Ortadoğu''da iki ortak Katar ve Türkiye

Osmanlı zamanında Basra vilayeti içerisinde olan Katar gerek sosyo -kimliksel yapısı gerekse eğitim ve medya alanında yaptığı yatırımlar ile dünyanın ilgisini çekiyor. Körfez- de 2 milyona yakın nüfusuyla Katar Ortadoğu''da uluslararası platforma çıkmayı başardı. İç siyasetin verdiği rahatlığın dinamizmini dışarıya karşı kullanan Doha yönetimi Filistin başta olmak üzere; Mısır, Türkiye ve Suudi Arabistan ile yakın işbirliği içerisinde yer alıyor.

Bu eğilim Arap Baharı sürecinde Libya ve Suriye sonrasında Filistin konularında farklı kırılmaları bizlere gösterse de başarılı oldu. Arap ülkelerinde süre gelen olaylar karşısında yeni oluşan iktidarcıkları bir sütun içerisine yerleştiremeyen Batılılar; Türkiye, Katar gibi daha geçişlerde arabulucu olabilecek ülkeleri yanında buldu. Özellikle sivil toplum kültürünün olmadığı Ortadoğu ülkelerindeki bu sancılı geçiş Katar gibi dış politikasında yeni argümanlar geliştirebilecek devletleri ön plana çıkardı. Oysa ki Katar, diğer Arap ülkelerine nazaran etkili politikalar izlediği gibi körfezin de en pragmatik ve özgün dış politikasını izliyor. Genç bir devlet olmasına karşın Ortadoğu meselelerinde çoğu kez adı geçmekte olan Katar''ın tek bir ülke ya da kurumla değil, uluslararası platform da denge politikası güttüğü görülüyor.

Katar ve dış politikasını diğer Arap devletlerine nazaran öne çıkan bu eğilimler: (1) Ekonomisinin büyük bölümünü oluşturan doğalgaz rezervleri ve petrolünün kavramsallaştırarak ''Petro-diplomatik'' bir unsur haline getirmesi, (2) Eğitim, medya sektöründeki hızlı kalite artışı nedeniyle genç nüfusun beyin göçü, (3) Çok yönlü dış politikasında ülkeleri ayrı parametreler arasında tutuyor olması, (4) İdari yapısının Krallık olması sebebiyle de siyasal sistem içerisindeki çeşitli- demografik yapıları birleştirerek hızlı karar alma, (5) Gelişen ekonomisi ve siyasal yaşamı ile uluslararası platformlara açılma istediği, (6) Medya sektöründeki gelişimlerle siyaset de yeni bir ''Medya-diplomasi'' dili kullanmasıdır. İşte tüm bu ve buna benzer durumlar sebebiyle de Emirliğin aktif şekilde desteği körfezin bu ülkesini dünyaya açmıştır.

Müslüman Kardeşler, Libya müdahalesine destek, Filistin''e mali yardım, Suriye muhaliflerin yeniden reform edilmesi süreci ve son olarak Taliban''ın Doha''da bulunan ofisinin tekrar açılması Katar''ı biraz daha ön plana çıkardı. Arap Ligi''ne karşı tutum, İsrail''e sert çıkış Katar''ı fonksiyonel çözüm ortağı yapacağı gibi pratik ve dengeli politika üretmesinin devam edeceği sinyallerini taşımaktadır.

Ayrı artezyen içerisinde tüm bunları inceleyen Katar bunu ticari, kültürel ilişkilere yansımasına fırsat vermiyor. Diğer yandan Suriye muhalefetinin yeniden yapılandırması konusunda dünyanın mutabıka vardığı Doha toplantısı Katar''ın çok yönlü-esnek yapısını dünyaya göstermiş durumdadır.

Körfezin bu tanıtıcı etkisini hızlı bir şekilde gerçekleştirilen bir diğer fenomen ise şüphesiz Al Jazeera''dir. Bugün küresel ölçekli medya odağı haline gelen Körfez''de bu şirketlerin Katar''a önemli avantajlar sağladığı görülüyor.

Başbakan Erdoğan''ın Katar gezisinde ele alınan Suriye krizi ve enerji antlaşmaları konuları ise Türk-Katar ikili ilişkilerinde ticaret hacminin daha da genişletilmesine yönelik atılmış bir adım. Suriye''deki insanlık dramına katkılarını esirgeyen bu krallığın Ortadoğu da ele aldığı politikaların Türkiye ile paralel oluşu çoğu zaman Ankara''nın da elini güçlendiren birer etken olarak görülüyor. Özellikle El Fetih ve Hamas konusundaki son uzlaşma konuları görüşülürken, ana konu Suriyeli sığınmacıların geleceği hakkındadır. BM yetersiz kaldığı ve kapasitenin artık aşıldığı Suriyeli sığınmacılar için Katar- Türkiye iş birliği ve katkıları ilişkilere de yeni bir sayfa açacaktır.