Birisi benimle Türkçe konuşsun

Bizi anadilimizi doğru ve dikkatli konuşacak kadar sevmekten ne alıkoyuyor?..

Tanzimattan sonra ilk defa 1876'da Padişah II. Abdülhamit Han zamanında resmi dilimiz hüviyeti kazanan ve bu sebeple tarihte eşi benzeri görülmemiş tartışmaları yaşayan Türkçe, o devirlerden günümüze kadar pek çok değişimle karşılaştı.

Tanzimatla süregelen ve son günlerde hız kazanan Türkçe hakkındaki tartışmalar bitmeyecek gibi.

Yıllardır TRT'nin dilimizi gerek güzel ve doğru konuşabilen gerekse kültür açısından yetiştirilmiş ve özenle seçilmiş elemanlarıyla, tabiri caizse, 'kitap gibi konuşan' seçkin spikerleriyle büyümüş toplumumuz, özel televizyonların hayata geçmesiyle kendisini bir kirlilik ve sorumsuzluk içinde buldu. Medyanın kısmını oluşturan televizyonların ekranından yansıyan görüntü ve ses kirliliğinden toplumumuzun duyduğu rahatsızlık sonucu 20 Nisan 1994 yılında RTÜK kuruldu; fakat onun da ihtiyacı tam anlamıyla karşılayamaması sebebiyle halkımızın rahatsızlığı sona ermedi. O gün bugündür, özellikle spikerlerin program sunuşlarında, başta nezâket olmak üzere konuşma kurallarını hiçe sayışları ve yazılı basının da Türkçeye gereken önemi vermeyişi tartışmaya açıldı.

Türkçemiz ve medyada dil bilinci konusunda görüşlerini aldığımız, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Öğretim Üyesi Hayati Develi, Türkçenin, Türk dilini konuşan insanlar arasında bildirişim sağladığı sürece yaşayacağını belirtiyor. "Yaşamaktan kastımız, mutfak dili olarak yaşamak değildir. Türkçe konuşan insanlar kendi dilleri ve o dilin kelimeleriyle felsefe, bilim, edebiyat yaptıkları ve üretimlerine kendi dillerinden isimler koyabildikleri sürece Türk dili yaşar" diyen Develi, dili yaşatan en önemli özelliğin onu kullanan insanlar arasında sağladığı bildirişimin sürekliliği olduğunu vurguluyor. Develi, aydınlar arasında başlayacak dil bilincinin kademe kademe halka yayılacağını düşünüyor.

Prof. Dr. Nejat Birinci, Türkçemizin karşılaştığı en büyük sorunun dilimizin öğretimi noktasında olduğunu söylüyor. Birinci, medyanın Türkçenin bilincinde olmadığını belirtirken, dilin millet için taşıdığı anlamı göz önünde tutmadığını da ekliyor. Medyanın sadece, habercilikte kullandığı araçları dikkate alırken, Türkçeye, kameranın objesi kadar değer vermeyişinden yakınıyor. "Milletin ruhunu ham bıraktığınızda onun yerini cinsiyet alır" diyerek, toplumun aslında bunu istemediğinin altını çiziyor.

"Türkçe Off" kitabının yazarı Feyza Hepçilingirler ise, İngilizce sözcüklerin nasıl yazılıp okunacağının belirlenmesi konusunun dilimiz için en büyük sorun olduğunu söyleyerek, bunlarla ilgili çalışmalar yapılmazsa Türkçenin başına büyük belâların açılacağını vurguluyor. Hepçilingirler: "Daha önce de Fransızcadan bu tür sözcükler almıştık; ama okunduğu gibi almamız sebebiyle bunu hallettik. Önlem olarak şunu söyleyebilirim ki: flash, show gibi İngilizceden gelen bütün sözcüklerin okunduğu şekliyle alınması gerekiyor. Bu tür sözcüklerin Türkçe karşılıklarının olması hem bizi daha büyük belâlardan kurtarır, hem de dilimizin gelişmesini sağlar" diyor. Hepçilingirler, medyada dil konusunda yeni bir duyarlılığın oluştuğunu, medyaya yönelik halk arasında bir güvensizliğin ve bir önkabulün bulunduğunu, bunun için titiz olunmasını ve medyanın Türkçenin doğru kullanılması noktasında örneklik etmesi gerektiğini belirtiyor.

Dilimize yönelik görüşlerini açıklayan Prof. Dr. İskender Pala, Türkçenin en büyük sorununu, "Kelimelerin içinin boşalmış olması, belirli sözcüklerin farklı anlamlarda ve birden fazla kelimenin anlamının tek sözcüğe indirgenerek kullanılması" sözleriyle belirtiyor. Pala: "Bu, 'kelimelerin sekülerleştirilmesi' demektir ki bu durum dilimizi kısırlaştırıyor. Buna insanlarımızın sorumsuzluğunun ve okumamalarının yol açtığını düşünüyorum. İnsanlardan pek çok kelime alan diller, yine onlara pek çok şey verir" diyor.

Düşünce aktarımında, bilgi arşivimizin oluşumunda dilin önemini vurgulayan Pala, medyanın sorumsuzluğundan yakınıyor.