Siyasetçinin mumu ne zamana kadar yanar?

Siyaset, belli ilkeler çerçevesinde icra edilen bir sanattır. Bu ilkelerin başında dürüstlük, erdemlilik ve topluma hizmet anlayışı gelir. Doç.Dr. Halil Ürün, yazısında, siyasetçinin öncelikle toplumun menfaatlerini kendi menfaatlerinin önünde tutan ve siyaset yaparken dürüstlükten taviz vermeyen siyasetçinin toplum tarafından itibar gördüğünü, hedefine ulaşmak için 'her yolu meşru' gören siyasetçinin ise aslında 'siyasetçi' kabul edilemeyeceğini belirtiyor.

Ticaretin, eğitimin ve toplumu ilgilendiren diğer konuların belli usuller ve kurallar çerçevesinde yürütülmesi gibi doğal olarak siyasetin de kuralları, usulleri olmalı diye düşünüyorum. Ancak, yaygın olan kanaate göre hedef, insanlığa hizmet olarak tesbit edilmişse, bu hedefi yakalamak için kuralların, ilgilerin ya da usullerin fazlaca bir önemi olmamalı. Yani siz hedefe ulaşmak için "her yolu meşru, her hareketi uygun" bulabilirsiniz denmektedir! Böyle davranmak ilk bakışta sanki doğru gibi görünüyorsa da, meseleye biraz daha geniş bir perspektiften bakıldığında ilkeli davranmak siyasi gelecek ve gelenek bakımından daha doğru olacaktır. Kuralları iyi koyarak, yani ahlaki olanı seçerek siyasi çalışma yapanlar, siyasette "uzunyol"u ya da günümüzün tabiriyle "maraton"u tercih edenlerdir. Metodu, gayri ahlaki olanlar, yani ilkeli davranmayanlar, kimi zaman yalan söyleyerek, kimi zaman verdikleri sözü tutmayarak, kimi zaman vefasız davranarak, çevrelerindekileri kısa zamanda kendilerine karşı güvensiz duruma getirirler. Bir kere de güven krizi doğdu mu, onu tekrar kazanmak çok zordur, hatta çoğu kez imkansızdır. Siyaset, yüz metre koşusu değildir. Maraton koşusudur. Uzun soluklu koşuda ilkesizlik, ahlaki boyuttan yoksun, metoddan mahrum mücadelenin sonu her zaman hüsrandır.

Machiavelli'nin "Prens" isimli kitabında ileri sürdüğü fikir ve düşünceler adeta, bazı politikacıların temel düşünceleri haline gelmiştir. Machiavelli'nin fikirlerine göre iktidardan düşmemek ya da siyasi örgüte otoritesini devam ettirebilmek için her yol meşrudur. Başta bulunanlar kendilerini faziletli göstermekle beraber, sırası geldiğinde ahlaki olmayan yollara kolayca başvurmalıdır! Ahlaki meziyetleri varmış gibi görünmeli(!) ama gerektiğinde en olmadık yerde bu meziyetleri terkedebilmelidir(!) Kişisel kaprislerini tatmin için, sözde otoritesini tesis için çevresinde en güvenilen kişileri harcayabilmelidir. Bunu yaparak da adeta diğerlerine gözdağı vermelidir. Diğer yandan onu ya da onları ahlaki meziyetleri ile tanıyanlar bu aykırı tutum ve davranışlarda hikmetler(!) arayacaklardır. Machiavelizm ahlaki diyebileceğimiz bu ahlak dürüst, namuslu, kişilikli, nitelikli insanların başvuracağı bir yol değildir. Siyasette sıfırı tüketenler, sefilleri oynayanlar ya da artık yapacak hiçbir olumlu icraatları kalmayanların başvurduğu yoldur. Bunlar gerçekte gayri ahlaki olan bu davranışlarını giderek kendileri için bir "ahlak" durumuna getirirler. Şahsi menfaatleri için gerektiğinde yalan söylerler, sözünde durmamak, vaadettiğini yerine getirmemek, artık bu tür politikacı tipi için vazgeçilmez bir "meziyet" haline gelir.

Bugün insanları aldatmanın, yalanın, şahsi çıkar hesapları ile hareket etmenin, kişiliksizliğin, ilkesizliğin, ben yaptım oldu anlayışının, kısaca gayriahlakiliğin çıkar yol olmadığı anlaşılmıştır. Siyaseti ahlaki usullerle yürütmeyenler hakikatlere bütün cephelerden değil de sadece işlerine gelen cepheden, dar ve tek görüşle bakanlar toplumun ekseriyeti tarafından dışlanmaktadır.

Ancak şu hususun da kesin olarak bilinmesi gerekir: Politikada başarının sürekliliği politikacının bu hayattan çekildikten sonra bile itibarını ve haysiyetini korumasına bağlıdır. Bunun tek şartı ise ilkeli davranarak, ahlaki bir siyasi mücadeleyi benimsemesidir. Yani politika mesleği aslında bir fazilet yarışıdır. Politika mesleğini ahlakilikten soyutlayarak anlamaya çalışanlar, özelde lider kadroları bir kez iktidarda olmadıkları esnada fedakarlığı, adaletle muameleyi, nefse hakimiyeti savunurlarken, iktidara geldikleri zaman nedense bu yüksek fikir ve duyguları bir kalemde unuturlar. Ben merkezli bir anlayışla, ihtiras ve haksızlıkların kendilerini yönlendirdiği bir hedefe kilitlenirler. Politik ahlaksızlık halkın güvenini ortadan kaldırır.

Büyük emek ve güçle elde edilen şeyler hem çok değerli, hem de çok pahalı olur. Kolay ve ucuz yolla, yalanla, iftirayla, oldu-bittilerle, kısacası ahlaki olmayan yollarla elde edilen siyasi makamlar, bir kişiye haketmediği halde bırakılan mirasa benzer. ABD'nin meşhur başkanlarından George Washington'un şu sözleri çok manidardır: "Fazilet ve Ahlak demokratik cumhuriyet hükümetleri için en çok gerekli olan iki büyük kaynaktır. Politik saadeti meydana getiren bütün nizam ve alışkanlıklar arasında din ve ahlak en lüzumlu olanlarıdır. İnsanların saadetinin bu en büyük ve lüzumlu desteklerinden insanların ve vatandaşların görevlerinin bu en sağlam direklerini yıkmak için çalışanlar, boş yere vatanseverlik iddia ederler. Bir politikacı bu prensiplere bir dindar kadar saygı göstermeli ve bunları son derece aziz tutmalıdır."

Politika mesleğinin toplum nezdinde saygın ve sevimli bir meslek haline gelmesinin vazgeçilemeyecek en önemli şartı ahlakilik şartıdır. Ahlaki olmayan siyasetin ne topluma ne de siyasi çalışmanın içinde olanlara hiçbir yararı olamaz.