Cinsel suç mağduru devletten nasıl korunacak?

Medyadaki bilgilere göre cinsel suçlarda ceza miktarı ve infaz süresinde artırım ile ensest ilişkiyi ayrı bir suç haline getiren tasarı hazırlanıyor. Bu konudaki görüşlerimize geçmeden önce hukuk tarihçisi Prof. Dr. E. Buğra Ekinci''nin Batı ve İslam hukuku arasındaki farkı ortaya koyan yazısında yer alan bir anekdotu aktarmakta fayda görüyorum.

''Tecavüz mağduru kadın, tecavüzcüleri sokakta gezerken görmüş. Doğru savcıya koşmuş. Gördüğünü anlatmış. Savcı: ''Haberin yok mu, af çıktı. Devlet onları affetti!'' demiş. Kadının cevabı: ''Savcı bey! İyi de, bunlar benim mi ırzıma geçti, devletin mi ırzına geçti? Devlet nasıl affeder?''

Devlet affeder, çünkü bugün modern hukuk olarak adlandırdığımız Batı hukuk tarihi incelendiğinde, bireyin mağdur olduğu hak ihlallerinde gerek dini olarak papazların gerekse dünyevi olarak kral ya da derebeyinin (otoritenin) af yetkisi vardır. Buna karşın İslam hukukunda genel olarak mağdurun birey olduğu eylemlerde devletin af yetkisi bulunmadığı gibi ''birey (kul) hakkı'' ihlalini Allah''ta affetmiyor, ancak isterse mağdur affedebiliyor.

Peki, Batı hukukunda devletin af yetkisi neden var, bunun felsefi ve tarihsel nedenleri nelerdir? Zaman zamanda başta Başbakan olmak üzere devlet yetkililerin bir çarpıklık olarak dile getirdiği, tecavüze uğrayan kadının da haklı olarak sorduğu devletin af yetkisinin dayanağını, sorunun muhatabı olan hakim ve savcılar şimdiye kadar gösterilmiş değil. Bu durumda cevabı, tarih, sosyoloji ve felsefi kitaplarına havale etmeden daha kolay bir yol önererek verelim. Başta hukukçular olmak üzere merak edenler, Mel Gibson''un başrolünü oynadığı Cesur Yürek (Braveheart) filmini izlesinler. Zira filme konu olan mücadele ve savaşın çıkış noktası olan ''Primae noctis'' hakkı aynı zamanda soruların cevabını da vermektedir.

Primae Noctis ise derebeyi ya da kral''ın damat''tan önce yeni gelinle birlikte olma –cinsel intifa –hakkıdır. Sıradan ahali, kralın mülkiyeti içerisindeki ''mal'' hükmündedir. Böyle kabul edildiği için eylem, ister cinsel saldırı isterse öldürme ve yaralama şeklinde olsun, neticede failin eylemi, bağımsız bir bireye değil kralın mülkiyetine yönelmiş olarak kabul edilmektedir. Bu mantığın doğal bir uzantısı olarak cezalandırma ve af yetkisi de Kral''a aittir. (İşte bu nedenledir ki Batı dünyasının tarihi sürecinde özgürlük mücadelesi siyasi otoriteye karşı verilmiştir deyip sözü fazla uzatmadan kendi konumuza dönelim.)

Mağdur olarak otoriteyi kabul eden anlayış ceza hukuku sistemine de yansımıştır. Bu nedenle suçun gerçek mağduru şikayetinden vazgeçse bile devlet cezalandırabilmektedir. Yine aynı tarihi süreç incelendiğinde bırakın gerçek mağduru, fail bile yargılamanın aktörü değil sadece objesidir. Ortaçağ''da sanığın ''suçunu itiraf etmekten'' ibaret tek hakkı vardır. Ancak uzun mücadeleler sonucu ''fail'' yargılamanın bir tarafı haline gelebilmiştir. ''Mağdur'' ise, 1970''lerin ortalarına kadar yargılamanın nesnesi, konu mankeni olarak kalmıştır. Mağdurun acıları ve ızdırapları üzerinde ancak mağdurun olmadığı bir ceza hukuku sistemi inşa edilmiştir.

20. Yüzyıl''ın ikinci yarısında hatanın farkına varılmış ve mağduru; taraf haline getiren, acılarını, zararlarını giderme ve azaltmayı amaçlayan ''onarıcı ceza adaleti'' sistemi devreye sokulmuştur. Nitekim modern hukuk, mağdur haklarını devletin cezalandırma yetkisine önceleyecek şekilde evrilmektedir.

Cinsel suçların mağduruna gelince; öncelikle ister ensest ister diğer şekillerde işlensin, mağdur açısından ortaya çıkan sonuç, tam bir travma, kabustur. Saldırının yarattığı acı, korku ve endişe nedeniyle mağdurun psikolojisi yanında, aile vs. düzeni ve tüm hayatı bozulur. Ve doğal olarak mağdur bu durumdan bir an evvel kurtulmak ve normal sağlıklı yaşamına -ve mümkünse unutarak- normal yaşama dönmek ister. Bu itibarla yaşanan kötü olayları -özellikle çocuk mağdurların- hafızasından bira an önce silecek, gelecekti hayatını sağlıklı bir şekilde kuracak önlemlerin alınması gerekir.

Tasarının kamuoyuna yansıyan şekline bakıldığında, Batı hukukunun felsefi ve siyasi arka planı ile tarihi sürecine vakıf olunmadan, hazırlandığı izlenimi vardır. Mağduru koruyan önlemlere rastlamadığımız gibi aksine ''Primae noctis'' dönemin izlerini dahi bulmak mümkündür. Yine tasarı, ''cezalandırmayı'' merkeze alması yanında, (ceza ve infazı arttırılıyor) mağdurun hayatını zehretmeyi hedeflediği görülmektedir. Ayrıca beden ve ruh sağlığı raporuyla ilgili düzenleme konusunda asıl amacın bir an evvel eldeki dosyadan kurtulma olduğundan mağdur lehine fazla iyimser olmamak gerekir.

Yine tasarıda; halen cinsel saldırı suçunun ağırlaştırıcı hali olan (TCK 102/3-c, 103/3) ensest, bağımsız bir suç haline getirilmek istenmektedir. Bu durum failden hareketle mağdurun teşhis ve teşhir edilmesine yarayacağından yine mağdur aleyhine olacaktır. Eğer reşitlerin rızaya dayalı çarpık ilişkilerini cezalandırmaya dönük bir düzenleme yapılacaksa, bu durum ''cezalandırma amacının'', ''toplumsal ahlak'' ve ''aile düzeninin korunması'' amacının önüne geçerek adeta ''saplantı'' halini alması olarak yorumlanacaktır. Zira ensest, eski tabirle şüyu vukuundan beter türden bir suçtur. Duyulmasıyla oluşacak tahribat faillerin eylemi yapmasıyla oluşandan kat kat fazla olacağı kuşkusuzdur.

Mağdur koruma programı

Önerilerimize gelince: öncelikle mağdura dönük önlemler bir bütünlük içinde ele alınmalı, ''Mağdur koruma programı'' oluşturulmalıdır. Tanık için getirilen ''gizli tanıklık'' benzeri, ''gizli mağdur''luk yöntemi getirilmelidir.

Bu çerçevede, mağdurun psikolog eşliğindeki ifadesi ile yetinilmeli veya kimliği gizleyecek telekonferans yöntemiyle yada mağdur çocuk ise; -çocuk psikolojisindeki olası tahribat dikkate alınarak- hakimler, cübbesiz, duruşma salonu dışında, ses kaydı yapılmak suretiyle ifade alınmalıdır. Bunun yanı sıra gerçek kimliğin dava dosyası dışında tutulduğu ve kesinleşmeden sonra silindiği, ''kod sistemi'' getirilmelidir. Ayrıca yaş''a bakılmaksızın bütün cinsel suçlar için kapalı duruşma kural olmalıdır.

Bütün bu önlemler mağdurun zihninde yaşadığı kötü olayları pekiştirmesine yol açacak unsurların ortadan kaldırılmasına yarayacaktır. Bu sayede -özellikle çocuklar için- unutma ve çocuk için rüyasında gördüğü kötü bir kâbus olarak kalabilme yolu açılmış olacaktır. Tecavüzcüye en ağır ceza verilse bile, mağduru koruyucu önlemler alınmadığı takdirde, mağdurun bütün hayatını zehredilmeye devam eder. Kaş yapayım derken sadece gözü değil bütün vücudu mahvedilir.