Çevre ülkeler arasında tek altın borsası bizde

İstanbul Altın Borsası kurulduğu 1995 yılından bu yana sessiz ama derinden bir büyüme trendi içerisinde. Merhum Cumhurbaşkanımız Turgut Özal'ın kurulması için büyük gayret gösterdiği fakat açılışını göremediği İAB'nin kuruluşu Türkiye için çok önemliydi. İAB'nin kuruluşunda birçok amaç vardı. Ama ilk hedef Türk Cumhuriyetleri için bir model olmaktı. Özellikle kuyumculuk sektörünün kayıtdışı imajı borsa sayesinde önemli oranda azalmış durumda. Eskiden sektöre sadece altın ithal edip döviz harcayan bir sektör olarak bakılırken Altın Borsası'nın kurulması ile birlikte işlenmiş altın ihracat ve kuyumculuk sektörünün önemi giderek arttı. İAB Başkanı Mithad Şeref ile yaptığımız röportajda İAB'nin ülke ekonomisindeki yeri ve dünya ülkeleri açısından önemi üzerine görüştük.

Öncelikle İAB bölge ülkeleri içerisinde tek altın borsasıdır. Komşularımız içerisinde sadece ülkemizde altın borsasının olması ülkemiz açısından önemli bir ayrıcalıktır.

Dubai ve Uzakdoğu'daki çeşitli tezgah üstü piyasalarda da altın ticareti yapılmakta olup bu merkezlerdeki işlemler, daha çok özel yatırım amaçlı mücevher ile 1 kg ve altındaki küçük altın külçelerin alım-satımı şeklindedir. Ortadoğu ve Uzakdoğu'nun ikincil piyasalarına yapılan altın arzı ağırlıklı olarak Zürih ve Londra'dan sağlanmaktadır. Böylelikle altın madenlerinden gelen altın, öncelikle bu iki merkeze daha sonra da Singapur, Hong Kong veya İstanbul'a gelebilmektedir. Bu noktada global altın piyasasında İstanbul Altın Borsası'nın konumuna gelirsek; bildiğimiz kadarıyla dünyada altının spot bazda bir borsa çatısı altında işlem gördüğü üç merkez bulunmaktadır. Bunlar İstanbul Altın Borsası, Chinese Gold & Silver Society ve Shanghai Gold Exchange'dir.

Borsanın kurulması ile ülkemizin altın sektörü teşkilatlı bir yapı kazanmıştır. Borsamızın kurulmasıyla birlikte rekabetçi fiyat oluşumu sağlanmış, yurt içi altın fiyatlarıyla dünya altın fiyatları arasındaki farklılık yok edilerek altın sektöründeki maliyetler makul bir seviyeye çekilmiş ve kuyumculuk sektörünün yurt dışı rekabet gücü artırılmıştır.

Temmuz 1999 tarihinden itibaren altının yanısıra gümüş ve platin de işlem görmeye başlamıştır. Ayrıca yapılan çalışmalar sonucunda İstanbul Altın Borsası bünyesinde 1999 yılı Eylül ayından itibaren standart dışı altın işlemlerinin yapılmasına olanak tanınmıştır

İlk olarak İstanbul Altın Borsası bünyesinde, Kıymetli Taş Piyasası'nın açılması planlanmaktadır.

İkinci olarak İstanbul Altın Borsası bünyesinde oluşturulacak bir Efektif Piyasası ile döviz alış-verişlerinin organize bir piyasa ortamında yapılmasının sağlanması planlanmaktadır. Böylece dövizdeki spekülasyon önlenecektir.

Ayrıca Gram Altın Projesi sayesinde 1 kiloluk külçe altınların işlem gördüğü İstanbul Altın Borsası'nda 1 gramdan 15 kiloya kadar 24 ayar saf altınların da işlem görebilmesi için Hazine Müsteşarlığı'na başvuruda bulunulmuştur.

Türkiye'de yıllık üretim kapasitesine göre son 10 yıllık dönemde yaklaşık 300 ton altın üretme potansiyeli mevcuttur.

Dünya çapındaki külçe aracılarının büyük bir kısmı, Londra Külçe Piyasası Birliği'nin (LBMA) üyesidir ve tezgah üstü altın işlemlerinin büyük bir kısmının takası Londra'da gerçekleştirilir. Bu iki merkezle İstanbul Altın Borsası'nı kıyaslamak yerinde olmayabilir.

Borsamız, Türk altın sektörünün liberalizasyon süreci ile İstanbul Altın Borsası'nın kuruluşu ve işleyişine yönelik olarak Çin ve Hindistan gibi ülkelere de model olmuştur.

İAB'nin kuruluş amaçlarından birisi de Orta Asya Türk Cumhuriyetleri'nde bulunan altın rezervlerinin Türkiye aracılığıyla sunulması ve böylelikle uluslararası altın ticaretinde önemli bir rol üstlenilmesidir.

Evet. Zaten borsamız üyeleri arasında sadece bankalar değil Kapalıçarşı'da faaliyet gösteren kurumlar da bulunmaktadır. Borsamızın halen 18 banka, 22 yetkili müessese, 8 kıymetli maden aracı kurumu, 1 kıymetli maden üretim ve pazarlaması faaliyetinde bulunan kuruluş, 1 kıymetli maden rafinerisi, 1 yurt dışında yerleşik kuruluş ve sadece Vadeli İşlemler ve Opsiyon Piyasası'nda işlem yapmaya yetkili 3 İMKB aracı kuruluşu olmak üzere 54 üyesi bulunmaktadır

Nakit altın işlemlerinin yapıldığı Kıymetli Madenler Piyasası'nda en küçük işlem birimi 5 kg.'dır ve işlemler, İAB'de işlem yapmaya yetkili aracı kurum ve kuruluşlar aracılığı ile gerçekleşmektedir. Halk tarafından yatırım amacıyla alınan altınlar da doğal olarak kuyumculuk sektöründen karşılanmaktadır.

Ülkemizde 6 bin ton olduğu tahmin edilen altının ekonomiye kazandırılması İstanbul Altın Borsası'nın en önemli hedefleri arasında yer almaktadır. Yapılan gerekli değişikliklerle fiziki olarak altına yatırım yapan kişilere altının getirisine yatırım yapma imkanı getirildi. Ancak bugüne kadar geçen bir yıldan fazla bir sürede dahilinde hiçbir banka altın bonosu ihraç etmemiş ve bu imkanı yatırımcılara sunmamıştır.

Ziynet altın kullanımını azaltacağını sanmıyorum. Çünkü biliyorsunuz alışkanlıkların kısa sürede değişmesi güçtür.

Son yıllarda, özellikle 1986'dan beri, Türkiye'de altın aramaları çok yoğunlaşmıştır. Alman kökenli Preussag/Tuprag, İngiliz kökenli Rio Tinto Zinc/ Riotur ve Anglo-American/Anglotur, Amerikan kökenli Newmont ve Asarco, Avustralya kökenli Ran-ge/Rantur, Eurogold ve Niugini, Kanada kökenli Cominco ve Crescent şirketleriyle birlikte M.T.A., Etibank ve diğer yerli şirketler (Yurttaşlar, Dardanel) de altın arama çalışmalarına başlamışlardır. Aramalarda yeterli rezervi yakalayamayan şirketler çalışmalarını başka sahalara kaydırmıştır.

İstanbul Altın Borsası'nın, Çin ve Hindistan gibi ülkelere model olabileceğini beliren İAB Başkanı Midhat Şeref, gerekli düzenlemeler yapıldığı takdirde ekonomiye 80 milyar dolar gelir sağlanacağını söyledi.

FAHRİ SARRAFOĞLU İSTANBUL

----------------- imza------------------

----------------- imza------------------