30 Ağustos sendromu

Dün TÜSİAD istişare toplantısında aklıma geldi. Medya sara nöbeti geçirir gibiydi. Biz bu nöbeti daha önce de yaşadık. Ben daha önceki operasyonlarda da bir "30 Ağustos öncesi sendromu" görüyorum. Aslında ben, MGK'nın, Fethullah Gülen meselesini tartışsa bile, "telekulak" olayına daha fazla zaman ayırması gerektiğini düşünüyorum. Devlet elden gitmiş, ortalık yangın yerine dönmüş, anayasal kavramlar yerle bir edilmiş. Gülen hadisesi varsa, yıllardır zaten var. Bu yeni ele geçmiş bir şey değil; bugün beyan edilmiş bir ifade de değil. Burada zannediyorum Mesut Yılmaz'ın ifade etmek istediği şey o. Belki 13 sene yurtdışında olmamın verdiği bir usulcülükle, önce bir şekil şartına bakalım diyorum. Rahmetli Özal'ın zamanında, MİT'in asker kanatının elinde olması dolayısıyla, onu dengeleyecek bir emniyet istihbaratına ağırlık verildi; bunun donatımı da ekonomik şartlardan dolayı kolay oldu. Bundan sonra bir itiş kakış başlıyor. Bunu Susurluk analizinde de görüyoruz. Hanefi Avcı, usulsüzlük ve yolsuzluğun her iki kanatta da olduğunu söylüyor. Ama bunlardan biri değerini domine etmeye çalışıyor. Bir de 1970'li yılların Polder-Polbir ayrışması var.

Bir teşkilat böyledir. Bir mikrop, bir virüs girdiyse atılması zordur. İçeride güç güreşi devam eder. Bugün de birtakım kliklerin mücadelesini görüyoruz. Ben bu nedenlerden dolayı Yılmaz'ın düşüncesini sağlıklı buluyorum. Burada, yıpranmış ANAP'ın hakem rolünü üstlenerek bir fırsatı değerlendirmesi de var tabii ki.

82 Anayasası MGK müessesesini çok daha kuvvetli hale getirmiştir. Neredeyse herşeyi askeri kanadın sürekli denetimi altına sokmuş. Evren Paşa ve ekibi, 12 Eylül'ler bir daha olmasın diye gereken her şeyi yapmışlar.

O zaman Özal'ı getirdiler ekonominin başına koydular. Bir noktada onun ürünlerini süzgeçten geçirerek kullandılar. MGK bugün turizme bile karışıyor, bilgi alıyor. Bu noktada elinde kenardan etkileme bakımından bir güç var. Eğer Yılmaz, 8 Richter ölçeğinde bir deprem derken, iktidara bizzat el koyulacağını kastediyorsa, ben orada kendisinden ayrılıyorum. Öyle bir şeye fiili açıdan zaten ihtiyaçları yok. İktidarda olarak o 5 Richter ölçeğinde yaptıkları şeylerin bir kısmını zaten yapamazlar. Hatırlarsak, 12 Eylül döneminde inançlı kitlelere dönük reaksiyoner olarak hiçbir adım atılmamıştır. Ulusu'nun bu konuda çok net talimatlarını hatırlıyorum. Burayı nasıl bulduksak öyle bırakacağız; biz buraya onları düzenlemeye gelmedik demiştir. O zaman da, başörtüsü konusunda birileri hamaratlık yapmaya kalkışmış, ancak Ulusu (benim yanımda) bunlardan birisini çok kuvvetli fırçalamıştır.

Bunu biraz daha açalım: Asker gelse, darbe yapsa, iktidar olsa, o zaman bu işin kendi açısından getirisini götürüsünü hesap edecek, başarılı olmak ihtiyacını hissedecek ince hesaplar yapmaya mecbur oluyor. Halbuki kenardan talimat verdiğinde, birileri bir yanlış yaparsa, yapanın kusuru oluyor. Hükümetin eline uzun bir sipariş listesi veriliyor.

Rahmetli Özal, bence, toplumun meselelerini sağlıklı ve doğru bir biçimde tespit etmişti.

Özal'ın gönlünden geçen, Japonya'daki liberal demokrat parti gibi bir şeydi. Partinin içinde fraksiyonlar olabilirdi; ama iktidara aday bir partiyse, yüzde kırk oranında oy sahibi olmalıydı. Bu durumda toplumun ana kesimlerinden hiçbirini dışlamazsınız. Ama siz ortaya, soğanın cücüğü gibi, rahmetli Feyzioğlu gibi ya da sadece laiklik ve Atatürkçülük gibi dar bir butik anlayışı ile çıkarsanız, sizin alacağınız oy oranı yüzde onbeşe düşer ve dışlamış olduğunuz kesim başka bir adrese yönelir. Turgut Bey Cumhurbaşkanlığı'na çıktıktan sonra, aşağıdaki arkadaşlar ve özellikle Yılmaz, bir bakıma kendilerini ispat için "Özal geleneğine hayır" pozisyonuna girmek istemişlerdir. Yılmaz'ın biraz da Özal ailesiyle ilgili problemlerden kendisini uzaklaştırarak daha temiz bir ANAP'a yönelmek istediği de söylenebilir. Ama bu gelişmeler başta muhafazakarları küstürdü. 95 seçimleri öncesinde "83 ruhunu ihya edeceğim" derken, bizleri de, Ali Coşkun'ları, Korkut Özal'ları da davet ederken verdiği mesaj Özal'ın ilk kadrosuna dönme eğilimiydi. Fakat sonra atılan yanlış adımlar bizi bu noktaya getirdi. Herşeyden önce, Refah Partisi'ni ikinci ortak olarak, yani Mesut Bey'in başkanlığında iktidara taşıma görevi bize düşerdi. Bu iyi bir çözüm olurdu ve kesinlikle Erbakan-Çiller koalisyonundan çok daha başarılı olacaktı. Çünkü burada ANAP daha pozitif katkıda bulunacak ve daha büyük hissedar olacaktı; RP de bu başarıdan istifade edecekti. Halbuki Tansu Hanım'la birleştiklerinde -karşılıklı aklama filan- karşısında daha yüksek bir direnç buldu. Bunu kaçırılmış bir fırsat olarak görüyorum. Aslında burada sayın Ecevit'in de payı var; bir sorumluluk duygusuyla filmi geri alsak, herhalde kendisi de kabul edecektir. Sayın Ecevit geçen dönem gider-ayak geldiği noktaya, ANAP-DSP-DYP gibi güçlü bir kombinezon içinde gelmiş olsaydı herşey çok daha sağlıklı gelişecekti. Rahşan Hanım'ın da bunu telkin ettiğini duyduk. Orada iktidara girseydi, herşey çok farklı olabilirdi. Seçimlerden çıkıp mazbatalarımızı alınca, biz şok içindeydik. ANAP'ı birinci parti beklerken, üçüncü olmuştuk. Mesut Bey hemen haklı olarak başbakanlığın en büyük parti olan Refah Partisi'ne verilmesi gerektiğini açıkladı. Ama bir cinlik geldi aklımıza ve hemen Ecevit ile temas kuruldu. Toplamımız 208 kişi, gelin bir Alman bloğu oluşturalım dendi. En güzel çözüm bu diye DSP'ye bir öneri götürdüm. Orada endişe ettiğimiz şeylerden birisi Mümtaz Soysal Hoca'nın pozisyonuydu. Yani ANAP'ın özellikle özelleştirme konusundaki hamlesine set çeker mi diye. Mesut Bey bunu sorduğunda, sayın Ecevit'ten enteresan bir cevap geldi: Ben henüz arkadaşlarımı tanımıyorum. Yetmişbeş kişilik bir grup geldi. Ama şunu temin edeyim ki, Soysal'ın bu partideki ağırlığı yetmişbeşte birdir. O zaman yaptığımız tahlilde CHP ile DSP'yi ayırıyorduk. Ecevit devletçi değil bir kere..

Ekonomik anlamda daha ağırlıklı olarak. Ecevit'in şuuraltında neredeyse bir Özal performans hayranlığı var diye düşünüyorum. Mesela Ecevit'e Özal'ın üç başarısını anlatır mısınız diye sorduğumda, dışa açılma, ihracat ve daha tempolu hamleler dedi.

Tabii çok zor bir karar; bir tarafta şehit aileleri var. Ceza sistemimiz de ortada. Gerçek anlamda ömürboyu hapis cezası ülkemizde yok. Şehit ailelerine sunabileceğimiz alternatifi bilmiyoruz ve bunu gerektiği gibi tartışmak için fırsatımız da yok. Apo asılınca neler olabileceğini birisi önümüze koysa; şu kadar kan akacak, şu kadar şehit vereceğiz diye bir hesap koysa.. O zaman, benim evladım şehit oldu ama bundan sonraki annelere bağışlayın, bırakın hapiste çürüsün, asmayalım denir belki. Zamanında Özal'ın köklü çözümlerine yol verilmeliydi. Sosyal Paket'in açıklanmasını, Güreş Paşalar Genelkurmaydayken "zamanı değil" diye yorumladılar. Nedir sosyal paket? Devlet televizyonlarında ya da kontrol edilen özel televizyonlarda Kürtçe yayına imkan tanımak. Bugünün teknolojik imkanları içinde siz zaten kendinizi aldatıyorsunuz sınırlayarak. İkinci olarak da, Türkçe öğrendikten sonra, öğrenme yaşına gelen bir çocuk İngilizce, Almanca gibi Kürtçe de öğrenebilir deyin. Eğer Türkiye sınırları içindeki insanlar aradıklarını buluyorlarsa niçin bizden kopsunlar? Bugünlerde oturup tartışmalıyız..

Ben durumu şöyle görüyorum: Hissettiğim kadarıyla, sonbahara doğru Tansu Çiller DYP'nin başından uzaklaşacak. Sonra merkez sağın toparlanması gündeme gelecek. Bu durumda bu beraberlik en büyük siyasal oluşum olacağından Ecevit'ten başbakanlığı alma noktasına gelinecek. Ancak, Yılmaz'ın başbakanlık istemeyeceğini düşünüyorum. Kendisini kenarda dinlendirip, Yüce Divan'da aklandıktan sonra Cumhurbaşkanlığı için adaylığını açıklayacaktır. Yılmaz'ın karşısına kimler çıkabilir? Parti başkanlarından başlayacak olursak, Ecevit olamıyor, Tansu Çiller gitmiş olacak; Recai Bey'in böyle bir arzusu olsa bile mümkün değil. Emekli askerler içinden ise, asker kanadını tatmin edecek bir aday yok. Bu durumda Akbulut'un durumu... Akbulut'un Meclis Başkanlığı'na çok rahat seçildiğini gördüm. Akbulut'u Cumhurbaşkanı seçecek bir artimetik var bugün Meclis'te. Kendisi aklı başında dürüst bir insan. Evet belki vizyonu dar ama Cumhurbaşkanının bir allâme olması da gerekmiyor.