Çifte vatandaşlık ve Merve Kavakçı olayı

Federal Almanya İçişleri Bakanı Otto Schily'nin yasa tasarısı olarak hazırladığı "yeni vatandaşlık yasası" geçtiğimiz hafta Almanya Federal Parlementosu'nda kabul edildi. 1913 yılından kalma, kan bağına dayalı olan Alman İmparatorluk Vatandaşlık Yasası Koalisyon ortakları Sosyal Demokrat Parti (SPD) Birlik 90 Yeşiller ile şu an Hükümet dışındaki Muhalefet Partisi FDP (Hür Demokrat Parti)nin ortaklaşa sunduğu Vatandaşlık Yasa Tasarısı 21 Mayıs tarihinde Eyaletler Meclis'inde onaylandıktan sonra yasalaşacak. Yasa, 1 Ocak 2000'den itibaren yürürlüğe girecek. Yeni vatandaşlık yasasında en önemli değişikliği, kan bağına dayalı olan 1913'den kalma Alman İmparatorluk Vatandaşlık Yasası ilkesinin değiştirilerek, vatandaşlık için doğum yerinin esas alınması. Bu, Türk Anne ve Baba'dan, Almanya'da doğan çocukların otamatikmen Alman Vatandaşlığına sahip olması anlamına geliyor. HDR Eski Genel Başkanı Mehmet Doğan, 'Çifte vatandaşlık ve Merve Kavakçı' başlıklı yazısında yeni yasanın nitelikleri ile ilgili düşüncelerini anlatıyor.

Uluslararası hukuk, vatandaşlıkla ilgili kuralların düzenlenmesini her devletin kendisine bırakmıştır. Vatandaşlık hakkıyla ilgili kanun koyucu; köken prensibi veya toprak prensibi esasına dayalı ilkeler doğrultusunda vatandaşlık hakkından bahsetmektedir. Federal Almanya Cumhuriyeti'nin vatandaşlık hukukunun kesin faktörü köken prensibine (kan bağı) dayanan prensiptir. Örnek olması açısından, anne veya babadan birinin Alman olması, doğan çocuğa Alman vatandaşlığı hakkını kazandırmakta, doğum yeri hiç bir rol oynamamaktadır. Şimdiye kadar uygulanan bu durumun hukuksal temelini Almanya, 1914 yılında yürürlüğe soktuğu İmparatorluk ve Devlet Vatandaşlık Yasası çerçevesinde uyguluyordu.

Öte yandan, köken prensibine karşılık toprak prensibi esasına dayalı vatandaşlık anlayışı (Almanya'da uygulananın aksine) doğum yerini esas alarak vatandaşlık hakkını doğduğu yerle kurduğu bağlantıyla vermektedir. Yine örnek olması açısından; ABD ve Kanada gibi geleneksel olarak göç alan ülkelerde, Almanya'daki uygulamanın aksine toprağa bağlı vatandaşlık prensibi uygulaması geçerlidir.

Yeni Vatandaşlık Yasa Reformunda, kökene bağlılık prensibi yerine toprağa bağlılık prensibi ve çifte vatandaşlık yüzeysel de olsa gerçekleşmiştir.

Bilindiği gibi, Almanya'daki Türk Vatandaşları "yabancılar kanununa" tabidirler. Yabancılar kanunu ise ayrıncı bir niteliğin yasallaşmış bir metnidir. Göçmenlerin/Türklerin temel hak ve özgürlükleri, yabancılar yasası adı altında sınırlandırılmıştır. Vergilerini veren göçmenler, yabancılar yasasının sınırlaması ve kısıtlaması neticesinde sosyo-kültürel, sosyo-politik toplumsal haklardan mahrum bırakılmaktadırlar. 50 bin civarında Türk işadamı, 300 bin civarında insana işistihdamı sağlamaktadır. Üniversiteye hazırlık Lise'lerde okuyan öğrenci sayısı 100 bin rakamının üzerinde olup, 30 bin civarında Üniversite öğrencisi bulunmaktadır. Binlerce Üniversite mezunu Doktor, Mühendis, Siyaset Bilimci, Avukat... gibi toplum öncülerinin, yabancılar yasası çerçevesinde seçme-seçilme hakları bulunmamaktadır.

Yabancılar Yasası engelini aşmak, toplumda söz sahibi olmak için, Alman vatandaşlığına geçmekten başka bir çare göremeyen göçmenler/Türkler son yıllarda Alman vatandaşlığına geçmişlerdir. Alman vatandaşlığına geçen Türklerin 300 bin civarında olduğu söylenmektedir. Son dönem gerek yerel yönetim ve parlemento'da, gerekse Federal Parlemento'da milletvekili ve yönetici Türkiye kökenli Alman vatandaşlarının sayısında oldukça artış kaydedilmiştir. Alman vatandaşlığına teşvik, Almanya'daki sivil toplum örgütlerinin yanısıra, Türk Büyükelçilikleri ve Konsolosluklarının da özen gösterdiği ve teşvik ettiği bir olgudur. Özellikle Hükümet değişikliği sonrası ve kırmızı-yeşil koalisyonu sürecinde, gerek vatandaşlığa geçişin kolaylaştırılması, gerek çifte vatandaşlık yasasını Federal parlemento'dan çıkmasını isteyen Almanya'daki sivil toplum kurumları ve Türk Resmi çevreleri geçtiğimiz günlerde Federal Parlemento'dan geçen çifte vatandaşlık ve Alman vatandaşlığı reformunu haklı olarak eksik bulmaktalar. Yeni Yasa'daki hukuki ve siyasi belirsizlikleri eleştirmekteler. Almanya Türk Toplumu Başkanı Prof. Dr. Hakkı Keskin, Türkiye Araştırmalar Merkezi Direktörü Prof. Dr. Faruk Şen gibi isimler ve kurumlar Alman Vatandaşlığının önemini, Çifte Vatandaşlığın kişi haklarına saygınlık kazandırdığını Almanya ve Türkiye kamuoyunda dillendirmekteler.

Merve Kavakçı'nın Türkiye'de Amerikan vatandaşı diye suçlu ilan edilmesi ve kişisel haklarına, inanç özgürlüğüne yönelik yapılan zulüm, hiç bir şekilde kabul edilemez. Bu Türkiye'nin, Türkiye standartlarına göre ilkel ve şizofrenik bir ayıbıdır. Özellikle Merve Kavakçı'nın çifte vatandaşlığı (ABD vatandaşlığı) gündeme getirilerek suçlu ilan edilmesi Türkiye dışında yaşayan Türkiyeli göçmenler açısından utanç verici bir tavırdır. Siyasi olarak yurt dışındaki insanlarını, yaşamış olduğu ülkelerde zora sokmaktır. Zira, gerek Türkiye dışındaki göçmenler ve sivil toplum örgütleri, gerekse Türkiye Devleti'nin resmi-fiili dış politikası, Türkiye dışında yaşayan insanları özellikle Almanya'daki Türkleri yıllardır çifte vatandaşlığa teşvik etmektedir. Dış politika olarak Türkiye, Türkiye kökenli Alman vatandaşı milletvekillerinden, akademisyenlerinden, öğrencilerinden, Türk politikasına uygun "lobi" oluşturmak istediği bilinen bir gerçektir. Hatta çifte vatandaşlık konusunda Türkiye, yurt dışındaki vatandaşlarına kolaylık sağlamak için gerekli yasal ve psikolojik önlemleri almakta. Seçme ve seçilme hakkına sahip olmak ve siyasi güç kazanmaları için Türkiye, Alman vatandaşlığına geçiş için şart olan Türk vatandaşlığına geçen Türklerin Türkiye'deki yasal haklarının korunduğunu gösteren "pembe kart" uygulaması halen devam etmektedir.

Öte yandan, yıllardır ve halen B. Avrupada çifte vatandaşlığı savunan Türk resmi kuruluşları, sivil toplum örgütleri, Türk medyası, Merve Kavakçı olayında savundukları söylemlerini Almanya kamuoyunda ve Almanlar nezninde anlamsızlaştırmışlardır. Kamuoyunda "kartel medya"sı olarak adlandırılan Sabah, Hürriyet ve Milliyet gibi gazetelerin Avrupa baskılarındaki aynı sayfaların bir yanında Merve Kavakçı'nın çifte vatandaşlık "suçunu" büyük puntalarla duyurması, yine aynı sayfada Almanya'daki son vatandaşlık yasasının Alman devletince "kuşa" çevrildiğini, çifte vatandaşlığa karşı geldiğini ve göçmenlerin her şeye rağmen çifte vatandaşlık başvurusunu yapmalarını teşvik etmesi, çifte vatandaşlık danışma servisi büroları açması, nasıl bir basın ahlakıyla ahlaklandıklarının tipik örneğini yansıtmaktadır. Birçok siyasi parti yöneticisi, kiliseler, insan hakları derneklerinin yanısıra Frankfurter Rundschau, Frankfurter Algemeine, Die Welt, Köln Express.. gibi çifte vatandaşlığa, Türkiye'deki Merve Kavakçı olayına objektif ve erdemli tavır koyan çevrelerin karşısında, Türkiye'deki siyasi partiler, sivil toplum örgütleri ve türk medyası kanıksandığı üzere hak ve özgürlükler ve basın etiği sınavını bir kez daha kaybetmiştir. Yine aynı türk medyası "Avrupa Parlamentosunda Türk damgası yaşanacak" gibi başlıklarla, 13 Haziran'da yapılacak Avrupa Parlamentosu seçimlerinde 160 bin Türk kökenli Avrupa Birliği üyesi vatandaşının oy kullanmalarını Türkiye'nin AB'ye yaklaşması açısından önemli bir gelişme olarak nitelendirmiştir.

Medya ve resmi çevreler, söylemlerinde samimi iseler, AB Parlamentosuna Türk kökenli parlamenterlerin gönderilmelerini önemseyen Avrupadaki sivil toplum önderleri Hakkı Keskin'ler, Faruk Şen'ler, ABD vatandaşı Merve Kavakçı'yı niçin savunmuyorlar!? Alman vatandaşı Ozan Ceyhun, Nebahat Acar, Hamit Bozok, Faruk Şen, Hakkı Keskin ve Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde bulunan 20 parlamenter niçin ajan-provokatör ve yalancı suçlamasının muhatabı değiller?!..

Federal Almanya İçişleri Bakanı Otto Schily'nin yasa tasarısı olarak hazırladığı "yeni vatandaşlık yasası" geçtiğimiz hafta Almanya Federal Parlementosu'nda kabul edildi. 1913 yılından kalma, kan bağına dayalı olan Alman İmparatorluk Vatandaşlık Yasası Koalisyon ortakları Sosyal Demokrat Parti (SPD) Birlik 90 Yeşiller ile şu an Hükümet dışındaki Muhalefet Partisi FDP (Hür Demokrat Parti)nin ortaklaşa sunduğu Vatandaşlık Yasa Tasarısı 21 Mayıs tarihinde Eyaletler Meclis'inde onaylandıktan sonra yasalaşacak. Yasa, 1 Ocak 2000'den itibaren yürürlüğe girecek. Yeni vatandaşlık yasasında en önemli değişikliği, kan bağına dayalı olan 1913'den kalma Alman İmparatorluk Vatandaşlık Yasası ilkesinin değiştirilerek, vatandaşlık için doğum yerinin esas alınması. Bu, Türk Anne ve Baba'dan, Almanya'da doğan çocukların otamatikmen Alman Vatandaşlığına sahip olması anlamına geliyor. HDR Eski Genel Başkanı Mehmet Doğan, 'Çifte vatandaşlık ve Merve Kavakçı' başlıklı yazısında yeni yasanın nitelikleri ile ilgili düşüncelerini anlatıyor.