Kozmolojik döngüdeki hayat

Kozmolojik argümanı duydunuz mu? Birçok filozof ve âlim bunun üzerine farklı yorumlarda bulunmuş, ontolojik anlamda çığır açıcı teoriler geliştirmişlerdir. Çok sevdiğim İslam filozoflarından İbn-i Sina’nın bu argümanı ele alışı ile hayatın içerisinde yaşadığımız çoğu şeyi entegre ederek anlatmaya çalışacağım.

İlk önce İbn-i Sina’nın kozmolojik argümana dayalı görüşlerinden bahsedeyim;

“Neden sonuç ilişkisine dayalı nedensellik zincirine bağlı bir anlayış bu. Her şeyin nedeninin ya kendisi ya da başka bir unsura dayalı olması… Hiçbir şeyin nedeni kendi kendisi olamaz ve şeylerin nedensellik zinciri sonsuza kadar gidemez. Dolayısıyla nedensellik zincirinde ‘sonradan gelen nedenler’in varlığı bir ‘ilk neden’e dayanır. O halde, nedeni başka şeyler olan şeyler zinciri sonlu olmalıdır. Tüm var olan şeylerin nedeni, ancak nedeni kendisi olmayan bir yerde durmalıdır. Bu da ancak Tanrı olabilir.”

O dönemin filozoflarının gayesi başta Tanrı’nın varlığını ispatlayıcı deliller sunmak ki gerçekten sundukları deliller, felsefe alanı başta olmak üzere birçok alanda ilmî dünyaya yadsınamayacak kadar büyük katkısı olan deliller… Ve buna benzer daha birçok ilmî nitelik taşıyan bilimsel ispatlar da varlığı ile rehber olmakta.

Bunun sizin anlatacağınız konu ile ne ilgisi var? diye sorabilirsiniz.

Durun, hemen başlıyorum.

HERŞEY NİHAYETİNDE BAŞA DÖNER

Hayat içerisinde yaşadığımız birçok şey, temelinde bu kozmolojik argümana benzer şekilde döngüsel hareket ediyor aslında. Nasıl mı? Her şeyin belirli zaman sonra tekrar başa döndüğünü fark ettiniz mi?

Bir kadın ve bir erkekten oluşan iki kişilik aile üyesi sayısının iki iken üç, dört, beş ya da daha fazla olduktan sonra tekrar ikiye dönüşmeye başladığını, çocuk benliği ile dünyaya ve hayata adım atan insanoğlunun, yetişkinlik ve anne- baba benliklerini yaşadıktan sonra tekrar çocuk benliğine dönmeye başladığını, bebekliğinde hiçbir donanımı olmayan ve hayatı evin içerisinde geçen insanoğlunun eğitim hayatına başlaması ve devamında iş hayatına girmesi ile süren serüveninin emeklilik ile tekrar bebeklik dönemine benzer şekilde evde geçen bir hayata dönüşmeye başladığını, her şeyin zıddı ile mana kazanması anlayışına bağlı olarak bir şeyi anlamlandırmak için zıddını tecrübe ettikten sonra tekrar o şeye dönülmesini, her doğanın bir gün yeniden geldiği yere tekrar dönmesini, topraktan gelip toprağa gitme döngüsünü…

Belki de biraz daha düşünmek gerekir. Sizce de bütün bunların kozmolojik argümanı hatırlatan bir tarafı yok mu? Dikkat edersek, var olduğunu anlayabiliriz.

HİÇBİR ŞEY KALICI DEĞİLDİR

Peki, hayatta yaşadığımız çoğu şey bir döngü içerisinde ilerliyor ve her başlayan şey, bir gün başa (bir nedene bağlı olarak) dönen bir nedensellik zinciri ile hareket ediyor ise hiçbir şeyin kalıcı ve devamlı olmadığını da böylelikle anlayabilir miyiz?

Her derdin, tasanın ve kötülüğün bir gün bitip, yerine iyilik ve güzelliklerin geleceğini, ayet-i kerimede söylendiği gibi: Her zorluktan sonra bir kolaylığın olacağını, unutmam ya da unutamam dediğimiz ne varsa sanki hiç yaşamamışız gibi onları unutacağımızı, kabulleneme-

diklerimizi kabulleneceğimizi, bitmez dediğimiz her ne varsa bir gün biteceğini ve dahası… Sizce de anlayabilir miyiz? Cevap sizde…

Tarihte ilim dünyasına yenilik getiren, bilime ışık tutan ve bizleri her yönden düşündürüp doğruya ulaşmamıza yardımcı olan İslam âlimlerinin argümanları ele alışları önemli bir yere sahip ve bilimsel olarak da ispatlandığı herkes tarafından bilinmekte. O halde önemi büyük olan bu argümanların hayatımızdaki yerini idrak etmeye çalışıp, birçok şey arasında nedensellik ilişkisi kurmak da bu anlamda manidardır diyor ve değerlendirmeyi siz değerli okurlara bırakıyorum.