Suriye'de çözüm: Geçiş hükümeti

BM ve Arap Birliği'nin Suriye Özel Temsilcisi Kofi Annan, Suriye Toplantısı'na katılan ülkelerin, Suriye'de barışın tesisi için geçiş hükümetinin kurulması konusunda hemfikir olduklarını söyledi.

Kofi Annan, İsviçre'nin Cenevre kentinde yapılan Suriye konulu uluslararası toplantının sonuç bildirisinin yayımlanmasından sonra yaptığı açıklamada, katılımcı ülkelerin, Suriye'de barışın tesisi için geçiş hükümetinin kurulması konusunda anlaştıklarını belirtti.

Annan, siyasi bir anlaşmaya varmanın Suriye halkına düştüğünü ifade etti.

Toplantının sonuç bildirisinde ise geçişin mümkün olacağı tarafsız bir ortam yaratılabilmesi için bir geçiş hükümetinin kurulması konusunda anlaşıldığı bildirildi.

Söz konusu geçiş hükümetinin, mevcut yönetimin, muhaliflerin ve diğer grupların üyelerini içerebileceği, ortak rıza temelinde oluşturulabileceği belirtilen bildiride, ülkenin geleceğine Suriye halkının karar vereceği, Suriye'de toplumun tüm kesimlerinin, ulusal diyalog sürecine dahil edilmesi gerektiği vurgulandı.

Bildiride bu temelde anayasal düzenin ve adalet sisteminin gözden geçirilebileceği, sonucun, halkın onayına sunulacağı, anayasal düzen kurulduğunda, özgür ve çok partili seçimler için hazırlanılması, kadınların geçiş sürecinin tüm safhalarında tam anlamıyla temsil edilmeleri gerektiğinin altı çizildi.

Geçiş sürecinde güvenlik, istikrar ve sükunetin önemine değinilen bildiride, tüm tarafların, şiddetin kalıcı biçimde durmasının temini için geçiş hükümetiyle işbirliği yapmak zorunda olduğu belirtildi.

Suriye'nin toprak bütünlüğü, bağımsızlığı ve birliğine saygı gösterilmesi gerektiği dile getirilen bildiride, Eylem Grubu'nun üyeleri dahil olmak üzere uluslararası toplumun, bu ülkedeki tarafların varacağı anlaşmanın uygulanmasına önemli destek vermeye hazır olduğu ifade edildi.

Bildiride ayrıca Eylem Grubu'nun, Suriye'de süregelen ve artan ölümleri, yıkım ve insan hakları ihlallerini kınadığı, şiddetin ve insan hakları ihlallerinin sona erdirilmesi ve Suriyelilerin liderliğinde geçiş hükümetine yönelik sürecin başlatılması için ivedilikle ve yoğun biçimde çalışmaya kararlı olduğu bildirildi.

Toplantıya BM Güvenlik Konseyi'nin daimi üyeleri İngiltere, ABD, Rusya, Çin ve Fransa'nın yanı sıra Irak, Kuveyt, Katar dışişleri bakanları ve AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Yüksek Temsilcisi ile BM Genel Sekreteri katılıyor. Toplantıda Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu da bulunuyor.

Kofi Annan, toplantıda yaptığı konuşmada, daha önce Suriye konusunda hazırladığı 6 maddelik planın uygulanmadığı için krizin derinleştiğini belirterek, sorunun daha büyük tehditlere yol açabileceği uyarısında bulunmuştu.

Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu, Cenevre'de yapılan Suriye konulu toplantının ardından kabul edilen ve Suriye'de bir geçiş hükümeti oluşturulması yönündeki metinle ilgili, 'Bu mutabakat önemli bir ilk adımdır. Önemli olan bundan sonra bu mutabakat çerçevesinde anlaşılan hususların alana nasıl yansıyacağı, alanda nasıl hayat bulacağı' dedi.

Davutoğlu, Cenevre'de 9 ülke dışişleri bakanları ve AB ile BM'den yetkililerin katılımıyla yapılan Suriye toplantısının ardından yaptığı açıklamada, 'Daha önce de birçok sözler, çerçeveler ortaya konuldu ama alana yansıtılmadığı zaman bunlar önemini kaybediyor. Türkiye olarak bunun alana yansıması bağlamında yakın takipçisi olacağız' diye konuştu.

Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu, şunları kaydetti:

'Biz bugün uzun müzakereler sonucunda böyle bir metnin ortaya çıkmasını olumlu bir gelişme olarak, olumlu bir ilk adım olarak değerlendiriyoruz. Birçok müzakereler yapıldığı için herkesin zihnindeki tam persfektif yansıtılmamış olabilir ama metnin zaten kendisi bir değişim ve geçiş süreci perspektifini barındırıyor. Bundan sonra uygulamaya bakacağız.'

Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu, Cenevre'de Suriye konusunda varılan mutabakatla ilgili, 'Daha önceki çalışmaların çoğunda sadece ateşkes vurgulanıyordu. Bu sefer serbest seçimler, çoğulcu bir toplum ve serbest gösteri hakkı ve serbest basın da olmak üzere kapsamlı bir perspektif, değişime yönelik bir geçiş süreci öngörülüyor' dedi.

Davutoğlu, 'Bölge istikrarı için bugün artık Suriye rejimi sadece Suriye halkı için değil, bölge istikrarı için de bir istikrarsızlık unsuru, bir tehdit haline dönüşme eğilimindedir. Buna karşı da kararlı adımların atılması lazım. Bugün alınan kararların kararlıkla alana yansıtılması lazım. Bunun da takipçisi olacağız' diye konuştu.

BM ve Arap Birliği'nin Suriye Özel Temsilcisi Kofi Annan'ın çağrısıyla BM Güvenlik Konseyi daimi üyeleri ve Arap Birliği'ni temsil eden Irak, Kuveyt ve Katar ile Türkiye'nin dışişleri bakanları Cenevre'de bir araya gelerek, Suriye konusunu ele aldı.

Toplantının sonuç bildirisinde, geçişin mümkün olacağı tarafsız bir ortam yaratılabilmesi için bir geçiş hükümetinin kurulması konusunda anlaşıldığı bildirildi.

Söz konusu geçiş hükümetinin, mevcut yönetimin, muhaliflerin ve diğer grupların üyelerini içerebileceği, ortak rıza temelinde oluşturulabileceği belirtildi. Bildiride, ülkenin geleceğine Suriye halkının karar vereceği, Suriye'de toplumun tüm kesimlerinin, ulusal diyalog sürecine dahil edilmesi gerektiği vurgulandı.

Dışişleri Bakanı Davutoğlu, Cenevre'deKİ toplantının ardından yaptığı açıklamada, Suriye'deki herkesi üzen, büyük can kayıplarına sebep olan gelişmelerden sonra birçok diplomatik inisiyatifin geliştirildiğini hatırlattı.

'Daha önce BM'de Güvenlik Konseyi üyeleri ile daimi temsil arasında bir anlaşma sağlanamamıştı birçok hususta' diyen Davutoğlu, Cenevre'deki toplantıdan sonra açıklanan metin üzerinde gün boyu çok yoğun müzakereler yapıldığını vurguladı.

Davutoğlu, şöyle devam etti:

'Böyle bir anlaşmanın sağlanmış olması önemli bir adımdır. Bir başlangıçtır, bir son değil. Bunu mutlak bir çözüm olarak düşünmekten daha çok, çözüme giden önemli bir adım olarak, bir yeni perspektif olarak değerlendirmek lazım. Bu metinle Suriye Eylem Grubu'nun üyeleri, Annan'ın 6 maddelik planına bu sefer daha operasyonel bir boyut da katarak destek verdi. Bu operasyonel boyutun belki de en önemli unsuru ve üzerinde en çok tartışılan boyut bir geçiş yönetiminin oluşması boyutudur, bu geçişin bir değişim de öngördüğünün metinde açıkça zikredilmesidir.'

Davutoğlu, önem taşıyanın Suriye'de akan kanın bir an önce durması ve Suriye halkının taleplerini karşılayacak yeni bir yönetimin oluşması olduğunu ifade etti.

Türkiye'nin hep bu iki parametre üzerine yoğunlaştığını bildiren Davutoğlu, 'Biz hep akan kardeş kanı dursun istedik. Burada o konuda güçlü mesajlar var, ateşkes sağlanması ve barışın temin edilmesi yönünde' dedi.

Davutoğlu, şunları söyledi:

'Yine biz hep sadece ateşkes değil, siyasi bir değişimi de öngörecek bir geçiş sürecinin olması gerektiğini vurgulayageldik. Daha önceki çalışmaların çoğunda sadece ateşkes vurgulanıyordu. Bu sefer serbest seçimler, çoğulcu bir toplum ve serbest gösteri hakkı ve serbest basın da olmak üzere kapsamlı bir perspektif, değişime yönelik bir geçiş süreci öngörülüyor. Bu, bütün ülkelerin, özellikle Rusya ve Çin'in de katılımıyla bu konuda sağlanan mutabakat önemli bir ilk adımdır.'

Davutoğlu, Türkiye'nin Kofi Annan'ın alandaki çalışmalarına destek vermeye devam edeceğini belirterek, 'Eğer bu konuda bugün burada alınan kararlar uygulama aşamasına geçerse ve sağlam bir şekilde BM tarafından takip edilirse Türkiye her zaman yakından bu konulara destek vermeyi sürdürecek' dedi.

Davutoğlu, 'Biz her şeyden önce Suriye konusunda bunu bir tarihi misyon olarak değerlendiriyoruz. Suriye halkıyla ezeli ve ebedi dostluğumuzun, kardeşliğimizin bir gereği olarak görüyoruz bütün bu adımları, bütün bu çabaları, bütün bu süreçleri. Bölge istikrarı için bugün artık Suriye rejimi sadece Suriye halkı için değil, bölge istikrarı için de bir istikrarsızlık unsuru, bir tehdit haline dönüşme eğilimindedir. Buna karşı da kararlı adımların atılması lazım. Bugün alınan kararların kararlıkla alana yansıtılması lazım. Bunun da takipçisi olacağız' diye konuştu.

Dışişleri Bakanı Davutoğlu, gelecek günlerde Suriye konusunda önemli toplantılar yapılacağını ifade etti. Pazartesi günü Suriye muhalefetinin Arap Birliği'nin ev sahipliğinde Kahire'de buluşacağını dile getiren Davutoğlu, kendisinin de bu toplantıya katılacağını belirtti.

'Orada Suriye muhalefetinin etkin ve kapsayıcı bir yapıda tekrar Suriye Ulusal Konseyi çerçevesinde örgütlenmesi için önemli adımlar atılacak' diyen Davutoğlu, daha sonra cuma günü Paris'te Suriye'nin Dostları Grubu toplantısının gerçekleştirileceğini belirtti.

Bakan Davutoğlu, Cenevre'de varılan mutabakatın önemli bir ilk adım olduğunu dile getirerek, bundan önce verilen sözlerin alana yansıtılmadığını, bundan sonra önem taşıyanın ise mutabakata varılan hususların uygulanması olduğunu kaydetti.

ABD Dışişleri Bakanı Hillary Clinton, BM Güvenlik Konseyi'nden, Suriye'ye askeri müdahale yetkisi veren yaptırımlar geçirmesi çağrısında bulundu.

Clinton, İsviçre'nin Cenevre kentinde yapılan Suriye konulu uluslararası toplantının sonuç bildirisinin yayınlanmasından sonra yaptığı konuşmada, kabul edilen planın, 'Esed sonrası hükümetinin yolunu açtığını' söyledi.

ABD Dışişleri Bakanı, 'Suriye Devlet Başkanı Beşşar Esed'in, bildiride dile getirilen ortak rıza testini elindeki kanla asla geçemeyeceğinden gitmek zorunda olduğunu' kaydetti.

Hillary Clinton, konuşmasında ayrıca BM Güvenlik Konseyi'ne Suriye'ye askeri müdahale yetkisi veren yaptırımlar geçirmesi çağrısında bulundu.

Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, BM'nin Suriye barış planına göre, Suriye Devlet Başkanı Beşşar Esed'in görevini bırakmasının gerekmediğini iddia etti.

Lavrov, İsviçre'nin Cenevre kentinde yapılan Suriye konulu uluslararası toplantının sonuç bildirisinin yayımlanmasından sonra yaptığı açıklamada, bildiride, 'Suriye halkına, herhangi bir geçiş süreci biçimini empoze etme girişiminin bulunmadığını' söyledi.

Rusya Dışişleri Bakanı, Suriye Devlet Başkanı Beşşar Esed'in görevini bırakmasının gerekmediğini öne sürdü.