Bu gidiş nereye?

Biz Müslümanlar, içerisine kapatıldığınız ya da kapandığımız, kabile/milliyet/cemaat/hizip/parti/mezhep hapishaneleri sebebiyle, evrensel bir İslami dile, siyasal bir dile sahip değiliz. Bu nedenledir ki; tarihsel gelişmelere, olaylara tek bir çerçeveden, kendi hapishanelerimizin pencerelerinden bakıyoruz. Tek bir çerçeveden, pencereden bakmanın her zaman yanıltıcı sonuçlar vereceğini hiç düşünmüyoruz. Tarihsel olaylara, gelişmelere hem içeriden, hem de dışarıdan bakabilecek bir nüfuz yeteneğinden yoksunuz.

Dini hayat her durumda romantik bir duyarlılık içerisinde şekillendiği için akıllarla değil, söylencelerle dini hayatımızı sürdürüyoruz. Kitleler büyük ölçüde akıl''la değil, geleneğin sözlü yorumuna bağlı bir din algısı içerisinde. Bilinç ufkumuz tek boyutlu olduğu için güncel tartışmaların tarihsel boyutlarına aşina deliliz. Riyakarlık temelinde gelişen emperyal/küresel politikalar karşısında gelecekte pişmanlık duyabileceğimiz tercihler yapıyor, ancak yanılgıları maalesef paylaşmıyoruz.

Müslüman halklara, toplumlara büyük ve derin acılar, büyük yıkımlar pahasına çıkar amaçlı değişimler dayatılıyor. Toplumlarımızda, son dönemde Türkiye''de görülebileceği üzere, özellikle genç kuşaklar, seküler-neo-liberal kültürün iktidarı tarafından araçsallaştırılabiliyor, nesneleştirilebiliyor. Kendi düşünceleri olmayan genç kuşaklar seküler-neoliberal düşüncenin/kavramların/uygulamaların İslam toplumlarında hiç bir suretle karşılıkları bulunmadığını bilmiyor.

Emperyal himayeye/vesayete/ilgiye/onaya mazhar olabilmek için, bütün yıkımlar karşısında sessizliğimizi korumaya devam edebiliyoruz. Kendimizi sorgulayabilecek dürüstlüğü, sahiciliği, safiyeti ve masumiyeti ne yazık ki bütünüyle kaybettik.

Büyük çaplı yapısal dönüşümler, yapılanmalar, tasavvurlar yerine folklorik, kozmetik, duygusal, romantik, nostaljik, milliyetçi, popülist, sağcı, hoşgörücü, muhafazakar ''hizmetler'' yoluyla kendimizi kanıtlamaya çalışıyoruz. Tutarlıklı, bütünlüklü, Ümmet bütününü içerisine alan, tarihsel çerçevesi ve içeriği olan İslami bir gündeme sahip olduğumuzu söyleyemeyiz. Ayrıca laik bir ülkede İslam''ın bağımsızlığından, özgürlüğünden, özerkliğinden söz edilemeyeceğini de ısrarla unutuyoruz. Küresel gelişmeleri İslami bir bütünlük içerisinde yorumlayabilecek yetenekte gözlemcilerimiz, analistlerimiz yok.

Herkes kendi hapishanesine kapatılanların sorunlarıyla hemhal olduğu için, ümmetin sorunları bir türlü gündemimizi oluşturamıyor. Bütün bu olup bitenler sebebiyle ahlaki huzursuzluk ve tedirginlik duymuyor, ahlaki sorgulamalar yapmıyoruz. Herkes kendi hapishanesinde çok mutlu görünüyor. Milliyetçi duyguları sömürmek, coşturmak İslami hizmet sayılabiliyor. Folklorik, gelenekçi, görenekçi, sağcı, hoşgörücü İslami cemaatler el ele vererek İslami bilincin, Ümmet ve tevhid bilincinin buharlaşıp uçmasını sağlamıştır.

İslami cemaat yaklaşımının bugün geldiği nokta üzerinde, ibretle ve büyük bir sorumluluk duygusu içerisinde değerlendirmeler yapmak gerekir. Abartılı, ölçüsüz, temelsiz, masalsı ve büyük ölçüde büyük yalanlara dayalı bir dini retorikle cemaatler her türlü iktidar ve egemenlik biçimleriyle, toplama kampları (Guantanamo vb.) rejimleriyle çıkar beraberliği/işbirliği içerisine girebilmektedir.

Sorgulamaksızın kabul ettiğimiz geleneksel alışkanlıklarımız sebebiyle, klişelerin gerisinde yatan zihniyeti ve uygulamaları tartışamıyoruz. İslami umutlarımız, sorumluluklarımız, beklentilerimiz ve taleplerimizle, gerçeklikler arasında büyük uçurumlar var. Çıkar mülahazalarıyla akıntıya kapılıyor, ana yoldan çıkıyor, yan yollara sapıyor ve uçurumları görmüyoruz.

Ahlaki bir boşluğa düştüğümüz için, anlamlar ve nitelikleri çoğaltmak için değil, kâr ve başarıyı çoğaltmak için canhıraş bir mücadele veriyoruz. Başarı, şan, şöhret, statü''ye adeta tapınıyoruz. Hayatımızın merkezinde olan ilahi değerler, ölçüler, dünyevi/maddi değerler ve ölçülerle yer değiştirmiştir. Bugün ümmet ve tevhid kaygısı içerisinde bulunduğumuzu iddia edemeyiz. Hiçbir iktidar biçimi karşısında bağımsız/onurlu bir duruş sergileyemiyoruz.

Bugünün tarihi içerisindeki konumumuz belirsizdir. Siyasal eylem düşüncesi konusunda geleneksel inançlarımız tarafından engelleniyoruz. Bizleri, din adına sürdürdüğümüz geleneklerimiz engelliyor. Siyasal eylem düşüncesinden bağımsız İslami bilinç, bugün yalnızca bir hayırseverlik yaklaşımına indirgenmiştir. Geçmişe özgü birikimin, bugünü anlamamıza ve çözümlememiz konusunda bize yardımcı olduğunu söyleyemeyiz. Geleneksel din algısı, bugün daha çok mezhep savaşlarını/gerilimlerini çoğaltıyor. Eski analiz kalıpları, yeni durumları, süreçleri kapsayamıyor.

Neo-liberal bir dünyada, neo-liberal arzulara maruz bırakıldığımız için, ahlaki/ilkeli/vakur/bağımsız hayatlar yaşayamıyoruz. Bir çıkmaz sokak içerisinde, bir o yana bir bu yana savruluyoruz. Ahlaki yanlışlıkları farketmiyoruz. Hiç bir iktidar biçimini (siyasal/ekonomik/manevi iktidar biçimleri) ahlaki kaygılarla uyaramıyoruz. Düşünsel, kültürel, entelektüel hassasiyetlerin yerini etnik ve mezhepsel hassasiyetler alıyor, Mezhepçi bir dil/söylem/retorik İslami dilin yerine geçiyor.

Bencilliklere ve çıkarlara dayalı fırsatçı bir dil''le, popülizme dayalı bir cemaat diliyle, politik bir dil''le, İslami bir gelecek tasavvuru oluşturulamaz. İslami geleceğimize ilişkin mevcut umutlarımızı yeniden gözden geçirmek zorundayız. Toplumlarımızda, din adına, bilgisizliğin/bilinçsizliğin sömürülmesi had safhaya ulaşmış bulunuyor. Bütün bu gelişmelerle ilgili olarak herkes bizlerden eleştirisiz bir onay bekleyebiliyor.