1 Mayıs"ın idraki...

1 Mayıs''ı her kesim kendince kutladı. Böylece emeğin ve dayanışmanın, birarada yaşamaya yazgılı insanlar için ortak değerler olduğu bir kez daha idrak edildi.

“Emek” de, “dayanışma” da, insani birer eylem olmakla birlikte ahlaki değerleri de içeriyor.

Bu yüzden Sevgili Peygamberimiz “İşçinin hakkını alnının teri kurumadan veriniz” demekle kalmıyor, “Komşusu aç yatarken tok yatan bizden değildir” diyerek emek ve dayanışmayı birbirine bağlıyor.

İnsan emeğinin kıymetlendirilmesinde ise hiç kuşkusuz “adalet” devreye giriyor.

Zaten insanlık tarihi aynı zamanda emeğinin kıymetlendirilmesine ilişkin mücadelelerin de tarihidir.

İnsanlar hep adaleti istediler, aradılar.

***

Kirli savaşlar, sömürgeleştirmeler, emeği hiçe sayan ve onu değersizleştiren uygulamalar da gösteriyor ki adalet, insan için bu dünyada bir sınavdır.

Kapitalizm sınıfta kalmıştır ama kendisini onun karşısında konumlandıran komünist sistemler de sınıfı geçememiştir.

20. Yüzyıl''ın tarihini ABD''nin başını çektiği “Kapitalist sistem” ile Sovyetler Birliği''nin temsil ettiği “Komünist sistem” arasındaki sahte bir savaşımın trajik sonuçlarıyla birlikte kapattık.

1917 Ekim Devrimi''yle kapitalist sisteme alternatif olarak ortaya çıkan ve dünyanın bir yarısı için neredeyse dini bir inanç gibi kabul gören Sovyet komünizmi tek bir kurşun bile atmadan 1989''da teslim bayrağını çekti.

Bu yenilgi sosyalizmin Marksist biçimine bel bağlamış insanlar için bir travmaya sebep oldu.

Ancak asıl üzerinde düşünülmesi gereken husus, sosyalistlerin birdenbire gelen bu teslimiyetin nedenleri üzerinde ciddi bir analiz gerçekleştirememiş olmalarıydı.

Sovyet insanı nasıl oldu da 70 yıl çok sıkı bir ideolojik eğitimden geçmelerine rağmen bu kadar hızlı bir biçimde çözüldüler?

***

“Kapitalizmin amele pazarı”na dönüşen Çin''i bir kenara bırakırsak komünizmden geriye ne kaldı?

Fransız düşünür Andre Comte-Sponville, “Kapitalizm Ahlaki midir” başlıklı kitabında marksist filozoflardan Louis Althousser ile yaptığı bir konuşmayı şöyle aktarmıştı:

“Ben komünizmin her yerdeki başarısızlığından dem vuruyorum, artık buna inanmak imkansız diyorum. Louis sözümü kesti: ''Siyasi sistem olarak komünizm bitti, evet! Ama esas olan bu mu? Özünde komünizm nedir? Ticari ilişkilerden bağımsızlaşmış insanlıktır bu. Yoksa, bak, sen ben.. Ne benim sana satacak bir şeyim var, ne de senin bana. Ne senden alacak bir şeyim var ne de senin benden. Aramızda hiçbir ticari ilişki yok. Senle benim aramda şu anda varolan şey komünizm!'' Bunu bana bir Hıristiyanın imanını kaybettikten sonra bile ''Şimdi Tanrı''nın Krallığındayız'' demesi gibi söyledi.”

Altusser''in sözlerindeki bu saf insaniliğe kim itiraz edebilir ki ama merak etmeyin ondan iyisi de var.

Anadolu''nun bir kasabasındaki bir lokantanın tabelasında şu yazıyordu:

“Sen açsan, ben de aç... Sen tok.. Ben tok”

Kasaba insanının diğergamlığı nasıl derinleştirdiğini gösteriyor bu sözler.

Hem mümince, hem de çok sosyal.

Tarih ise devam ediyor.

Hak ve adalete ilişkin insani arayışlar da devam edecektir.

Türkiye kısmet olursa 1924''ten bu yana ilk defa “sivil anayasa” yapacak.

Bir “vesayet” rejimiyle milleti terbiye etme hakkını kendilerinde görenler 1961''den itibaren darbe anayasalarını dayattılar.

1961 Anayasası''nı darbeciler yaptırmıştı.

Onların yaptığı anayasayı “12 Mart” döneminde öteki darbeciler paramparça ettiler.

Güya 1961 Anayasası bol gelmişti, 12 Martçılar daralttılar.

Kuşa çevrilen bu anayasayı da “12 Eylülcüler” silah zoruyla ilga ederek bir yenisini yaptırdılar.

Anayasa yapma yetkisi yasama organına aittir ama bu yetkiyi kullanmasına itiraz edenler de çıkıyor.

Sivil anayasa çalışmaları TBMM Başkanlığı tarafından yürütülüyor.

TBMM''de kurulan “uzlaşma komisyonu”nda muhalefet partileri de temsil ediliyorlar.

Sivil toplum kuruluşları da yeni anayasada görmek istedikleri maddeler hakkındaki öneri ve görüşlerini bildirmeye devam ediyorlar.

Yargıtay eski Başsavcısı Sabih Kanadoğlu ise “uzlaşma komisyonu”nun anayasal dayanaktan yoksun olduğunu söyleyerek, komisyona katılan muhalefet partilerini eleştiriyor.

Bay Kanadoğlu''na göre hükümete “yürütme” yetkisi verilmiştir, anayasa yapma yetkisi verilmemiştir.

Darbe anayasasına sadakatten bahseden Kanadoğlu, sanki millet darbecilere böyle bir yetki vermiş gibi konuşuyor.

Millet iradesinin tecelligahı olan TBMM elbette yeni anayasa yapma hakkına da sahiptir, yetkisine de.

TBMM''nin sadakati milletedir ve anayasa da bir toplumsal sözleşmedir.

Eninde sonunda kararı millet verecek, bu telaş, bu panik niye?

“Geleceğin ihtilafı: Mehdi veya 12. İmam''ın zuhuru” başlıklı yazısında Ali Bulaç, Şii ve Sünni geleneklerde yer alan “mehdilik” tartışmalarına atıfta bulunarak şöyle demiş:

“Şu veya bu, aktüel durumda her halükarda 12. İmam veya mehdi henüz zuhur etmediğinden, iş gelecek zamana kalmış demektir. Mehdinin kimliği üzerinden bir çatışma çıkarmak caiz değildir. “

Elbette insanlar “12 İmam''ın zuhuru” veya “Mehdi” konusunda istedikleri gibi inanabilir, istedikleri gibi düşünebilirler.

Esasında diğer dinlerde de buna benzer inanışlar sözkonusu.

İslam tarihinde mezheplerin kıvrılma noktalarına ilgi duyan biri olarak söylemem gerekirse, gerek “12 İmam''ın zuhuru” ve gerekse “Mehdi''nin zuhuru”na ilişkin söylemler sözkonusu mezheplerin doktirine edilmesiyle birlikte teşekkül etmiştir.

İslam tarihini gözden geçirenler “İmam”ın yahut “Mehdi”nin zuhuruna dair sayısız örneklerle karşılaşacaklardır.

Sadece “12 İmam''cılar” değil, “Yedici İmamcılar” tabir edilen “İsmailiye” mezhebi taraftarlarının da zuhur etmesini bekledikleri kendi imamları vardı.

Gaybubet halinde olduğu kabul edilen imamların beklenen zamanda zuhur etmemesinden ötürü dağılan veya başka mezheplere katılan topluluklar olmuştur.

Sözkonusu kıvrımlar, kırılmalar dolayısıyla İmamların ve Mehdilerin “zuhur zamanları” da isimleri de değişip durmuştur.

En iyisi bu netameli mevzuyu Ali Bulaç''ın sözüyle noktalayalım:

“Geçmiş geçmiştir, gelecek henüz gelmemiştir. Biz ''vaktin çocuğu''yuz. Bugünü Müslümanca ve kardeşçe yaşamaya, vakti gelmiş ibadeti eda etmeye çalışalım.”