli olduğunu vurguladı. ------- ARA BASLIK ------------------