Yargının darbeyle imtihanı

Bir yargı mensubunun adalet duygusu, onun sahip olduğu tüm ideolojik ve siyasal düşüncelerden, daha öncel ve daha kesif bir nitelik ihtiva etmiyorsa o yargıcın bağımsızlığından söz edilebilir mi?

Adalet duygusu dünyadaki bütün inanç ve düşünce sistemlerinin müşterek buluşma noktasıdır. Medeni dünyada hiçbir kudret ve ideolojinin bu kavramın önüne geçmesine izin verilmez. Şayet bir ülke, adaleti hakkıyla özümsememiş yargı mensuplarına sahipse o ülkenin bekası ve egemenliği tehdit altında demektir.

Adaletin varlık sebebi yargının bizzat kendisi mi yoksa hak arayan özneler mi? Şayet adaleti, yargı mensuplarının bir imtiyaz alanı olarak görmüyorsak yahut adaleti ancak bir milletin saadet ve bekasının bir unsuru olarak görüyorsak bu takdirde düşünce ufkumuza yeni bir sayfa açarak derin bir analize ihtiyacımız var demektir.

Adalet, güç ve meşruiyetini yalnızca milletin derin-kollektif vicdanından almalı ve hiç bir eylem ve karar bu duyguya halel getirmemelidir.

Türk yargısı, talihsizdir. Zira sorunlarının, yalnızca kurumsal bir arızanın çıkmasını müteakiben siyasal düzlemde tartışıldığı bir sistemdir. Sorunlar, siyaseti tehdit etmeye başladığında yargı, sorgulanmakta ve arayış başlamaktadır. Sorun savuşturulduğunda hiçbir şey olmamış gibi ülke normal yaşamına geri dönmektedir. Bu durum, sorunların adliye koridorlarında gün be gün yoğunlaşarak kangren halini almasına neden olmaktadır.

İnsan kalitesinden eğitim zafiyetine; bilimsel yetersizlikten feraset yoksunluğuna, birçok yönden donanımlı olması gereken yargıçların sayılan bu nitelikler itibariyle kusursuz olduklarını ifade etmek bugün için ne yazık ki imkansız.

Bu ülkenin adli sistemi bireylerin çoğunluğunu tatmin etmiyor ve bozulan adalet dengesini onarmaktan uzaksa bu keyfilik zamanla teamüli bir egoizme dönüşerek vicdanları zehirleyen bir aktör haline gelmektedir.

Yargı, günümüzde olduğu gibi, kendine daima bir savaş enstrümanı olarak rol biçilmiştir. Zira bu topraklarda haklının değil güçlünün egemen kılınmaya çalışıldığı bir kültüre çok da yabancı değiliz. Bugün ise yargının küresel bir darbenin baş aktörü olarak rol kapmasına tanıklık ediyoruz ne yazık ki.

Vicdanlarındaki cari adalet açığının(meri sistem ile idealdeki subjektif adalet duygusunun çelişme hali) zaman zaman yargı mensupların meri hukuk sistemini by pas etmeye matuf düşünceler darbeseverler tarafından manipüle edilmeye her zaman uygundur. Bu nedenle hukuk sistemi, bu tür manipülatif eylemlere astar teşkil edecek olumsuz gedikleri yok etmek ve -adalette sıfır sorun- gereğince, kılcal damarlarına kadar evrensel adalet anlayışı ile çelişmeyecek bir düzleme evrilmelidir.

TÜİK verilerine göre ülkemizdeki bir takım hizmetlere olan güvenin son on yıldaki değişimini aktarmak istiyorum. Buna göre

Tabloya baktığımızda adaletin vahim bir görüntü arzettiğine tanık oluyoruz. Bu tablodan daha ürkütücü olan husus ise bu sonucun dert edinilmemiş oluşu ve sonucu değiştirmeye yönelik bir gayretin içinde bulunulmamasıdır.

Savcılık soruşturmalarının % 17 sinin mahkumiyetle sonuçlandığı bir ülkede yargıya koşulsuz olarak güvenilmesini beklemek gerçekle bağdaşamaz. Bu nedenle yargı üzerine hangi neşter vurulursa vurulsun, mevcut bakış açısıyla somut neticeler alınması olanaksızdır. Zira yargının sorunları yalnızca siyasetçi mantığı ile çözülemeyecek kadar derin ve karmaşıktır.

Bunun içinde Yargının yerleşik ataerkil kültürünün negatif kalıntıları, bağımsızlık duygusunun verdiği özgüvenin kontrolsüz ve denetimsiz bırakılması, yapılan hizmetin millet vicdanındaki meşruiyetinin sorgulanmaktan uzak oluşu vs. gibi nedenler de yargıda bir türlü beklenen iyileşme gerçekleştirilemedi.

Adaletin, toplumsal algısı varlık nedeninden daha az önemli değildir. Adalet yetkisi, teorikte milletin ruhu tarafından yargı mensuplarına devredilmiş bir yetkidir. Lakin zaman zaman yargı mensuplarının bu sözleşmeye kayıtsız kalarak kendini müesses nizamın üst ve asli bir unsuru görme anlayışından uzaklaşamadığı ve bunun neticesinde itibar kaybına neden olduğu gözardı edilmiştir.

Bir yargı mensubunun önceliği, adaletin itibarına halel getirilmemesi olmalıdır... Zira mikro adaletteki bir hatanın telafisi her zaman mümkünken, itibari bir erozyonun telafisi mümkün olmamaktadır.

Adalet duygusu, kökleri insanın kişiliğinde saklı olan girift bir olgudur. Yine Yargı mensubunun almış olduğu adalet ve hukuk eğitimi ile orantılı olan hassas ve derin bir duygudur. Bu duygu eğitiminden geçmiş bir insanın adalete olan yaklaşımı başının üzerinde güvercin bulunanan bir insanın hassasiyetinde olmalıdır.

Yargı mensuplarının sahip olduğu adalet duygusu cari hukuk sisteminin en büyük sorunlarından birini teşkil etmektedir. Adaletin toplumsal meşruiyet debisinin yüz kızartacak seviyede bulunmasının yükünü bugün yargı mensupları çekiyor olsa da adaleti yörüngesine oturmak için gereken adımları atmayan siyasi iradenin sorumluluğu asla göz ardı edilemez.

Adaletin inşasında ve dağılımında genel bir sorun olduğu muhakkak. Bunu milletin adalete bakışında görmek mümkün. Lakin bunun sorumluluğunu ne yargı ne de siyasi aktörler üzerine almakta ve sorun temelsizce karşılıklı suçlamalar şeklinde devam etmektedir.

Hukuk sisteminin adalete erişimindeki sorunlar hiçbir zaman objektif bir analize tabi tutulmamış ve yerinde tespitler yapılmadığı için adalet, sistemsel arızalardan bir türlü arındırılamamıştır. Üstelik ortaya çıkan her arızanın yakın ve lokal müeyyidelerden yoksunluğu arızanın tekrarını kolaylaştırmakta ve bu güvensizliğin periyotlar halinde devamına neden olmaktadır.

Yargı mensuplarının eğitim sistemi temelden değiştirilerek ferasetli bir bakış açısına ve empatik davranabilen bir ruh yapısına sahip olmalı. İçinde yaşadığı toplumun genetik kodlarını bilmeli geçmiş ve geleceğine dair tüm yapısal özelliklerini, ülkenin jeo-stratejik konumunun doğurduğu risk analizini yapacak seviyede bir bilgi birikimine sahip olmalıdır. Bir tek insanın vicdanındaki adalet duygusunun incinme ihtimali yargı mensuplarının uykularına kaçırmaya yetmelidir.

İlk olarak yapılması gereken yeni nesil yargı mensuplarını özlenen adalet duygusunu haiz olarak yetiştirmektir. Bir başka ifade yürüyen çarkı tersine çevirebilmektir. Zira mevcut yargı mensuplarının genetik kodlarına sirayet etmiş bulunan hastalıklı düşüncelerin kısacık bir zaman diliminde değiştirilmesinin imkansız olduğu bilinmelidir.

Bu itibarla bahsettiğimiz altın nesil yargı mensuplarını yetiştirecek üstad kadronun seçimi ve eğitiminden işe başlamak gerekiyor. Aksi takdirde bu kısır döngüye mahkum olacağız. Zira her gelen iktidar yargıyı bir sorun ve ayak bağı olarak görmeye devam edecek ve objektif olmayan saiklerle bir takım reformlar yapmaya çalışacaktır. . Yargı ise sorunu yalnızca siyasetin alanında kabullenerek hatalarını bir türlü sorgulama ihtiyacında olmayacaktır.

Sonuç olarak milletin vicdanında makes bulacak bu incinme adaletin daha çok hırpalanmasına ve üzerinde daha çok haksız operasyonlar yapılmasına neden olacaktır. Her tartışma ve her operasyon uzun vadede devletin geleceğini tehdit edecektir..

Yargı mensuplarının adalet duygusunu ihlale yönelik bir oluşum ve hareket içinde bulunmalarını önlemenin yolu adaletin sarsılmaz bir olgu olarak yargı mensuplarının vicdanlarına ve zihinlerine kazınması ile mümkündür.

Son söz: Yargının ikinci bir alternatifi yoktur. Ya yargıyı aslına uygun olarak yeniden inşa edeceğiz ya da kaos üretmesine seyirci kalacağız.