Nilgün öğretmenin onuru BAŞÖRTÜSÜ

Uzun yıllar ev kadını olarak yaşadıktan sonra, topluma olan borcunu ödemek gibi halis bir niyetle öğretmenlik mesleğine atılan Nilgün Aydın'ın inançları gereği tercih ettiği tesettürü, 28 Şubat sürecinde 'Devlet'e takıldı. Aydın, tesettürlü olmanın bedelini çok ağır biçimde ödedi. Daha doğrusu ödettirildi. Başörtülü olduğu gerekçesiyle hakkında soruşturmalar açılan, bir okuldan diğerine sürüklenen Aydın, karşılaştığı muamelelere tahammül edemeyerek istifa etti. Ancak, istifa ettikten 3 ay sonra Bakanlık onayı ile meslekten çıkarılma cezasına çarptırıldığı kendisine bildirildi. Aydın hakkında verilen bu karar, Milli Eğitim Bakanlığı bürokrasisinin nasıl bir karmaşıklık içinde olduğunu gösteren önemli bir belge niteliği de taşıyor. Yetkililer, başlarını açan öğretmenlerin görevlerine devam edeceklerini açıklamalarına rağmen çok sayıda öğretmen başlarını açtıkları halde cezaya çarptırılmaktan ya da açığa alınmaktan kurtulamadılar. Yüzlerce öğretmen ise yetkililerin, "Eğer istifa etmezseniz meslekten çıkarılıcaksınız. Bir daha kamu görevine giremeyeceksiniz" şeklindeki baskılar üzerine istifa ettti. Komik ve bir o kadar da ironik bir biçimde, istifa ettikleri halde meslekten çıkarılan öğretmenlerden birisi de Nilgün öğretmen. Olayın şokunu hâlâ üzerinden atamayan Nilgün öğretmen devletin bu uygulamasını anlamakta güçlük çekiyor. Devletin istifa hakkını kullanan bir yurttaşını üç yıl kamu görevi yapamama gibi bir cezayla cezalandırmasındaki mantığı anlamak gerçekten güç. Olayın moral, maddi, hukuk ve etik boyutları yanında daha da önemli boyutu başörtülü yurttaşların kişiliklerine yapılan saldırılar. Nilgün öğretmenle yaptığımız söyleşide bu akıl almaz uygulamalar hakkında ilginç bir öyküye tanık olduk.

Siyasal Bilimler Fakültesi Kamu Yönetimi Bölümü'nden 1980 yılında mezun oldum. Uzun yıllar ev kadını olarak yaşadım. Milli Eğitim Bakanlığı yetkililerinin "Büyük ölçüde öğretmen açığımız var. Üniversite mezunlarını öğretmen olmalarını istiyoruz. Formasyon da aramayacağız" demeleri üzerine bunu bir çağrı olarak kabul ettim. Çocuklar da büyüdüğü için bu görevi rahatlıkla yapabileceğime inandım. Bunca yıl okuduk, devletin okullarında eğitim aldık. 1997'de bu çağrının üzerime bir sorumluluk yüklediğine inandım ve tesettürlü olarak başvurdum. Bu görevi topluma bir vefa borcu olarak görüyordum. Bir yıl yedekte bekledim. Daha sonra tayinim çıktı. Gittiğim okulda bana sorun çıkarıldı. Görev verilmedi. Ben de ilçe milli eğitim şubesinden görevlendirme istedim. Bir okulda İngilizce öğretmeni olarak göreve başladım. Başörtülü olmam nedeniyle ifadem alındı. Görev yaptığım okulda hakkımda şikayette bulunuldu. Derslerde dinî propaganda yaptığım şeklinde yalan yanlış bilgilerle öğrencilerimden dilekçe toplamaya çalıştılar. Bazı parti şubelerine şikayet edildim.

Daha sonra bana geçici görevlendimenin sona erdiğini söylediler. Bunun üzerine kadromun bulunduğu Alibeyköy İlköğretim Okulu'na geri gönderildim. Orada da 10 gün kadar bekletildim. Bu arada stajyerliğimin kalkması için "Başını aç, hemen müfettiş çağıralım, stajyerliğini kaldıralım" dediler. İlköğretim okulu olduğu için sınıfta başımı açıyordum. Ancak teneffüslerde rahatsız olmaya başladım. Tekrar örtülü olarak derslere girmeye başladım. Bu arada, sorunlar katlanarak artıyordu. Deprasyona girdim, 10 gün rapor aldım. Döndüğümde sınıfım benden alınmış, bir başka öğretmene verilmişti. 15 gün kadar öğretmenler odasında oturup bana bir görev verilmesini bekledim. Tekrar geçici görevlendirme ile Kemerburgaz Eyüp Ticaret Meslek Lisesi'nde göreve başladım. İyice bunalmıştım. Bu şartlarda tesettürlü olarak görev yapamayacağımı anladım ve istifa hakkımı kullanarak istifa ettim.

Siyasal Bilimler Fakültesi Kamu Yönetimi Bölümü mezunu. İlginç bir hayat öyküsü var. Orduda uzun yıllar görev yapan emekli bir asker kızı. Üniversiteyi 1980 yılında bitirdikten sonra tesettürü tercih etti. Uzun yıllar ev kadını olarak yaşadı. 1997 yılında Milli Eğitim Bakanlığı yetkililerinin, "Öğretmen açığımız had safhada. Üniversite mezunlarını görev çağırıyoruz. Formasyon aramayacağız" şeklindeki çağrıdan kendisine görev çıkardı ve başvuruda bulundu. Aydın'ın bilinçli bir yurttaş olarak yapmış olduğu başvurunun 28 Şubat sürecine denk gelmesi bir talihsizlikti. Başörtülü olduğu gerekçesiyle hakkında soruşturmalar açılan, bir okuldan diğerine sürüklenen Aydın, karşılaştığı muamelelere tahammül edemeyerek istifa etti. Ne var ki evli ve iki çocuk annesi Nilgün öğretmenin çilesi burada bitmedi.

İstifam kabul edildi, maaşımı geri aldılar. Ancak garip bir şekilde 3 ay sonra görevden alındığıma dair bana yazı geldi. İşin özeti bu. O kadar insanın içindesiniz, affedersiniz, orada bir hilkat garibesi gibi muamele görüyorsunuz. Öğretmenler odasında sözlü tacizlere uğradım. Bir arkadaş "Nasıl böyle oturabiliyor burada" dedi. Tabii bütün bunlar insanı son derece huzursuz ediyor ve bu huzursuzluk doğal olarak aile yapıma, eşime ve çocuklarıma yansımaya başladı. Sadece ben değil, birçok arkadaşım bu müessif olaylardan ötürü çok yıprandı ve tedavi görenler oldu.

Başta hiçbir sorun yoktu, meslektaşlarımızla gayet iyi dialoglar içinde çalışıyorduk. Ta ki bir genelge ortaya çıkana kadar. Her şey bir anda bıçak gibi kesildi. O zaman her hareketimiz göze batmaya, diyaloglarımız kesilmeye başladı. Tabii çok üzülen arkadaşlarımız her zaman oldu. Amirlerimiz de bize göz yumdukları takdirde suçlu duruma düşürülmekten çekindiler ve bizler için acı günler başladı. Bazı insanlar, benimle uğraşmayı kendilerine bir borç bildiler. Sosyal demokrat olduğunu söyleyen bazı meslektaşlarım bunu boyunlarına bir borç olarak gördüler. Sözlü sataşmaların yanısıra şikayetlerde bulunanlar oldu. Bu çok acı verici bir olaydı. İnsanlar arasındaki güven duygusunu, kardeşlik duygusunu tahrip ediyordu.

Evet. Genelgeye kadar her şey normaldi. Genelge ile bir anda suçlu duruma düşürüldük. Birileri bize suçlu demişti ve çoğu kimse de bu koroya katıldı. O zaman insan üzülüyor: "Ben bu insanlara ne yaptım?" Hiçbir şey. Maalesef insanları birbirine karşı cepheleştirdiler.

İnsan böyle bir şey tahmin edemiyor ki. Eğitim seminerlerimiz vardı. Öğretmenlere pedagojik bilgiler veriliyordu. İlk günler hiçbir sorun yoktu, gidip geliyorduk. Ancak bir gün bana hemen seminer salonunu terketmem söylendi. Bazı gazetecilerin okul okul dolaşıp başörtülü öğretmenleri tespit ettiklerini söylediler. Bir anda kendimi apar topar dışarda buldum. Neye uğradığımı şaşırmıştım, aşağılayıcı bir durumdu. O seminerlere pantolunlu, askılı bluzlu ve yırtmaçlı arkadaşlarımız rahatça katılırken, bizim böyle bir muameleye tâbi tutulmamız korkunç bir olaydı.

Bütün bu olanları kişiliğime bir saldırı olarak gördüm. Bu nedenle epey yaralandım. Bize devlet bir talepte bulunmuştu, biz de sorumlu yurttaşlar olarak bu çağrıya katılmıştık. Bundan başka bir amacım da yoktu. Ama dediğim gibi, sürtüşmeler, sözlü sataşmalar nedeniyle moral açıdan oldukça yıpranmıştım. Yakın çevrem de istifa etmemi telkin ediyordu. Artık kaldıracak gücüm de kalmamıştı. Bu nedenle istifa ettim. Belki bir başka göreve geçebilirim diye düşündüm. Madem yürümüyor, madem beni bu şekilde kabul etmiyorlar, istifa edeyim dedim.

Böyle bir devlet olur mu kardeşim? İstifa ettikten üç ay sonra bana meslekten çıkarıldığıma dair bir yazı geliyor. Bu tam anlamıyla bir ceza. 3 yıl hiçbir kamu görevi talebinde bulunamıyorsunuz. Ne diyorlardı; "Başınızı açın, hakkınızdaki tüm soruşturmaları sileceğiz. Ya da istifa edin." İstifa ettik kardeşim. Daha ne istiyorsunuz? Hayır yetmiyor. Meslekten çıkarma cezası veriyorlar. Belki ilerde insanlar ağır ekonomik koşullar nedeniyle fikir değiştirip, başlarını açıp başka bir göreve başlayabilir. Bu insanların hayatıyla oynamaya ne hakkınız var?

İstifadan sonra moral olarak çok sarsıldım. Bir anda öğrencilerinizden kopuyorsunuz. İnsan sanki çocuklarından kopartılmış hissine kapılıyor. Bir öğretmenin öğrencilerinden kopartılması kadar korkunç bir olay düşünemiyorum. Öğretmen olanlar bunu çok iyi anlarlar. Gece rüyalarımda kendimi öğrencilerime ders verirken görüyordum. Kendime başka meşguliyetler bulmaya çalıştım. El sanatları gibi birtakım kurslarla kendimi meşgul etmeye çalıştım.

Kardeşim ben adam öldürmedim, hırsızlık yapmadım. Yüz kızartıcı bir suç işlemedim. Hakkımda açılmış bir adli takibat yok. Hayatımda mahkeme yüzü görmedim. Nasıl oluyor bu? Birbirinden kopuk bir sistem. Bir birimi istifamı kabul ediyor, bir birimi hakkımdaki soruşturmayı sürdürüyor, bir birimi ise beni görevden alıyor. Böyle karmakarışık bir olay. Bir birimin yaptığından diğerinin haberi yok. Herkes bir şeyler yapıyor.

Benim atalarım Kurtuluş Savaşı'nı inancımızın verdiği motivasyonla kazandılar. Onların o gün takdir gören inaçları nedeniyle benim bugün farklı bir muamele görmem elbette çok üzücü. Ve etkisini uzun bir süre hissedeceğim. Tesüttürü tercih etmem çok kolay olmadı. Bu tamamen benim kişisel bir tercihim. Böyle yaşamaktan mutluluk duyuyorum. 19 yıldır bu şekilde yaşıyorum.

Çağdaşlığı bir örtüye indirgeyen ve sembolleştiren bir zihniyeti anlayamıyorum. Ben onlardan daha çağdaşım, bundan da eminim. Ancak şunu söylemeliyim ki kendimi aşağılanmış hissetmiyorum, bir hilkat garibesi hiç değilim. Sadece bana yapılan davranışların karşısındayım. Hiçbir onurlu insan kendisine yapılan bu muameleler karşısında sessiz kalamaz. Çünkü bunları hakedecek hiçbir şey yapmadım.

Bana yapılan muameleler karşısında sessiz kalamam. Bu onların gerekçelerini kabul etmek anlamına gelir. Ben hiçbir suç işlemedim. Birileri kalkıp sen suç işledin diyor. Elbette yasal zeminlerde hakkımı arayacağım, bir köşede oturup kaderime razı olmayacağım. Bu aynı zamanda bir insan hakları mücadelesidir. Kimsenin kimseyi inançlarından ötürü horlamaya ve farklı bir muamele yapmaya hakkı yok. Her ne kadar hukuka olan güvenim sarsılmış olsa da adalete olan inancım tamdır. Bir gün adaletin tecelli edeceğine inanıyorum.