ABD''nin Suriye müdahalesi

Suriye''de 2,5 yıldır süren iç savaş, çok yakında kendi sınırlarını aşarak bölgesel bir felakete dönüşeceğinin sinyallerini veriyor. 2,5 yıl önce Suriye''deki olaylar ilk başladığında, Türkiye için kâbus senaryosu, çatışmaların bölgeye yayılmasıydı ki, Türkiye sürecin başından itibaren, demokratik reformların yapılması ve yangının bir an önce son bulması için yoğun çaba gösterdi. Gösteriler kontrolden çıkıp, ülke iç savaş gibi bir felakete sürüklendiğinde ise, Türkiye, Suriye''de geçiş hükümetinin kurulması ve sükûnetin sağlanması adına Esad''a birçok defa çağrı yaptı.

Süreç içerisinde birçok kişi, uzman ya da kurum, Türkiye''yi bölgede revizyonist ve mezhepsel politikalar izlemekle suçladıysa da, aslolan, Türkiye''nin, yangını yayılmadan ve bir an önce söndürmeye çalışmasından başka bir şey değildi. Ne yazık ki, diğerleri gibi Suriye rejimi de, Türkiye''nin yaptığı tüm barış çağrılarını yanlış ve düşmanca değerlendirdi ve Türkiye''yi kendi iç işlerine karışmakla suçladı. Suriye, Türkiye''nin sağduyu çağrılarına uysa ve geçiş hükümeti zamanında kurulsa, trajedinin boyutları kesinlikle buralara kadar varmayacaktı.

Esad, ülkesini iç savaş gibi bir felakete sürüklemekle kalmamış, artık bölgeye de felaket ihraç eder hale gelmişti. Bu aşamada, Suriye rejimi ile ilişkiler tamamen kopmuş, Türkiye, Suriye konusunda taraf olmuştu. Türkiye, belki hemen taraf olmak yerine bir süre daha arabulucu olmayı tercih edebilirdi. Ancak, hemen itiraf edelim, Türkiye bu süreçte çeşitli saldırılara maruz kalmasına rağmen, Türk karar vericiler, akl-ı selim davranarak, Türkiye''yi her defasında çatışmalardan olabildiğince uzak tuttular.

Ve tabii ki, Türkiye, Suriyeli mültecilere insani yardım konusunda büyük bir saygıyı da fazlasıyla hak etmektedir. Fikri ve insani şahsiyeti oturmamış kişilerin, bu konu üzerine yaptıkları mesnetsiz eleştiriler ise, sadece insani duygulardan nasibini almamış olanların vicdanını bağlar.

Söz konusu Suriye olunca, 21 Ağustos 2013, insanoğlunun ''esfel-i sâfilîn'' imzasıyla lanetlediği günlerden biri olarak karşımızda duruyor. Kimyasal silahlarla gerçekleştirilen saldırıda, maalesef 426''sı çocuk, 1429 kişi hayatını kaybetti. Saldırıyı kimin yaptığıyla ilgili ise, çeşitli iddialar var.

Zaman, saldırının arkasında kimin olduğuyla ilgili kesin hükmünü verecektir. Hiçbir gerçek ilânihaye gizlenemez. Ancak, bu saldırıyla ilgili peşin hüküm verenlerin bazı konuları iyi bilmesi gerekir. Birincisi, Suriye, dünyanın en büyük dördüncü kimyasal silah stoğunu elinde bulunduruyor. İkincisi, rejim daha önce muhaliflere yönelik sayısız kimyasal silah saldırısı gerçekleştirdi.

Saldırıyla ilgili şu sıralar ABD''de ciddi bir tartışma yaşanıyor. Müdahaleye karşı çıkanlar, Obama yönetimini Bush''a benzemekle suçluyor ve Irak''ın da aynı gerekçelerle işgal edildiğine dikkat çekiyorlar. Obama ise, ABD''nin, Irak işgaliyle zedelenen itibarının, ikinci bir istihbarat yalanıyla ''topyekûn yok'' olabileceğinin fazlasıyla farkında.

Öyle anlaşılıyor ki, ABD, ''bu sefer'', hayli temkinli hareket ediyor. Hem kendi kamuoyuna, hem de dünyaya somut ve inandırıcı deliller sunması gerektiğini gayet iyi biliyor.

Hatırlarsınız, Obama, Suriye krizinin ilk günlerinde, kimyasal silah kullanımının, ''kırmızı çizgileri'' olduğunu ifade etmişti. ABD Dışişleri Bakanı John Kerry ise, ABD Kongresi''nin Senato kanadının Dış İlişkiler Komitesi''nde geçen hafta yaptığı konuşmada, bu konuya açık açık değindi ve Komite üyelerine şöyle seslendi: ''Suriye''ye, diktatörlere, teröristlere, dünyaya ve müttefiklere, ABD ve dünya ''asla'' dediği zaman, bunun bazı zamanlarda, bazı yerlerde değil, ''asla'' anlamına geldiği yönünde kesin bir mesaj vermeliyiz. ''Asla''nın anlamı ''asla''dır. Bu güvenilirlikle ilgili bir oylama.''

Şüphesiz, ABD, Suriye müdahalesiyle, İran ve Kuzey Kore''ye de mesaj vermek istiyor. Böylesine önemli bir mesaj içeren müdahalenin ''sınırlı'' olacağı söylense de, hayli ''yıkıcı'' olacağı kesindir.

Tabii, Cenevre 2 görüşmelerinin önemini de vurgulamadan edemeyeceğiz. Rusya, epey süredir Cenevre 2 görüşmelerinin başlaması için yoğun diplomatik çaba göstermektedir. Ancak, Suriye''de, Hizbullah''ın da savaşa katılmasıyla muhalifler ciddi bir askeri tıkanıklık yaşamış, denge Esad lehine değişmiştir.

Mesela, Ken Pollack, 12 Ağustos''ta Brookings Esntitüsü tarafından yayınlanan raporunda, askeri tıkanıklığın ancak ABD''nin yardımıyla aşılabileceğini ve ABD''nin çok geç olmadan Suriye''ye ''sınırlı müdahale'' yapması gerektiğini savunmuştur. Pollack raporunda, ABD''nin bunu şimdi yapmaması durumunda, Suriye''de sivil kayıpların artacağını ve gecikmiş bir müdahalenin şimdikinden çok daha pahalıya mal olacağını iddia etmiştir. (Bkz: Kenneth M. Pollack, ''Breaking the Stalemate: The Military Dynamics of the Syrian Civil War and Options for Limited U.S. Intervention,'' Middle East Memo, Saban Center at Brookings 30/30, August 12, 2013.)

Bugünlerde herkes, Rusya ve İran''ın, Amerikan müdahalesine ne tepki vereceğini merak ediyor. ''Hoş geldiniz'' demeyecekleri kesindir. Rusya''nın, müttefiki Suriye''yi kaybetmesi, Akdeniz''deki varlığını kaybetmesi anlamına gelir ki, Rusya bu durumu kesinlikle kabul etmez. Fakat, Amerika''yla doğrudan bir savaşı da göze alamaz. Bu durumda, Rusya için tek seçenek, Soğuk Savaş yıllarında uyguladığı politikaya tekrar geri dönmek olacak, Suriye ve İran''a silah sevkiyatını arttırarak, ABD ile bilek güreşine devam edecektir.

İran''ın bölgedeki en yakın müttefiki Suriye''yi kaybetmesi ise, ''Lübnan''da Hizbullah aracılığıyla sahip olduğu gücü yitirmesi ve İsrail''e karşı elindeki kartları kaybetmesi'' anlamına gelir ki, İran da buna kesinlikle razı olmaz.

Sorunun üççatallı bir mızrağa dönüştüğü kritik bir süreçten geçiyoruz. Müslüman''ın Müslüman''ı öldürdüğü acı ve felaket dolu günler bunlar… ABD''den önce bu savaşı bitirmek için İslam âlimleri çoktan harekete geçmeliydi. Hala geç değil…