Yeni demirperde

PEKİN- Çin'de bulunan Rusya Devlet Başkanı Boris Yeltsin, Devlet Başkanı Jiang Zemin ile dün ikinci kez biraraya geldi. Liderler, iki ülkenin egemenlik ve toprak bütünlüğü konusunda birbirlerine destek vereceklerini ve 21. yüzyılda BM Şartı ve mevcut uluslararası ilişkilerde kabul gören kurallar temelinde yeni dünya düzeninin kurulması sürecini hızlandıracaklarını ifade ettiler. Yeltsin, Çin'in birleşme davasını destekleyeceklerini ve Tayvan Boğazı'nın iki yakası arasındaki ilişkilerin ülkeler arası ilişkiler şeklinde olması yönündeki iddiayı kabul etmeyeceklerini söyledi. Zemin ise, görüşmede Makao'nun Çin'e geri dönmesi ile birlikte Çin'in birleşme davasında yeni bir adım atılacağını, bu durumda Tayvan sorununun çözülmesinin acil hale geldiğini söyledi. Zemin, Rusya'nın terör ve ayrılıkçılık faaliyetlerine karşı mücadelesine ve toprak bütünlüğünü koruma çabalarına destek verdiklerini belirtirken, Çeçenistan sorununu Rusya'nın iç işi olarak nitelendirdi.

İki liderin dün yaptıkları ikinci görüşmenin ardından bir ortak bildiri yayımlandı. Bildiride, iki ülke arasında 1997 yılı Nisan ayında imzalanan Dünyanın Çok Kutuplulaşması ve Yeni Uluslararası Düzenin Kurulmasına İlişkin Ortak Bildiri, Kasım 1997'de yayınlanan Çin-Rus Ortak Bildirisi ve Kasım 1998'de yayınlanan Yeni Yüzyılın Eşiğindeki Çin-Rus İlişkilerine İlişkin Ortak Bildiri ile Çin-Rus Zirve Görüşmesi'ne İlişkin Ortak Basın Bildirisi'nde yer alan değerlendirmelerin geçerliliğini koruduğu, bu belgelerde belirlenen ilke ve tutumların sürdürüleceği yinelendi. Anlaşmazlıkların barışçı yollarla çözülmesi gerektiği vurgulanan bildiride, uluslararası toplumun bütün üyelerinin birbirlerine eşit davranmaları ve eşit derecede güvenliğe sahip olmaları, birbirlerinin seçtikleri gelişme yoluna ve egemenliğe saygı göstermeleri, birbirlerinin içişlerine karışmamaları, eşit ve adil uluslararası ilişkilerle yeni dünya düzeninin kurulması için çaba harcamaları gerektiği kaydedildi.

Bildiride, ABD ve Japonya'nın askeri politikaları ile ilgili olarak şu sözlere yer verildi: "Bazı ülkelerin Asya-Pasifik bölgesinde Bölgesel Füze Savunma Sistemi kurma planı bölgenin barış ve istikrarını zedeleyecektir. Rusya, Çin'in herhangi bir ülkenin, herhangi bir yöntemle Tayvan'ı söz konusu plana dahil etme girişimine karşı çıkma tutumunu destekliyor. İki taraf ABD'nin Nükleer Silahların Tamamıyla Yasaklanması Sözleşmesi'ni reddetmesinden derin esef duyuyor." Rusya ve Çin, BM'nin uluslararası işlerdeki yön verici rolünün korunmasının diplomatik girişimlerinin en önemli ve en öncelikli konularından biri olduğunu bildirdiler. İki taraf, değişik şekillerdeki terör, ayrılıkçılık, köktendincilik ve silah kaçakçılığı gibi faaliyetlerin, egemen ülkelerin güvenliği ve dünya barışına ciddi tehdit oluşturduğuna dikkat çekerek, ikili ve çok taraflı kapsamda aralarındaki işbirliğini güçlendirmek için somut önlemler alacaklarını belirttiler.

Rusya basını, Yeltsin'in önceki gün Pekin'de Batı karşıtı sözlerini genel olarak desteklerken, Moskova'nın "demir perdeyi yeniden indirdiği" görüşünü savundu. Sevodniya gazetesi, "Yeltsin 'Perde' dedi" manşetini atarken, Pekin'de yapılan görüşmeler, "Demirperdenin yeniden indirilmesi törenleri" şeklinde tanımlandı. Bu törenlerin bir ayağının da önceki gün Moskova'da düzenlendiği yorumunu yapan gazete, Savunma Bakanı İgor Sergeyev'in ordu gazetesi Kızıl Yıldız'da yayımlanan makalesinde kullandığı "Rusya'nın düşmana nükleer silahla zarar verme hakkının bulunduğu" şeklindeki sözlerini anımsatarak, "Sergeyev bu makaleyi elbette kendisi istediği için yazmadı. Bu makalenin Yeltsin'in Çin gezisi sırasında çıkması rastlantı değil" yorumunu yaptı.