Viyana çıkmazı

Avusturya'nın başkenti Viyana'da, Suriye'deki iç savaşı sona erdirmek amacıyla rejimi destekleyen ve karşı çıkan ülkelerin bir araya geldiği “Suriye” toplantısı yapıldı. ABD ve Rusya'nın girişimleriyle düzenlenen toplantıya, Türkiye, Suudi Arabistan ve İran'ın da aralarında bulunduğu 17 ülkeden dışişleri bakanları katıldı. Imperial Otel'de başlayan toplantıda Türkiye'yi Dışişleri Bakanı Feridun Sinirlioğlu temsil etti.

Dışişleri Bakanı Feridun Sinirlioğlu, toplantıdan sonra Türk gazetecilere açıklamalarda bulundu. Sinirlioğlu, “Beşşar Esad'ı destekleyen ülkeler tutumlarında herhangi bir değişiklik işareti vermediler. Hatırlayacağınız üzere Cenevre'deki mutabakat Suriye'de bir siyasi değişimin sağlanabilmesi için bir geçiş sürecini öngörüyordu. Zamanlama üzerinde geniş bir tartışma yapıldı ama henüz o konuda bir mutabakata varılamadı” dedi.

Gelecek iki hafta boyunca anlaşmazlıklar üzerinde görüşmelerin süreceğini aktaran Sinirlioğlu, “Bizimle birlikte toplantıya katılan ülkelerin büyük çoğunluğunun üzerinde mutabık kaldığı husus şudur, Suriye'de Beşşar Esed ile bir barış mümkün değildir. Bu konuda farklı düşünen ülkeler belli.” diye konuştu.

Bakan Sinirlioğlu, her ülkenin “siyasi bir sürecin başlatılması” konusunda mutabık olduğunu ifade ederek “Bu siyasi sürecin ilk azami 6 ayı Esed'in siyasi geleceği konusundaki kararın verileceği dönem olacaktır. Bu 6 aydan daha fazla sürmeyecektir. Bu konuda geniş bir mutabakat var. Bunu herkes kabul ettiğine göre burada tutumunu değiştirmesi gereken ülkeler bellidir.” diye konuştu. ABD Dışişleri Bakanı John Kerry de toplantı sonrası "Suriye'nin geleceği konusunda ABD'nin pozisyonu değişmedi. Esed Suriye'yi birleştiremez." dedi. Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov ise Suriye'nin geleceğine Suriyelilerin karar vermesi gerektiğini ifade etti. Lavrov, Esed'in geleceği konusunda anlaşma sağlanamadığını da açıkladı.

Esed'i destekleyen ve karşı çıkan ülkelerin bir araya geldiği toplantıda, müzakereleri kilitleyeceği gerekçesiyle “Esed'in geleceğinin ne olacağı” konusuna girilmemesi kararlaştırılmıştı. Toplantıda Suriye'deki savaşı sona erdirmek amacıyla görüş alışverişinde bulunuldu. Cenevre bildirisi temelinde “tam yetkili geçiş hükümetinin kurulması” konusundaki fikirler konuşuldu.

Suriye krizine çözüm bulma amacıyla yapılan uluslararası toplantılara Tahran ilk defa katılırken, İran ve Suudi Arabistan dışişleri bakanları da ilk defa aynı masaya oturmuş oldu. İki bakanın masanın en uzak köşelerine çapraz gelecek şekilde oturması dikkat çekti. Yemen'deki çatışmalarda karşı cephelerde yer alan bu iki ülke, Suriye'de Esed'e karşı aldıkları tavırda da tam aksi bir yön izliyor. İran, Şam yönetimine savaşın başından bu yana destek veriyor. Riyad ise, Esed'in siyasi ya da askeri yolla kesinlikle gitmesi gerektiğini savunuyor.

Toplantıya katılan ülkelerden olan İran, Esed'in sonsuza kadar yönetimde kalması konusunda ısrarlı olmadığı açıklamasını yaptı. İran medyasına göre, Tahran'ı temsil eden heyette yer alan Dışişleri Bakan Yardımcısı Hüseyin Emir Abdullahiyan, “İran, Esed'in sonsuza kadar yönetimde kalmasında ısrarlı değil” dedi. Reuters'a konuşan İran konusunda uzman bir Ortadoğu yetkilisi ise, “Bu tür görüşmeler, uzlaşmaktan ibaret. İran da Esed'in altı aya kadar kalması konusunda uzlaşmaya hazır. Tabii ki ülkenin kaderine Suriye halkı karar verecek" ifadelerini kullandı.

Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Federica Mogherini, Suriye'de siyasi çözüm için Viyana'da masaya oturan ülkelerden uzlaşma için esneklik göstermelerini istedi. Mogherini, Viyana'da İran Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif ile görüşmesinin ardından yaptığı açıklamada, tüm aktörlerin ilk kez aynı masaya oturmasının önemli olduğunu vurgulayarak, “BM Genel Sekreteri'nin de söylediği gibi esneklik göstermemiz gerekiyor ve bu siyasi zemini geliştirmemiz gerekiyor” dedi.