KKTC Cumhurbaşkanı Mehmet Ali Talat ile Kıbrıs Rum yönetimi lideri Dimitris Hristofyas'ın bugün Lefkoşa ara bölgede yaptığı görüşmede açılmasına karar verilen Lokmacı kapısı (Ledra caddesi), son üç yıldır Kıbrıslı Türklerin ve Rumların
gündeminde bulunuyor.
Rumların, "üst geçit ve bölgedeki bayraklar kaldırılsın, asker bölgeden uzaklaşsın, sınır niteliği kazandıran düzenlemeler ve semboller kaldırılsın" şartlarını öne sürerek, açılmasına karşı çıktığı Lokmacı kapısının açılması, en çok bölge esnafının işine yarayacak.
KKTC ile Kıbrıs Rum kesimi arasında yaya geçişine açılacak Lefkoşa'daki Lokmacı barikatı, Kıbrıs'ta Türkler ve Rumlar arasındaki çatışmanın ve bölünmenin sembolü olarak niteleniyor. Lokmacı, EOKA'cı Rumların 1956'dan beri Enosis (Kıbrıs'ı Yunanistan'a bağlama hayali) mücadelesinin Kıbrıs'ta yarattığı çatışmanın sembolü olarak görülüyor. Kıbrıs önce Lokmacı'da bölündü. Lokmacı, yani Ledra caddesi, 1963'te Enosis yüzünden barikatla ayrıldı. 1974'te de Makarios'a karşı yapılan darbeden dolayı Türk tarafı Lokmacı'ya, Rum tarafı da Ledra caddesindeki barikata duvar ördü. Lokmacı, "Kıbrıs'ı Enosis hedefiyle bölenlerin sembolü" olarak da niteleniyor.
Türkleri 1963'teki ortaklık devletinden silah zoruyla dışlayan Rumlardan korunmak için yapılan Lokmacı barikatı, Kıbrıs'ta yapılan ilk barikat olarak tarihe geçti ve bu yüzden adadaki bölünmüşlüğün simgesi olarak görülüyor. Barikat, o dönemin en önemli alışveriş merkezlerinden olan Lokmacı ile Ledra caddesini (Uzun yol) birbirinden ayırdı. Lokmacı Türk tarafında, Ledra caddesi de Rum tarafında kaldı. Kıbrıs gibi, Türk ve Rumların yoğun alışveriş yaptığı çarşı da ikiye bölündü.
Lokmacı kapsını açma çalışmaları 2005'in son aylarında başladı. Kıbrıs'ta 2005'in sonlarına doğru, Lokmacı kapısının açılması konusuyla ilgili tartışmalar gündemi meşgul etti. KKTC yönetimi, kapının açılması için kasım ayında bölgede çalışmalara
başladı ve Lokmacı'daki duvarı 24 Kasım 2005 gecesi yıktı. Bölgeye, geçişlerde, nöbet yerine giden askerle yayaların karşılaşmaması için üst geçit yapıldı. Üst geçidin yapılmasına 12 Aralık'ta başlandı ve 24 Aralık 2005'te üst geçit bitirildi. Üst geçidin yapımı için yaklaşık 1 milyon YTL harcandı ve bunun yarısını Türkiye'nin Lefkoşa Büyükelçiliği karşıladı. Kapının açılmasına önce destek veren Rum yönetimi, Türk tarafının çalışmalarının "ara bölgeyi ihlal" olduğu gerekçesiyle bu desteğini geri çektiği ve Türk tarafının, kapının açılmasına yönelik bölgedeki çalışmalarını BM'ye şikayet etti. BM Barış Gücü (UNFICYP) sözcülüğü, Türk tarafının çalışmasının "ara bölgeyi ihlal olmadığını" açıkladı. UNFICYP 8 Aralık 2005'te yaptığı yazılı açıklamada ise "İki tarafın rızası olmadan, Lokmacı kapısının (Ledra Sokağı) açılmasına destek olamayacağını" belirterek, Türk tarafının çalışmaları durdurmasını istedi. Yeşil Hat tüzüğü kapsamında da olan Lokmacı kapısı 2005'te açılamadı.
KKTC Cumhurbaşkanı Mehmet Ali Talat, Kıbrıs Rum tarafının, kapının açılmasına bahane olarak gösterdiği Lokmacı barikatındaki üst geçidin kaldırılmasına karar verdi. Talat, Sözcüsü Hasan Erçakıca aracılığıyla 28 Aralık 2006'da yaptığı açıklamada, "Kıbrıs Türk ve Kıbrıs Rum taraflarının, 2007 yılının ilk çeyreği içinde kapsamlı çözüm müzakerelerini başlatma kararlarına ve iki halkın işbirliği duygularının geliştirilmesine yardımcı olmak amacıyla Lokmacı kapısının açılmasına engel olduğu ileri sürülen üst geçidin kaldırılmasına karar verdiğini" duyurdu. Kıbrıs Türk tarafının bu tutumu, bir mektupla Birleşmiş Milletler'e de iletildi. KKTC Cumhurbaşkanı Talat'ın üst geçidi kaldırma kararını, ABD'nin güney Lefkoşa Büyükelçiliği ve İngiliz Yüksek Komiserliği de memnuniyetle karşıladığını bildirdi. KKTC, Lokmacı'daki üst geçidi 9 Ocak 2007'de kaldırdı.
Lokmacı kapısının açılmasına en başından beri isteksiz olan Kıbrıs Rum yönetimi, sürekli koşullar öne sürerek, kapının açılmasına direndi. Rum tarafı, üst geçidin yıkılmasını "olumlu bir adım" olarak görmekle birlikte "üst geçidin kaldırılmasının, kapının açılması için yeterli olmadığını, tüm engelleri ortadan kaldırmadığını" açıkladı. Rum tarafı, üst geçidin kaldırılmasının yanında, bölgedeki bayrakların kaldırılmasını, askerin bölgeden uzaklaşmasını, sınır niteliği kazandıran düzenlemelerin ve sembollerin kaldırılmasını da istedi.
Kıbrıs Rum yönetimi, çeşitli bahaneler öne sürerek, açmaya yanaşmadığı barikatın Rum tarafındaki duvarı, ani bir kararla KKTC Cumhurbaşkanı Talat'ın Azerbaycan'da, KKTC Başbakanı Ferdi Sabit Soyer'in de Almanya'da olduğu bir dönemde, 8 Mart 2007 gece yarısı yıktı. Rum tarafının "Lefkoşa'yı ikiye ayıran duvar" olarak nitelenen Lokmacı'daki duvarı yıkması, Lokmacı kapısının geçişlere açılmasına yetmedi. Rum yönetimi, kapının açılması için öne sürdüğü koşullarda
ısrar etti.
Lokmacı kapısının KKTC ile Güney Kıbrıs arasında geçişlere açılması en çok bölgedeki esnafın işine yarayacak. Kıbrıslı Rumlar, Türk tarafına geçtiğinde, en çok Lefkoşa'daki Arasta çarşısında alışveriş yapıyor. Çarşı esnafı, Lokmacı kapsının açılması ile mesafenin kısalmış olması nedeniyle kendilerine daha çok Rum müşteri geleceğine ve çarşının canlanacağına inanıyor. Lokmacı kapısının karşılıklı geçişlere açılmasının diğer önemli bir yanı da Kıbrıs'ın ilk bölündüğü yerden, iki tarafın başkenti Lefkoşa "birleştirilmiş" olacak. Lokmacı kapsının, gerekli teknik hazırlıklar tamamlandıktan sonra, 31
Mart ya da 1 Nisan'da adaya gelmesi öngörülen, BM Genel Sekreteri'nin Siyasi İşlerden Sorumlu Yardımcısı Lyn Pascoe'nun ziyareti sırasında açılması bekleniyor.
