Sezai Karakoç

Ludingirra'nın Sezai Karakoç dosyasında, "Sezai Karakoç Kaçıncı Oğul" isimli yazısıyla dilbilimci Necmiye Alpay 'Masal' isimli şiirdeki farklı öyküleri olan 'oğul'ları ele alarak ikinci, beşinci ve yedinci oğullarda 'farklı dönemlerin Sezai Karakoçlar'ını görme' imkanının bulunduğunu vurguluyor. Karakoç şiiri için 'daha en baştan yüksek bir yerden başlıyor' diyen Alpay, kendisini bu tesbite götüren mısralara örnek olarak Yağmur Duası'nı işaret ediyor:

"Göğe hükmetmekten kolay ne vardı"

Akademisyen Baki Asiltürk'ün yorumu şöyle: "Sezai Karakoç'un şiirlerinde imge sağanağı ve lirizm, Körfez/Şahdamar/Sesler ve Ateş Dansı'nda toplanmış. İmgelemdeki yoğunluk bakımından Körfez/Şahdamar/Sesler adlı eserleri diğerlerine nisbetle daha belirgin ve 'imge patlaması' şeklinde ifade edilebilecek düzeyde de başarılı."

Edip Cansever, Ece Ayhan, Turgut Uyar gibi isimleri Sezai Karakoç'un şiiriyle karşılaştıran Ayhan Kurt: "Türkçe şiirden Karakoç'un budanması da Türkçe şiirin varlığını sorgu konusu yapacaktır dersek, hiç de abartı sayılmaz bu. Çünkü Karakoç hesaba katılmadan Türkçe şiirin (deyimi İbni Haldun'dan ödünç alıyorum) 'asabiyesi'ni anlamak mümkün değildir."

Tahir Abacı soruyor: "Karakoç öncülüğü olmasaydı Türkiye'de İslamcı düşünce çizgisinde manzumeyi aşmışlık düzeyi şimdilerde nice olurdu?"

Kemal Bek: "Uzun şiir ve anlatının 'dar kalıpları' içine sıkışmak gibi bir kaygısı yoktur; o şiirini, Necip Fazıl'ın uyağın götürdüğü yere gittiği gibi, özgür çağrışımların ve imgelerin peşinden giderek kurar" diyor.

Orhan Kahyaoğlu, Ece Ayhan ile Sezai Karakoç'u İkinci Yeni şairleri arasında, resmi dayatmalara karşı buluyor. Karakoç'un 'modernite tavrını dışladığını' söyleyen Kahyaoğlu: "Modernist kırıntılar, kendine has dilsel duruşla yok edilip, yeniden ve farklı ideolojik kodlarla dünyaya getirilir. Karakoç'un deyimiyle de diriltilir" diyor.

Selim İleri, Karakoç'un şiiriyle tanıştığı günü anlatarak başlıyor. Şairin Yunus Emre'si için 'bana ufuk açtı' diyen İleri, Mehmet Akif adlı kitabı için de şunları ekliyor: "Batılılaşmadan, ta Tanzimat'tan yola çıkar; yakın tarihimizde bazı köşebaşlarını, deyiş yerindeyse, paradoksal acıdan özümser, özümsetir."

Levent Dalar yazısında Sezai Karakoç'u, eve dönmek için ormanda ilerlerken, sahiden de arkasında bıraktığı çakıltaşlarını toplayan karakter olarak gördüğünü anlatıyor. Cem Taylan, Orhan Veli, Ebubekir Eroğlu, Attilâ İlhan, Ezra Pound gibi pekçok şairi Sezai Karakoç ile aralarındaki farkları ve benzerlikleriyle işliyor.

Baki Asiltürk: "Monna Rosa şiiri, ileride şiirde imgeyi temel alacak olan bir şairi haber vermektedir. En çok tanınan ve yaygınlaşan ilk bölümünden başlamak üzere şiir, yer yer duygusal kaymalar göstermekle birlikte, sağlam bir imge temeli üzerine bina edilmiş sırça köşkler gibidir. Bu sırça köşkün kapıları ve pencereleri daima yarı aralıktır, hiçbir zaman sonuna kadar açılmaz."

Ayhan Kurt: "Sezai Karakoç'ta İslâm anlayışı 'ideoloji'ye indirgenmiş değildir. Bunu sağlayan en önemli unsur, bütün bir İslâm tarihi boyunca büyük çatışmalara, tamir edilemez kutuplaşmalara ve tefessühe sebep olan, zahiri-batıni ikiliğinin Karakoç tarafından aşılmaya çalışılmasıdır.

Kemal Bek: "II. Yeni şairlerinin, dilin ve şiirin kurallarına Garip'ten daha köktenci olarak 'başkaldıran' biçemlerine, 'referanslarını' yaşamın 'tiraji-komik' çelişkilerinden alan içeriklerine karşılık Sezai Karakoç'un dili ve biçemi daha 'uslu', içeriğindeki 'geleneksel' öğelerle daha 'dramatik'tir ve II. Yeni'nin çoğu kez kaçındığı 'anlatı'yı gözüpek bir tavırla kullanmaktan çekinmez."

Orhan Kahyaoğlu: "Sezai Karakoç resmi olmayan bir dili kurmuştur. Ancak, tüm boyutuyla bir karşı-dil'in de bu dönem şiirlerinde temellerini oluşturmuştur. İlk kitaplarındaki modernite tavrını tam manasıyla bu dönem dışlamayı hedeflemiş, şiirsel açıdan ciddi bir sıçramayı başarmıştır."

Levent Dalar: "Sezai Karakoç'un şiiri, bütün ele alındığında, yönetilenin maruz kaldığı baskıya değişik biçimlerde, ama hep aynı özle karşılık verişi, canhıraş bir isyan çığlığı olarak kabul edilebilir. Bu öyle çoksesli bir çığlıktır ki, durduğunuz yere göre birçok değişik sese benzer. Acılar içindeki bir köleye yardıma yetişen bir kahramanın, silahına davrandığında ağzından çıkana Mecnûn'un Kâbe'de aşk acısı içinde daha çok acı isterken, Allah'a niyazında bir son hıçkırığa..."