Suriye için Afganistan modeli

Suriye'nin ikinci büyük kenti Halep'te Muhaliflerle Esed ordusu arasında ölüm kalım savaşı yaşanırken bir kısım muhalefetin uluslararası dış müdahale talebi daha sık dile getirilmeye başlandı. Batılı güçler ise adeta Esed gittikten sonra NATO'nun Suriye'ye konuşlanmasını sağlamanın yollarını arıyor. Daha önce Devlet Başkanı Beşşar Esed'in görevi bırakmasını içeren 'Yemen seçeneği'ne yoğunlaşan Batı artık Afganistan ve Balkan seçeneklerini masaya yatırıyor.

Esed'in devrilmesi durumunda BM'nin nasıl bir görev alabileceği üzerine çalışmalar yapılıyor. Batı basınında yer alan haberlere göre BM Genel Sekreter Yardımcısı Jan Eliasson liderliğinde toplanan uzmanlar, krizden çıkış için nasıl bir yol izlenmesi gerektiğini be-lirlemeye çalışırken bölünmüş uluslararası toplum ve bölünmüş muhalefet çıkış stratejilerini zora sokuyor.

Geçtiğimiz Mayıs ayında ABD yönetimi Rusya'ya Esed'in görevi bırakması, tarafların üzerinde uzlaşacağı bir ismin geçici bir hükümetin başına geçirilmesi ve buna karşılık Esed'e hukuki dokunulmazlık verilmesini içeren 'Yemen Seçeneği'ni sunmuştu. Ancak muhalefet bu talebi tamemen reddetmişti, dahası yapılan analizlere göre bu durumda bile muhalifler çatışmaya devam edeceklerdi. Muhaliflerin ülkede tam kontrol istediğini belirten uzmanlara göre bu durumda Afganistan veya Balkan senaryosu öne çıkıyor. 2001 yılında Afganistan'da Taliban'ın devrilmesinin ardından geçici hükümet kurulmuş ve bu yönetime destek vermek için ABD liderliğinde NATO gücü ülkeye konuşlanmıştı. 1990'lı yılların başında Yugoslavya'da yaşanan iç savaşın engellenmesi için de taraflara güvenli bölgeler sağlanmıştı. Bu bölgelerin güvenliği ise BM barış gücünün sorumluluğuna girdi. AP'ye konuşan Washington Enstitüsü'nün Yakın Doğu Çalışmaları bölümünden Suriye uzmanı Andrew Tabler, Esed'ın görevi bırakması ve hiçbir engele takılmadan barış gücünün yerleştirilmesinin karara bağlanmasında bile konuşlanmanın aylarca sürebileceğini belirtiyor.

Arap Birliği Genel Sekreter Yardımcısı Büyükelçi Ahmed Bin Hilli, Birleşmiş Milletler'deki (BM) Arap Grubu'nun 'Suudi Arabistan başkanlığında Suriye'de güvenli bölge oluşturma çağrısı yapan bir karar taslağı' hazırladıklarını bildirdi. Bu taslağın bir benzeri İngiltere tarafından hazırlanmış ancak 19 Temmuz'daki oylamada Rusya ve Çin'in vetosuna takılmıştı. İki ülke de Suriye'ye yönelik müdahale içeren taslakları onaylamayacaklarını açıklamışlardı. Rusya, batılı ülkelerin Suriye'de yalnızca yönetime karşı yaptırım ön gören planlarını 'şantaj' olarak nitelendirmişti. Uzmanlar muhaliflerin Halep'i kontrol etmeleri durumunda ülkenin kuzeyinde kendileri için güvenli bölge yaratmaya çalışacaklarını belirtiyorlar. Ancak muhalifler güvenli bölge uygulaması için uluslararası güçlere de gereksinim duyuyor. Suriye Ulusal Konseyi Başkanı Abdülbasit Seyda Suriye'ye yönelik bir müdahale için uluslararası toplumu harekete geçmeye çağırmıştı.