Rum Kesimi toprak istiyor

Kıbrıs müzakerelerinde kilit konumdaki mülkiyet başlığının içeriği, yani Mehmet Ali Talat'tan Derviş Eroğlu'na kadar liderlerin Rum tarafıyla yaptıkları görüşmelerin merkezindeki konunun içeriği Rum basınına sızdı. Buna göre KKTC Cumhurbaşkanı Derviş Eroğlu'nun tazminatın, Kıbrıs Rum yönetimi lideri Dimitris Hristofyas'ın da toprak iadesinin öne çıkarılması yönünde çaba harcadığı belirtildi. Söz konusu belge, 23 Haziran'daki görüşmede sunulan mülkiyetle ilgili dökümanlar.

Belgede mülkiyete ilişkin takas, tazminat ve iade önerisinde bulunan Eroğlu, bu seçeneklerin kullanımının belli kriterlere bağlı olacağını ve iadeye ilişkin bazı takvimlerin müzakere edileceğini belirtiyor. Eroğlu'nun görüşmede sunduğu mülkiyete ilişkin belge, başlıklara ayrılmış olarak şöyle aktarıldı: 'Kural 1: Yerinden edilmiş mal sahipleri ve malların bugünkü kullanıcılarının, etkilenen mülkler konusundaki talepleriyle ilgili farklı tercihleri olacak. Bu tercihlerin kullanılması kriterlere bağlı olacak. Kural 2: Tercihler; tazminat, takas ve iadedir. Kural 3: Mal sahibi mülkünü Kıbrıs sorununun hallinden önce satarsa, federal mevzuat uyarınca, satın alanı, çözümden sonra tazmin etmekle mükelleftir. Kural 4: Bir malı terk edecek olan kullanıcılar tazminat veya muadil alternatif mülk alacaklar.

Hristofyas'ın sunduğu belgenin içeriğinde özetle, 'Federal Kıbrıs'ın üniter ve birleşik ekonomisi olacak. Mal piyasası, ekonominin ayrılmaz bir parçasıdır. Mülkiyetin düzenlenmesi konusunda 10 yıldan fazla geçiş dönemleri olmayacak' ifadelerine yer veriliyor. Öneriye göre, 'Mülkiyetin çözümünün bütün yönleri eşit sayıda Kıbrıslı Türk, Rum ve yabancı üyeden oluşan Mülkiyet Komisyonu tarafından yönetilecek.' Rumların 1974 öncesi eski yerlerine dönüşümün çözümden sonra olacağı belirtilen belgede, şöyle deniliyor: '1. Geri dönüş çözümden sonra .... yılda başlayacak ve .... yılda tamamlanacak. 2. Geri dönmeyi tercih eden kişilerin yurtları iade edilecek. Aile reisleri veya eşleri 3-5 yıl içinde geri dönecek. Mirasçılar 5-10 yıl içerisinde geri dönecek.

Rumların 'yerleşik' dediği, 50 bin Türkiye kökenli KKTC vatandaşının çözünden sonra adada kalacağı ve geri kalanlarına, Türkiye'ye kesin dönüşlerinde para verileceği belirtilen Hristofyas'ın mülkiyet belgesi, şöyle devam ediyor: '-Yerleşiklerin vatanlarına kesin dönüşlerinin uluslararası insani standartlara uygun olarak gerçekleşeceğinin güvence altına alınması için Kesin Dönüş Komisyonu kurulacak. Her yerleşiğe, Türkiye'ye kesin dönüşünü müteakip .... tutarında para verilecek. Vatandaşlık verilmesi oranı 4'e 1 olarak kalıyor. Yani Kıbrıs Rum oluşturucu devletinin vereceği her 4 vatandaşlığa karşılık Kıbrıs Türk devleti bir vatandaşlık verecek.

Hristofyas'ın belgesine göre, mülkiyet düzenlemesi, 100 bin Rum'un, yapılacak toprak düzenlemelerinin ardından Kıbrıs Rum idaresi altına verilecek topraklara dönmesini öngörmesi gerekiyor. 'Hak sahibi' 60 bin Kıbrıslı Rum ise Kıbrıs Türk idaresi altındaki bölgelere dönme hakkına sahip olacak. Hristofyas'ın belgesinde, kullanımdaki mülklerle ilgili de kategorilendirme yapılıyor.