Sivil darbeciliğin evrimi

Gezi''nin sihirli sözcüklerinden biri kuşkusuz ''yeni''ydi. Sosyologlar, siyaset bilimciler ve daha çok da gazete yazarları ağız birliğiyle ''yeni gençlik,'', ''yeni kuşak'', ''yeni sivil hareket'' ve ''yeni Türkiye'' analizleri yaptılar, biz okuyucuları, izleyicileri yeni bir sosyal-siyasal olguyla karşı karşıya olduğumuza inandırmaya çalıştılar. Hatta ''yeni'' sözcüğüne o kadar çok vurgu yaptılar ki, bir an, Bakire Meryem''in İsa''ya gebe kalması gibi mucizevi, tarihi bir olayla karşı karşıya olduğumuzu düşünmeye bile başladık. Oysa ortada iddia edildiği kadar ''yeni'' sosyolojik, siyasal bir gelişme veya bulgu yoktu. En azından bana Gezi olayı ve son gelişmeler ''yeni'' görünmedi; aksine Gezi, bana yakın tarihimizden çok tanıdık geldi.

Analistlerimizin ''yeni''ye bu kadar aşırı vurgu yapmasının elbette özel bir nedeni var; bu da ''eski''yi gözlerden uzak tutmak. ''Eski''den kastım tabii ki yakın tarihimiz. Peki Gezi yakın siyasi tarihimizde neler var dersiniz? Bence orada seçilmiş hükümetlere karşı girişilen askeri-sivil darbeciliğin zengin bir hazinesinden başka çok az şey bulunuyor. Gezi''yle birlikte başlayan sürecin yapısını ve özelliklerini –bütün sosyal ve siyasal süreçlerde olduğu gibi- tarihi bağlamından kopararak ele alamayız. Gezi olayları kökleri yakın tarihimizde olan toplumsal ve siyasal olayların devamı niteliğinde gelişmiştir.

Evet Gezi; Refah Partisi''yle başlayan, 28 Şubat''ta kesintiye uğramasına rağmen AK Parti oluşumuyla siyasal iktidara gelen dindarlara karşı resmi toplumun -Cumhuriyet''in laik elitlerinin ve ''makbul'' vatandaşlarının- demokratik-anti demokratik itirazlarının bir devamıdır. Bu ana gövdeye siyasal iktidardan rahatsız olan, toplumun değişik kesimlerini de eklemek mümkün. Seçilmiş hükümetlere, yeni yönetici sınıfa karşı resmi toplumun geliştirdiği itirazlar –askeri, post-modern ve sivil darbecilik biçiminde- bir değişimden geçiyor.

Çok partili hayata geçtiğimiz yıllara kadar uzatabileceğimiz ''yakın tarih''in son halkasını Cumhuriyet Mitingleri adı verilen süreç oluşturuyordu. Seçilmiş hükümete karşı askeri darbe seçeneği olasılık dışı kalınca, darbe girişimleri de ''sivil'' bir özellik kazandı. Önceleri askeri darbelere zemin oluşturan ''toplumsal yöntem'', bu kez asıl yöntem olarak ön plana çıktı. Bunun ideolojik-siyasi çerçevesini, 28 Şubat''ın önde gelen isimlerinden emekli General Doğu Silahçıoğlu -Cumhuriyet Mitingleri sırasında- gayet ayrıntılı bir şekilde çizmişti. Silahçıoğlu, AKP''yi iktidardan uzaklaştırmak için ''basın, üniversiteler, gençlik, meslek kuruluşları ve halkın da içinde yer alacağı geniş bir cephenin oluşturulmasını'' istiyordu. Şöyle diyordu Silahçıoğlu: ''Atatürk Cumhuriyetini savunan ''ulusal cephe''nin tüm yandaşları meydanları doldurmalı; milyonlar nereye gerekiyorsa oraya yığılmalı, nereye gerekiyorsa oraya çıkarılmalıdır...''

İsmet İnönü''nün Menderes''e karşı uyguladığı taktiklerden de faydalanan Silahçıoğlu''nun önerdiği ''ulusal cephe'', 2007''dedev mitingler düzenlemeyi başardı. Ancak bu hareket sadece hükümete gözdağı vermekle yetinmedi; Danıştay baskını, Hrant Dink Suikastı ve benzeri tertiplerle desteklendi. Ergenekon operasyonları, hükümeti düşürmeyi hedefleyen bu sivil darbe sürecini engellemeyi başarınca ''ulusal cephe''nin, AKP''yi devirme planları da sonuçsuz kaldı.

Demokratik gösteriler şeklinde başlayan Gezi olayları da bu toplumsal-siyasal zeminin yeniden harekete geçirilmesiyle sivil bir darbe sürecine dönüştürüldü. Ortada bir ''yeni''likten bahsedilecekse bence bu, beş-altı yıl önceki ''ulusal cephe''nin makyajlanarak, ''demokratik cephe''ye dönüştürülmüş olmasıdır.

AK Parti''ye karşı bütün siyasi grupların sembollerinin Gezi''de aynı kareye sokulması, bunun özellikle vurgulanarak toplumun gözüne sokulması, bildiğimiz Cumhuriyet Mitingleri''nin siyasi çatısını oluşturan ''ulusal cepheyi'' perdelemeye çalışmaktan kaynaklanıyor. Böylece bu sürece ''demokratik cephe'' özelliği kazandırılarak daha çok taraftar toplamayı amaçladılar. Tamamen siyasi mühendislik örneği olan bu çabanın en önemli buluşu ise ''Gezi hareketi önderliksiz'' savıdır.

Gezi önderliksiz midir gerçekten?

Gezi''nin ''önderliksiz'' olduğunu iddia etmek bana çok palavra geliyor. Bu söylemin bu kadar çok öne çıkarılması, Gezi''nin ana gövdesini ulusalcıların oluşturduğu gerçeğini gizleme isteğinden kaynaklanıyor. Gezi''nin önderliksiz olduğunu ileri sürerek, Gezi''yle başlayan sürecin siyasi aklını örtmek istediler. CHP lideri Kemal Kılıçdaroğlu''na bu süreçte ''duran adam'' rolü verilerek, bu hareketin çerçevesini olabildiğince geniş tuttular.

Gezi''nin siyasi aklı Başbakan Erdoğan''ı devirmeyi hedefliyor. Demokratik bir direniş olarak başlayan Gezi olayları, Erdoğan''ı devirme sürecinin parçası haline dönüştürüldüğü andan itibaren sivil bir darbe girişimi özelliği kazanmıştır.

Geçmişte Cumhuriyet Mitingleri''yle AK Parti''yi devirmek istiyorlardı; bugün ise ''demokratik cephe'' adı altında Erdoğan''ı düşürmek istediler/istiyorlar. Demokratik itirazlara, protestolara, gösterilere ben de ''evet'' diyorum; ama İstanbul ve Ankara''daki Başbakanlık binalarını basmaya varan girişimleri, Başbakan''ın canına kast eden kışkırtmaları, psikolojik harekatın bütün özelliklerini taşıyan kara propagandayı ''demokratik'' bir eylem biçimi olarak değerlendiremiyorum.

Bazı yazarlar, Gezi olayları esnasında kontrollü ve sistemli bir şekilde Başbakan''a psikolojik harekat uyguladılar; Erdoğan''ı ''Mussolini'' ve ''Hitler''e benzeterek, sokağa hedef gösterdiler. Cumhuriyet Mitingleri döneminde sokağı basındaki ulusalcı kalemler yönlendirirken, bugün aynı işi şebeke halinde çalışan bir gazeteci grubu ve bazı liberal yazarlar üstlendi. Gazetecilerin, yazarların taraflı olmaları, siyasi olarak taraf tutmaları mümkündür; ama iktidar yapma-yıkma, lider devirme-iktidara lider getirme işine karıştıkları andan itibaren gazeteci-yazar kimliklerini kaybederler; bu sınır aşıldığında onlar artık aktivist veya militan olurlar, gazeteci değil.

Sivil bir darbe girişimine dönüşen bu sürecin başlamasının/başlatılmasının asıl nedeni kuşkusuz çözüm süreci. Barış sürecine katılmayan, bir şekilde bu sürecin dışında kalan, siyasi iktidarın bu sürece dahil edemediği bütün ekonomik-siyasal güç merkezleri –açık veya örtülü şekilde- Gezi''de birleşerek, Erdoğan''ı devirmeyi-sindirmeyi-sınırlandırmayı hedefleyen operasyona katıldı.

Gezi sürecinde bir yandan Başbakan Erdoğan hedeflenirken, diğer yandan da çözüm süreci gözden düşürülmeye çalışıldı. Bu konuda öne sürülen en güçlü argüman ise ''Gezi''deki göstericilere böyle sert davranan bir lider nasıl olur da Kürtlerle barış yapabilir!'' görüşü oldu. Bu görüş, bir düşünce egzersizini yansıtmaktan daha çok, Kürtleri kışkırtarak sokağa çekmeyi amaçlıyordu.

Gezi Parkı olayları sırasında siyasal iktidar, çözüm sürecini çöpe atmayı düşünmedi, bu yönde herhangi bir adım da atmadı; aksine hükümet kendi eliyle başlattığı çözüm sürecini korumak için çırpındı. Barış ve çözüm süreci Başbakan Erdoğan''ın siyasi hayatının en büyük projelerinden biridir, bu yüzden da Başbakan''ın çözüm sürecini gözden çıkarmasını beklemek biraz saflık olur.

Topluma bugün ''Yeni Türkiye'' olarak sunulan, aslında demokratik bir maske giydirilmiş sivil bir darbe sürecinden başka bir şey değil. Gezi''deki gençler iktidara öfkelendikleri kadar, başlattıkları demokratik gösterileri darbe sürecine çeviren güç merkezlerine de öfkelenmeliler. Yoksa tarihe Türkiye''nin en apolitik kuşağı olarak geçmekten ve gelecek nesillere alay konusu olmaktan kurtulamayacaklardır.