Ukrayna krizi üzerinden rusya-batı savaşı mı?

Ukrayna''da meydana gelen barışçıl protestoların şiddete evrilmesi, hükümetin düşmesi ve Kırım olayları, bir iç siyasi kriz olmasının ötesinde bir bölgesel hatta küresel hegemonya savaş sahasına dönüşmüş durumdadır. Bu durum belki yeni bir Soğuk Savaş değil, fakat Rusya ve Batı arasında ciddi bir güç mücadelesi olduğu apaçıktır. Rusya, hinterlandı olarak gördüğü Ukrayna''da söz sahibi olmak istiyor ve bu konuda gerekirse Batı ile her türlü bilek güreşine hazır olduğunu Parlamento''dan asker gönderme tezkeresi çıkararak dünyaya ilan ediyor.

Daha ziyade Rusya''nın siyasi ve ekonomik baskısı sonucu, AB ile ortaklık anlaşması imzalamak istemeyen Rusya yanlısı Ukrayna lideri Yanukoviç, yaklaşık üç ay süren protestolar sonucu 2004''te olduğu gibi yine devrildi. 2004 yılında Rusya bu olayı sineye çekti, belki de çekmek zorunda kalmıştı. Zira o günkü Rusya ile bugünkü Rusya arasında çok büyük farklar var. 2004 yılında Rusya''da kişi başı gelir 3000 dolar iken bugün tam 18.000 dolar (CIA tarafından hazırlanan World Factbook rakamları). 2000 yılında kişibaşı geliri 2000 dolar düzeyine inen Rusya petrol ve doğalgazdan gelen paralarla kısa sürede zenginleşti ve 2011 yılında 12.000 dolara yaklaştı. 2009 küresel kriziyle çok ciddi zarar gören Rusya ekonomisi (kişi başı gelir %25 düştü) kısa sürede toparlanmayı başaran nadir ekonomilerden biri oldu. Avrupa ülkeleri krizden perişan olurken, Rusya ekonomisini büyütmeye devam ediyor. Ukrayna''nın ihtiyacı olan mali destek Avrupa''dan değil Rusya''dan geliyor. Doğal olarak parayı veren düdüğü de çalmak istiyor. Tabii ki tek neden ekonomi değil.

Herkesin en çok merak ettiği soru: Bundan sonra ne olacak?

Rusya yanlısı iktidarın devrilmesi ve yönetimin Batı yanlısı güçlere geçmesiyle Rusya Yanukoviç gibi Ukrayna''dan kaçmadı. Aksine ABD''nin tehdidine rağmen Ukrayna''ya girme kararı aldı. Neden? Nedeni 2008''de gizli…

Bugünkü güçlü ekonomi önemli bir faktör fakat burada Rusya''yı siyaseten güçlendiren faktör 2008 yılında Gürcistan savaşında Batı''nın Rusya''nın müdahalesine ciddi tepki vermemesi, daha da önemlisi savaştan sonra Rusya ile yapılan pazarlıklar sonucu üyelik aşamasına gelmiş olan Gürcistan ve Ukrayna''yı NATO''ya almayacaklarını duyurmalarıdır.

Rusya 2008 yılında resmen NATO''dan tapusunu aldığı bölgeleri renkli devrimlerle Batı''ya teslim etmek istemez. Kiev''de, muhalefet yönetimi ele geçirdiyse çoğunluğu etnik olarak Rus olan Kırım üzerinden bölgeye müdahale etmek istiyor. Rusya bu hamle ile birincisi, Ukraynalıları bölünme ile korkutuyor. İkincisi, Batı''ya bölgesinden uzak olması gerektiğini söylüyor ve üçüncüsü son çare olarak gerekirse Kiev''e de gireceğini dünyaya deklare etmiş oluyor.

Ekonomi ve siyasi anlamda Avrupa''dan avantajlı konumda olan Rusya, ABD''yi de dinlemek istemiyor. Zira (Irak''tan zar zor ve Afganistan''dan hala çıkamayan) ABD''nin 2008 yılında vazgeçtiği bölge için bir maceraya girmeyeceğini tahmin ediyor ki büyük oranda yanılmadığı yakında görülecektir.

Özetle Rusya gelişen ekonomisi, artan siyasi gücü ve yükselen uluslararası prestiji ile tek süper güç olan ABD hegemonyasına ve müttefiki olan Avrupa''ya meydan okuyor. Küresel olmasa bile bölgesinde patron (bölgesel güç) olduğunu, hinterlandını korumak istediğini ve bölgesinde paralel bir otoriteye izin vermeyeceğini dünyaya göstermek istiyor. 2008''de bunu başarmıştı, bugün de konumunu pekiştirmek istiyor. Bu yazının konusu değil belki, fakat bunun Türkiye''yi de kapsayan derin bölgesel etkileri de olacaktır. Bu yeni durum (aslında statükonun devamı olacak) bir yeni Soğuk Savaş değil, zira Rusya bir süper güç değil, fakat bunların ileride olmayacağı garantisini kimse veremez.