Kadınlar kimi temsil eder?

18 Nisan seçimlerinin ilginçliklerinden biri de, çeşitli partilerin kadınları 'keşfetmeleri' ve kadın aday gösterme yarışları... Yıldız Ramazanoğlu, bu hassasiyeti yeterince göremediğini belirttiği partilere seslenerek, kadınların siyasette de varolduklarını, hatta birçok bakımdan erkeklere oranla öncelikli sayılmaları gerektiğini vurguluyor yazısında. Yarın, aynı konuda Yıldız Ramazanoğlu'nun yaptığı iki söyleşiyi yayınlayacağız.

YILDIZ RAMAZANOĞLU

Türkiye'de başımızdan aşağı sürekli 'irtica'ın boca edildiği, brifinglere boğulduğumuz yaz aylarında Amerika fenomenini anlamaya çalışıyordum. Bu vesileyle milletvekillerinin çeşitli konulardaki görüşlerini açıkladıkları özel Meclis Tv'yi izlemek için sık sık ekran başına oturdum New York'ta.

Ülkenin iç meselelerinin yanısıra, dünyanın her köşesi de sürekli gündemlerindeydi. Avrupa'daki gelişmeler, Rusya'daki ekonomik kriz, Fransa'yla İran arasındaki olası yakınlaşmalar, Ortadoğu, Asya ve Afrika'da olup bitenler dünyayı avuçlarında tutan bir edayla milletvekillerinin sürekli meclis gündemine taşıyıp tartışmaya açtığı konular. Neticede hedef birliği var ve tüm tartışmalar Amerikan halkının mevcut refahı daha iyi paylaşarak ve artırarak sürdürebilmesi için. Vekiller sadece kendi cinsiyetlerini ya da geldikleri etnik kökeni temsil etmek için orada değiller. Çıkarların ve temel hakların buluştuğu bir ortak zemin üzerinden herkes ötekini de temsil ediyor.

Missouri'den bir milletvekili, Latin Amerikalı vatandaşların sorunlarını aktarıyor, hak ihlallerini Missouri'de yaşananları ve halkın taleplerini dile getiriyor; bunların çözümlenmesi için bir dizi seçenek sunuyor her birinin artı ve eksilerini ortaya koyuyor. Milletvekilinin rengi Latin Amerikalılar gibi kahverengi değil, mavi gözlü ve sarışın bir adam.

California'dan Demokrat Parti Milletvekili Naney Pelos, Amerika'nın Çin politikasını masaya yatırıyor, ilişkilerin tarihine bir projeksiyon yaptıktan sonra Çin pazarındaki paylarını nasıl artırabileceklerine ve Amerikan halkı için bunun ne kadar hayati bir önem taşadığına dair uzun bir konuşma yapıyor. Çin'deki demokratik gelişmeleri hızlandırmanın onlara neler katabileceğinden söz ediyor (tabii çıkarlarına uygun düştüğünde en despotik rejimleri destekleyebildikleri de ayrı bir mevzu).

Cumhuriyetçi Parti'den David Dreier, Küba ve Wietnam'da yaşananları yeniden tartışmaya açıyor, dönemin tüm yöneticilerinin ruh hallerinin olaylara nasıl yansıdığını, yapılan hataları analiz ediyor. Konuşmalardaki atmosfere bakarsanız tüm dünya onların himayesinde ve egemenliğinde.

Başka bir gün, bir kadın sonra da bir erkek milletvekili, hamile kadınların işlerini kaybetme korkularını, araba kullanamama problemlerini, hangi açılardan desteklenmeye ihtiyaçları olduğunu psikolojik olarak rahatlatılmaları için neler yapılabileceğini konuşuyorlar. Anne adayları için yeni kanun teklifleri hazırlamışlar.

Beni en çok sarsan konuşmayı ise Cumhuriyetçiler'den New York Milletvekili Sue Kelly yapıyor. "Kosova yanıyor, orada akılalmaz insan hakları ihlalleri yaşanıyor, insanların hali perişan... Arkadaşlarımla bölgeye gittim, herşeyi gördüm, tanık oldum. Buna izin veremeyiz, gerekiyorsa güç de kullanılarak saldırılar derhal durdurulmalı. Bu bizim insanlık borcumuz" diyor ve Amerika'yı bir an evvel harekete geçmeye çağırıyor. Bunu geçtiğimiz ağustos ayında yapıyor. Türkiye henüz gündemine bile alamamışken, "Bizim Kosova"ya okyanusların ötesinden sahip çıkan Kelly'nin Osmanlıyı çağrıştıran sesi Türkiye'de iyice bulanan zihnimi yeniden netleştirmeme yardım ediyor.

Dış seyahati sadece eğlence ve alış-veriş şöleni olarak algılayan bazı üst düzey (!) kadınlarımızı hatırlıyorum, daha Güneydoğu'daki çadırlarda yaşama mücadelesi veren insanlarımıza "Haliniz nedir?" diyecek coğrafi bilince sahip olmayanlar, hangi tarihi misyonu üstlenip de Kosova dağlarında donan kadınların ve çocukların elini tutabilir?

Meclis'te ve tüm yönetsel etkinliklerde kadınlar da olmalı diye düşünüyorum. Çünkü artık tarihine soğukkanlılıkla bakıp muhasebesini yapabilen, ona gururla yaşlanarak bugününü üretebilen kuşaklar yetişti; her şeye rağmen yetişmeye de devam edecek. Kadınların duyarlılığı, şu çok horlanan duygusallıkları, önsezileri güç ve yetkiyle de buluşmalı.

Yine de mecliste ve tüm yönetsel etkinliklerde kadınlar da olmalı diye düşünüyorum. Çünkü artık tarihine soğukkanlılıkla bakıp muhasebesini yapabilen, ona gururla yaşlanarak bugününü üretebilen kuşaklar yetişti; her şeye rağmen yetişmeye de devam edecek. Kadınların duyarlılığı, şu çok horlanan duygusallıkları, önsezileri güç ve yetkiyle de buluşmalı. Seçimler yaklaşıyor. Şimdiden herkes oy için kadınlara yatırım yapmaya başladı. Görünen o ki çeşitli gerekçelerle yıllardır kadınlara geçit vermeyen Fazilet Partisi bu sefer de kadın seçmenini sarışın vekillerle avutmaya çalışacak. Oysa özellikle son bir yıldır yaşanan onmaz acılardan sonra kadınlar gönüllerindekileri birebir anlayıp meclis gündemine taşıyabilecek, kamuoyuna en doğru bir şekilde aktarabilecek başörtülü vekillerle de temsil edilmek istiyorlar.

Otuz senedir hâlâ kadın milletvekili olsun mu, olursa başörtülü olabilir mi tartışmaları... Vekiller bu bölge halkının, bir kesimin desteğiyle gelirler, seçim sistemi gereği. Fakat neticede bütün toplumun vekilleridir. Vekil adayları merkez yoklamaları, delege seçimleriyle belirlenemedikten sonra halkı birebir temsil edemezler. Bu noktada büyük bir halk desteğini yanına alabilecek kadınlara karşı cins ayrımcılığı uygulayarak onları engelleyenler vebal altında kalacaklardır.

Tesettürlü kadınların bütün barikatları iman, azim ve özveriyle aşarak elde ettikleri, tüm toplumun kalitesini yükseltecek birikimlerini, taleplerini birinci elden yaşamaya taşımaları kaçınılmazdır. Bu zenginleşmeyi hafife almak, ertelemek, polemik konusu yapmak, "siyaset kurtlar sofrası" diyerek kadınlarda tereddüdler yaratarak caydırmaya çalışmak, ülkeye vakit kaybettiriyor. Fazilet Partisi ve hatta BBP, milyonlarca kadının temsil etme ve temsil edilme hakkına saygı göstermeli; emaneti ehliyetle taşıyacak kadınların önünü açmalıdırlar artık.

Yaşamımızın her anını siyaset belirliyor; çocuklarımızın geleceğini belirlemede bile ebeveynlerin inisiyatifi minimize edilmeye çalışılıyor. Bu koşullarda kadınların aktif siyasete katılması, toplumun tüm kapasitelerini kullanmaya dair atılmış önemli bir adım olur. Kadınlar erkek taklidi yapıp yumruklarını masaya vurup en haşin tavırlarını takınarak değil, neyseler ve kimseler o olarak toplumsal katılımdaki zenginliği sağlamalılar. Evlerde oluşturdukları uzlaşmayı, huzuru, düzeni ve sevgiyi neden ülke yönetimine taşıyamasınlar?

Bu kadınların öyle kotalarla gelmeye de ihtiyaçları yok, kimsenin eteğini öpmeye de. Onlar yollarını açacak, kervanlarını yolda dizecek siyasal birikime sahipler. Buna rağmen erkekler için hiç bahsi geçmeyen ehliyet ve liyakat kavramlarının kadınlar sözkonusu olunca gündemden düşmemesi düşündürücü. Özellikle de Fazilet Partili kadınlar üst düzey partililerin yukarıdan, sınayan, not vermeye kalkan tavırlarını, vesayet altında tutulmayı, kimileri tarafından laikliği kurtarma, kimileri tarafından da naif oldukları gerekçesiyle koruma ve kollama adına toplumsal hiyerarşinin en altına yerleştirilmeyi kararlılıkla reddetmeli, artık kendi gözleriyle dünyaya bakmalılar. Tabii söyleyecek sözleri, üretilmiş projeleri varsa ki bu noktada azımsanmayacak bir mesafe katedildiği de bir gerçek.

İnsanlar homo ekonomicus oldukları kadar homo politicus'turlar aynı zamanda. Siz politikayla ilgilenmeseniz de o sizinle ilgileniyor, size bu dünyayı dar ediyor.

Siz meclisteki insanlarınızın çeşitliliği kadar büyüksünüz. Gündeminiz kadarsınız. Konuşulan konular, üretilen kararlar size ülkenin ve dünyanın ne kadarını getirebiliyorsa o kadarsınız. İnsan ve gündem portföyünüzün zenginliğidir büyüklükte en çok belirleyici olan.

Birileri Türkiye 'büyük devlet' diyor. Büyüklük nüfusla, yüzölçümüyle olmaz, biz büyüğüz demekle büyük olunmuyor. Bunu "öteki"lerin söylemesi anlamlı olur; "el övsün" denir Anadolu'da. Meclis toplumun bir aynası. Korkaklığımızı, kaypaklığımızı, bencilliğimizi, kendimize olan saygımızı ve inancımızı, kararlılığımızı velhasıl her şeyimizi yansıtan bir ayna... Siz meclisteki insanlarınızın çeşitliliği kadar büyüksünüz. Gündeminiz kadarsınız. Konuşulan konular, üretilen kararlar size ülkenin ve dünyanın ne kadarını getirebiliyorsa o kadarsınız. İnsan ve gündem portföyünüzün zenginliğidir büyüklükte en çok belirleyici olan.

İncirlik'ten kalkan uçakların kardeşlerimize bomba yağdırmasını Türkiye kamuoyunun nefretle karşıladığını Semanur'un bizim vatandaşımız olarak Fransa'da yaşadıklarının bizi ne kadar rahatsız ettiğini, dostluk ve güven duygularımızın zedelendiğini söyleyemiyor, onları kınayamıyorsak, Doğu Türkistan'daki Müslüman kıyımına son verilmesi yönünde bir görüş bile bildiremiyorsak, vekillerimiz kadın ya da erkek olsunlar, kim değer verir, kaale alır onları hem iç politikada hem de şu küçülen dünyada.

Türkiye'deki milletvekili adayı hanımlar Sue Kelly'yi Kosova üzerinde çalışmaya sevkeden bilinci çözebilirlerse, kadınların kimi temsil ettiğini, neye talip olmaları gerektiğini, hangi politik izleğin modern vasileri olduklarını görebilirler.