KERKÜK PROJESİ

ANKARA- Kuzey Irak'ta ikinci bir güvenli bölge oluşturulması konusunda ABD ve Türkiye arasında pazarlıklar yapılıyor. Türkiye, güvenli bölgenin 35. paralelin biraz daha altına indirilerek Türkmenler'in yöneteceği ancak petrolün de bir kısmının Kürtler'e verileceği bir modeli gündeme getirmeye hazırlanrıyor. Kuzey Iraklı Türkmen gruplar önümüzdeki günlerde Irak'ın kaderini etkileyecek planla ilgili önemli çıkışlarda bulunacak. Türkiye'nin de desteklediği, ABD'nin de prensip olarak kabul ettiği plana göre Kerkük'ün 35. paraleldeki bölümünün tamamını, 35. paralelin altında kalan küçük bir kısmını da içine alabilecek şekilde uluslararası güvenceye kavuşturulacak. En yoğun nüfusa Türkmenler'in sahip olduğu Kerkük'ün yeni yönetiminde ağırlıkla Türkmenler yeralacak. Araplar ve Kürtler'in de sözsahibi olacakları yönetim eyalet sistemindeki modelle de paralellik arzedecek. Ancak tüm dünyanın ilgisini yoğunlaştırdığı Kerkük petrollerinin işletilmesi konusunda uluslararası bir inisiyatif sözkonusu olacak. Bu inisiyatifde ağırlıklı olarak ise ABD ve İngiltere söz sahibi olacak. Halkı adına işletileceği öne sürülen petrollerin pazarlanması ve gelirinin paylaşımını tayin edecek uluslararası inisiyatif, Kürt gruplara da buradan kaynak aktaracak. Türkiye ile ABD arasında plan ile ilgili görüşmeler halen sürüyor.

"Kürdistan'ın kalbi Kerkük"

Kerkük, gerek Kürdistan Demokrat Birliği (KDP) gerekse Kürdistan Yurseverler Birliği (KYB) tarafından "Kürdistan'ın kalbi" olarak isimlendiriliyor. KDP'nin Mart ayında Kürdistan Hükümeti sıfatıyla BM Genel Sekreteri Kofi Annan'a gönderdiği mektupta Kerkük Kürt bölgesi olarak lanse edilirken güvenli bölge uygulamasından bu bölgenin de istifade etmesinin şart olduğu ifade edildi. Kerkük'ün batısındaki Süleymaniye bölgesini kontrol eden Celal Talabani liderliğindeki KYB de, açıkça Kerkük'ün pazarlıklarını yapıyor. Kısa süre önce Ankara'ya gelerek Türk Dışişleri ile görüşen KYB yetkilileri, Türkmenler'e "Kerkük'ü kendi aramızda paylaşalım" önerisini yapmıştı. KYB'nin son önerisinde ayrıca, Kerkük petrolünün Türkmenler ile Kürtler arasında yarı yarıya paylaşılması da var.

Türk heyeti Kerkük'e gidecek

Bu gelişmeleri ise ABD yönetiminin Saddam'ın Kerkük'te Türkmenler'e ait yerleşim birimlerini haritadan sildiğini gösteren uydu fotoğraflarını, olaydan 1,5 yıl sonra gündeme getirmesi takip etti. ABD'nin önümüzdeki günlerde Kerkük meselesini sıcak tutabilceği ifade edilirken, aynı günlerde K. Irak'a Türk ve ABD'li diplomatlardan oluşan bir heyetin gitmesi de dikkat çekti.

Özal'ın planı değil

Konuya ilişkin bilgi veren kaynaklar, Türkiye'nin destekleyeceği Kerkük'ün güvenli bölgeye alınması planının, Körfez Savaşı sırasında merhum Cumhurbaşkanı Turgut Özal'ın gündeme getirdiği Musul'a girmesi planından farklı olduğunu vurguladı. Türkiye'nin Kerkük ile sınırının bulunmadığını hatırlatan kaynaklar, Türkiye'nin kesinlikle topraklarını genişletme amacını taşımadığını bildirdiler. Aynı kaynaklar, "Kerkük'ün ABD ve İngiltere tarafından Kürtler'in kontrolüne ve kullanımına verilmesindense, Türkmenler için güvenli bölge yapılarak endişelerimizin daha az olması yeğdir" görüşünü dile getirdiler.